Postanowienie NSA z 26 lutego 2016 r., I OZ 183/16

Wydany

26 lutego 2016 r.

Sąd

r. Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 31 grudnia 2015 r. o sygn. akt II SA/Ke 1161/15 odrzucające wniosek J.M. o przywrócenie terminu do złożenia skargi

Skład

Sędzia NSA Irena Kamińska przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 25 czerwca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 15 września 2015r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 784/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny Kielcach odrzucił skargę J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 25 czerwca 2015r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego – z uwagi na jej wniesienie z uchybieniem ustawowego 30-dniowego terminu, określonego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej ustawą P.p.s.a.

W dniu 12 października 2015r. J.M. wniósł sporządzoną osobiście skargę kasacyjną od powyższego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny Kielcach postanowieniem z dnia 29 grudnia 2015r., sygn. akt II SA/Ke 784/15 odrzucił ww. skargę kasacyjną.

W dniu 27 listopada 2015r. ustanowiony z urzędu w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 784/15 pełnomocnik J.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach – kolejną, odrębną skargę na ww. decyzję tego organu z dnia 25 czerwca 2015r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W załączeniu do skargi pełnomocnik skarżącego przedstawił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, wskazując na ciężkie warunki materialne i trudną sytuację życiową Jana Michalskiego, stanowiące przyczynę uchybienia terminu (brak środków pieniężnych na wysłanie skargi).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym postanowieniem odrzucił wniosek o przywrócenie terminu.

Nie budziło wątpliwości Sądu uchybienie przez J.M. terminowi do wniesienia, kolejnej już, skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 25 czerwca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. To ostatnie rozstrzygnięcie zostało bowiem doręczone stronie w dniu 30 czerwca 2015 r., podczas gdy złożona w niniejszej sprawie skarga została wniesiona w dniu 27 listopada 2015r. – a zatem z uchybieniem 30-dniowego terminu, określonego w art. 53 § 1 ustawy p.p.s.a.

Stosownie do treści art. 87 § 1 ustawy p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, gdyż zgodnie z art. 88 ustawy p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywróceniu terminu sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym.

Zestawiając powyższe uregulowanie z treścią złożonego wniosku ustalenia wymagało, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu – to jest kiedy J.M. zgromadził środki pieniężne wystarczające na wysłanie korespondencji. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd przyjął, że miało to miejsce w dniu 12 października 2015r., kiedy to wnioskodawca przesłał do Sądu sporządzoną osobiście skargę kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu jego skargi (k. 39 akt sprawy o sygn. akt II SA/Ke 784/15). Tym samym 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi upłynął J.M. w dniu 19 października 2015 r. Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia kolejnej skargi został nadany w Urzędzie Pocztowym dopiero w dniu 27 listopada 2015r. (k. 30 akt sądowych niniejszej sprawy) – a więc z ponad miesięcznym uchybieniem terminu określonego w art. 87 § 1 ustawy P.p.s.a.

Zażalenie od powyższego postanowienia wniósł J.M. reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu. Zdaniem skarżącego 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu powinno liczyć się od daty, gdy pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminowi i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej. Skoro zatem po ustanowieniu w dniu 13 listopada 2015 r. jako pełnomocnik z urzędu zapoznał się z aktami sprawy w dniu 23 listopada 2015 r., to od tego dnia powinien być liczony termin siedmiodniowy. Tym samym termin został zachowany.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Przedstawiona regulacja określa ustawowe przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, aby wniosek mógł zostać uwzględniony.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu po upływie terminu do wniesienia środka zaskarżenia lub wniosku, pełnomocnik ten wraz z dokonaniem tej czynności zobowiązany jest złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jej dokonania. Przy czym powszechnie przyjmuje się iż, przyczyna uchybienia terminu, o której mowa w powołanym wyżej przepisie ustaje w momencie, gdy pełnomocnik ma pełną możliwość działania w sprawie. Zazwyczaj uznaje się, iż ma to miejsce z chwilą podpisania pełnomocnictwa (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II OZ 763/08, LEX nr 493670, uchwała 7 sędziów z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt III CZP 117/08 M. Prawn. 2009/13/715; postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2014 r., II GZ 337/14). Siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony - w ramach przyznanego stronie prawa pomocy pełnomocnik – realnie mógł sporządzić i wnieść środek zaskarżenia (zob. postanowienie NSA z dnia 18 lipca 2014 r., II FZ 1100/14). W orzecznictwie przyjmuje się zatem, że termin ten biegnie od ustanowienia pełnomocnika w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2014 r., II FZ 1544/13).

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skoro skarżący został ustanowiony jako pełnomocnik z urzędu skarżącego w dniu 13 listopada 2015 r. zarządzeniem nr L.Dz. [...], to tym samym od tej daty biegł termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Od tej daty z prawnego punktu widzenia mógł bowiem działać w imieniu skarżącego. Mając to na uwadze, wskazać należy, że pełnomocnik składając wniosek o przywrócenie terminu w dniu 27 listopada 2015 r. wniósł go po ustawowym terminie, który upłynął w dniu 20 listopada. Odnotować przy tym należy, że w swoich pismach procesowych pełnomocnik skarżącego nie podnosił, że nie mógł działać wcześniej z określonych przyczyn. Nie sposób przy tym przyjąć zapatrywania, jakoby dniem początkowym biegu terminu na złożenie wniosku była data zapoznania się przez pełnomocnika z aktami, gdyż takie założenie sprzyjać mogłoby zwlekaniu pełnomocników z podjęciem działań w sprawie.

Z tych względów Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił wniosek jako wniesiony po terminie.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.