Postanowienie NSA z 25 lutego 2016 r., I OZ 186/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 25 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 111/15 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej–Ostrowskiej, sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej–Ilków, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego, sędziego NSA Julii Szczygielskiej od orzekania

Sprawa

w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Skład

Sędzia NSA Bożena Popowska przewodniczący

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wałbrzychu oddalił wniosek M. D. o wyłączenie sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej–Ostrowskiej, sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej–Ilków, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego, sędziego NSA Julii Szczygielskiej od rozpoznania sprawy z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w piśmie z dnia 13 października 2015 r. skarżący zawarł wniosek o wyłączenie ww. sędziów zarzucając im "faworyzowanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W." w swoich sprawach przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. Na dowód zasadności wniosku skarżący przywołał następujące sygn. akt: IV SA/Wr 221/14, IV SA/Wr 226/14, IV SA/Wr 662/14. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie występują okoliczności mogące stanowić podstawę do wyłączenia sędziów wskazanych przez skarżącego od orzekania w sprawie. Nie dostrzegł istnienia przesłanek, o których mowa w art. 18 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a), stanowiących podstawę do wyłączenia z mocy ustawy. Odnosząc się do argumentu wskazanego przez skarżącego we wniosku o wyłączenie sędziów, Sąd doszedł do przekonania, że bezsprzecznie nie stanowi on przesłanki uzasadniającej ich wyłączenie. Jako przyczynę wyłączenia sędziów Wydziału IV, skarżący wskazał bowiem "faworyzowanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu". Nie złożył przy tym żadnych dowodów uprawdopodobniających przedstawioną okoliczność, która w jego ocenie stanowi podstawę do wyłączenia sędziów od orzekania w jego sprawie. Przywołał natomiast sygnatury trzech spraw, w których wniósł skargi do tutejszego Sądu, na trzy odrębne decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. tj. sygn. akt IV SA/Wr 221/14, sygn. akt IV SA/Wr 226/14 oraz sygn. akt IV Wr 662/14. W sprawach tych – jak ustalił Sąd - zapadły wyroki oddalające skargi skarżącego.

W ocenie Sądu, zarówno samo subiektywne przeświadczenie skarżącego co do tego, że sędziowie Wydziału IV tutejszego Sądu "faworyzują Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. " jak i okoliczność, że w przywołanych przez skarżącego sprawach zapadły wyroki oddalające jego skargi, nie stanowi i nie może stanowić przesłanki do żądania ich wyłączenia. Skarżący będąc niezadowolony z kierunku merytorycznych rozstrzygnięć zapadłych w jego sprawach o przywołanych we wniosku sygnaturach, mógł - poprzez wniesienie skarg kasacyjnych od tych orzeczeń - wszcząć ich instancyjną kontrolę.

W zażaleniu na powyższe postanowienie M. D. podniósł, że we wszystkich jego sprawach zawisłych przed WSA we Wrocławiu doszło do rażącego naruszenia prawa przed SKO w W. poprzez niezgodny z prawem skład Kolegium, czego nie uwzględnili sędziowie WSA we Wrocławiu orzekający w tych spawach. Nadto, zarzucił sędziom pobłażliwość w stosunku ustanowionych dla niego adwokatów z urzędu, których opinie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie zostały sporządzone z zachowaniem zasad należytej staranności, o czym sędziowie WSA we Wrocławiu z własnej inicjatywy nie zawiadomili Okręgowej Rady Adwokackiej w W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 19 P.p.s.a. Sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. W myśl art. 20 § 1 P.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia. Oprócz elementów formalnych wskazanych w art. 46 P.p.s.a. wniosek taki powinien zawierać: a) wskazanie sędziego, b) podanie przyczyny uzasadniającej wyłączenie i c) powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających istnienie tej przyczyny. Niewskazanie sędziego z imienia i nazwiska oraz niewyjawienie przyczyn wyłączenia czyni niemożliwym rozpoznanie wniosku. Nie można bowiem w takim przypadku stwierdzić, czy zachodzi w ogóle przesłanka wyłączenia określona w ustawie jako istnienie okoliczności, która w odniesieniu do konkretnej osoby mogłaby wywołać wątpliwości co do jej bezstronności. Takim samym wymogom musi odpowiadać wniosek o wyłączenie odnoszący się do wielu sędziów – wnioskodawca musi wskazać każdego z nich z imienia i nazwiska, powołując przy tym przyczyny wyłączenia odnoszące się do konkretnych osób. Brak tych danych uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu i uzasadnia wezwanie strony do uzupełnienia jego braków, stosownie do art. 49 § 1 P.p.s.a.

W przedmiotowej sprawie wniosek M. D. nie odpowiadał wskazanym powyżej wymogom. W piśmie z dnia 13 października 2015 r. skarżący zażądał bowiem wyłączenia wszystkich sędziów Wydziału IV WSA we Wrocławiu z powodu "faworyzowania SKO w W. w jego sprawach". Z akt sprawy wynika, że Sąd I instancji dostrzegł braki powyższego wniosku, gdyż pismem z dnia 22 października 2015 r. wezwał skarżącego do ich uzupełnienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (v. k. 31 akt sprawy) poprzez: a) wskazanie z imienia i nazwiska sędziów, których dotyczy wniosek, b) podanie, co do każdego z tych sędziów, przyczyn uzasadniających wyłączenie, c) uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia przez wskazanie dowodów, które mają czynić prawdopodobnym podane przez stronę okoliczności. W zakreślonym terminie strona nie uzupełniła wskazanych braków wniosku. Skarżący nie wskazał imion i nazwisk sędziów, których wniosek dotyczył, nie podał również konkretnych i obiektywnych okoliczności wyłączenia w stosunku do każdego sędziego, a tym samym okoliczności tych nie uprawdopodobnił.

W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu był zobowiązany pozostawić wniosek o wyłączenie sędziów orzekających w Wydziale IV tego Sądu bez rozpoznania, na podstawie art. 49 § 2 P.p.s.a. Tymczasem Sąd I instancji zignorował fakt, że przedmiotowy wniosek obarczony był brakami formalnym, które nie zostały usunięte w wymaganym terminie. Samodzielnie wskazał sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie, a następnie orzekł o oddaleniu tego wniosku, pomimo zaistnienia przeszkody do jego merytorycznego rozpoznania.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.