Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wniesiony przez pełnomocnika skarżącej ustanowionego z urzędu. Następnie, postanowieniem z dnia 26 czerwca 2015 r. Sąd ten odrzucił skargę kasacyjną C. W., z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia.
Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. skarżąca osobiście "wniosła o przywrócenie terminów do rozpatrzenia skargi kasacyjnej, w tym zmianę" wskazanych wyżej dwóch postanowień. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że z uwagi na obowiązujące przepisy nie miała możliwości wniesienia samodzielnie skargi kasacyjnej. W sprawie został wyznaczony pełnomocnik z urzędu, który uchybił terminom, na co wniosła skargę do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. Wskazała, że w związku z tym, iż w sprawie została sporządzona skarga kasacyjna przez adwokata, wnosi o jej rozpoznanie.
Postanowieniem z dnia 26 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek skarżącej o zmianę ww. postanowień z dnia 5 maja 2015 r. oraz z dnia 26 czerwca 2015 r.
W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie nie jest dopuszczalne uchylenie lub zmiana, na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a."), postanowienia wydanego w toku tego postępowania. Wniosek skarżącej o zmianę postanowienia z dnia 5 maja 2015 r. o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został złożony w dniu [...] lipca 2015 r., czyli już po prawomocnym zakończeniu postępowania w niniejszej sprawie, bowiem wyrok z dnia 24 września 2014 r. oddalający skargę w niniejszej sprawie jest prawomocny od dnia 24 listopada 2014 r. Skoro zatem wniosek skarżącej o zmianę powyższego postanowienia w trybie art. 165 P.p.s.a. został złożony po prawomocnym zakończeniu postępowania głównego, to podlega on odrzuceniu jako niedopuszczalny.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, niedopuszczalny jest również wniosek skarżącej w zakresie żądania zmiany postanowienia z dnia 26 czerwca 2015 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Postanowienie to jest bowiem postanowieniem kończącym postępowanie i nie jest możliwa jego zmiana w trybie art. 165 P.p.s.a., ponieważ przepis ten dotyczy wyłącznie postanowień niekończących postępowanie.
C. W. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na postanowienie z dnia 26 października 2015 r., domagając się jego uchylenia w całości oraz przyznania pełnomocnikowi skarżącej kosztów postępowania. Zarzuciła Sądowi pierwszej instancji błędne zastosowanie art. 165 P.p.s.a., polegające na przyjęciu, że skoro wniosek skarżącej został złożony po prawomocnym zakończeniu postępowania głównego w sprawie, to podlega on odrzuceniu jako niedopuszczalny. Sąd pierwszej instancji pominął jednak art. 271 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym można domagać się wznowienia postępowania, jeżeli strona nie była należycie reprezentowana, a zgodnie z twierdzeniami skarżącej, uchybienia w dotrzymaniu terminów nie powstały z jej winy, lecz z winy ustanowionego wcześniej pełnomocnika z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w przedmiotowym postępowaniu zażaleniowym sprowadza się do dokonania oceny, czy Sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował pismo z dnia [...] lipca 2015 r. sporządzone osobiście przez skarżącą, w którym wniosła "o przywrócenie terminów do rozpatrzenia skargi kasacyjnej, w tym zmianę" postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2015 r. o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz postanowienia tego Sądu z dnia 26 czerwca 2015 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpoznanie przez Sąd pierwszej instancji przedmiotowego wniosku w trybie art. 165 P.p.s.a. tylko dlatego, że skarżąca użyła w nim słowa "zmiana" było błędne, bowiem jej intencją – jak wynika z treści wniosku – było zakwestionowanie, a więc zaskarżenie wyżej wymienionych dwóch postanowień Sądu. We wniosku tym skarżąca jednoznacznie wskazała, że nie miała możliwości wniesienia samodzielnie skargi kasacyjnej, bowiem w sprawie działał w jej imieniu ustanowiony z urzędu pełnomocnik, który uchybił terminom do wniesienia skutecznie skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego jej skargę. Podała również, że złożyła stosowną skargę na czynności tego pełnomocnika do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. Mając zatem na uwadze, że z treści przedmiotowego wniosku wprost wynika, iż skarżąca na skutek zawinionego działania ustanowionego z urzędu pełnomocnika została pozbawiona możliwości zaskarżenia w terminie wydanego w sprawie wyroku, obowiązkiem Sądu było wezwanie jej w trybie art. 49 P.p.s.a. do sprecyzowania czego konkretnie dotyczy jej wniosek, zwłaszcza czy nie stanowi on w istocie zażaleń na powyższe postanowienia wraz z wnioskami o przywrócenie terminów do ich wniesienia.
Należy podkreślić, że tylko takie działanie procesowe Sądu byłoby zgodne z ogólną zasadą udzielania stronom niezbędnej pomocy prawnej, sformułowaną w art. 6 P.p.s.a. Jest to o tyle istotne w przedmiotowej sprawie, ponieważ w dniu złożenia wniosku skarżąca, mimo że formalnie nadal była reprezentowana przez ustanowionego pełnomocnika z urzędu, w istocie działała samodzielnie, gdyż w swojej skardze do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. całkowicie zakwestionowała podejmowane przez pełnomocnika czynności procesowe, które w jej ocenie były wykonywane bez dochowania należytej staranności.
Ponadto podkreślenia wymaga, że pismem z dnia [...] września 2015 r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała Sąd o dokonaniu zmiany pełnomocnika z urzędu i wyznaczeniu nowego pełnomocnika dla skarżącej (k. [...]), a zatem w tym stanie rzeczy, Sąd powinien, przed wydaniem zaskarżonego postanowienia z dnia 26 października 2015 r. przesłać przedmiotowy wniosek skarżącej nowemu pełnomocnikowi celem ustosunkowania się do niego i ewentualnie jego doprecyzowania bądź uzupełnienia.
Skoro zatem Sąd pierwszej instancji nie dokonał prawidłowych czynności procesowych mających na celu dokładne odczytanie żądania skarżącej zawartego w przedmiotowym wniosku, powyższe uchybienie procesowe skutkuje uchyleniem, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej, bowiem należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a. po złożeniu przez pełnomocnika stosownego oświadczenia.