Postanowienie NSA z 25 maja 2022 r., I OZ 188/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 25 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.S. i W.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1463/20 o oddaleniu wniosku L.S. i W.P. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Moniki Sawy od orzekania

Sprawa

w sprawie ze skargi T.P., L.S., W.P. i J.S. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 24 lutego 2020 r. nr DO7.7613.395.2019.RR [DO.7.4613.92.2018.PU] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 22 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1463/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek L.S. i W.P. (dalej wnioskujący) o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Moniki Sawy od orzekania w sprawie ze skargi T.P., L.S., W.P. i J.S. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 24 lutego 2020 r. nr DO7.7613.395.2019.RR [DO.7.4613.92.2018.PU] (dalej decyzja z 24 lutego 2020 r.) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że pismem z 15 lutego 2021 r. L.S. i W.P. (dalej wnioskujący) wnieśli o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Moniki Sawy od orzekania w sprawie ze skargi T.P., L.S., W.P. i J.S. na decyzję z 24 lutego 2020 r. W obszernym uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy podnieśli, że po analizie orzeczeń, w których wydaniu uczestniczyła ww. sędzia, doszli do przekonania, że sędzia nie daje rękojmi obiektywnego i rzetelnego rozpoznania sprawy.

Oświadczeniem z 19 lutego 2021 r. sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Sawa wyjaśniła, że nie istnieją okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w sprawie; nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 § 1, a tym samym nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 § 1 i art. 19 ppsa. Okoliczności takich nie wskazali wnioskodawcy w piśmie z 15 lutego 2021 r. Z cała pewnością do okoliczności takich nie można zaliczyć subiektywnego przekonania strony o braku zdolności do bezstronnego orzekania przez sędziego, czy wskazywana okoliczność, że dokonana przez skarżących analiza orzecznictwa sędziego w sprawach dotyczących odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości "daje podstawy do twierdzenia, że wyroki zapadłe z sędzią Sawą pełniącą funkcję sprawozdawcy są jednostronne i zapadają na korzyść administracji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 ppsa winno odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek tak, by wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzeniach do braku bezstronności lub uczciwości sędziego, czy też subiektywne przekonanie strony co do negatywnego nastawienia sędziego do strony. Oddalenie wniosku nastąpiło na podstawie art. 22 § 1 i 2 ppsa (k. 75-76v akt sądowych).

Zażalenie na postanowienie 22 lutego 2021 r. wywiedli L.S. i W.P., reprezentowany przez r. pr. J.R.-S., którzy zarzucili postanowieniu naruszenie art. 19 ppsa i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (k. 96-99, 152-155 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych, sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 ppsa), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (art. 19 ppsa).

W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające wyłączenie sędziego WSA Moniki Sawy (czy to z mocy art. 18 § 1-3, czy to na podstawie art. 19 ppsa). Zarzuty stawiane sędziemu mają charakter czysto subiektywny i jako takie nie mogą przynieść spodziewanego rezultatu.

Z oświadczenia złożonego przez sędziego WSA Monikę Sawę wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać jej wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy na podstawie ww. przepisów (k. 73 akt sądowych).

W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i uprawdopodobnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie NSA z: 12.3.2012 r. I FZ 147/12; 9.10.2013 r. II OZ 851/13; 24.9.2014 r. I OZ 754/14, cbosa).

We wniosku wnioskujących o wyłączenie sędziego i w zażaleniu brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonego oświadczenia. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (postanowienie NSA z 22.2.2008 r. II FZ 60/08, OSP 2008/12/133, z aprobującą glosą A. Gomułowicza, akceptowane przez: A. Kabata w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2018, uw. 4 do art. 19 oraz J. Drachala, A. Wiktorowską, K. Zalasińską w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 234, nb 5; s. 238, nb 2).

Wnioskujący zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu, nie wykazali w żaden sposób, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego objętego wnioskiem. W związku z tym Sąd I instancji nie miał przesłanek do uwzględnienia wniosku. Do przeciwnych rezultatów nie prowadzi powołany w zażaleniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. nr 61 poz. 284 ze zm.).

Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącego, dla niego niekorzystny, oraz że wydaje odmienne od jego oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (postanowienie SN z: 26.3.1997 r. III AO 5/97, OSNP 1997/24/502; 8.3.1972 r. I PZ 9/72, Lex 7068; postanowienie NSA z: 13.2.2014 r. II OZ 149/14, Lex 1450957; 16.1. 2013 r. II OZ 1174/12, Lex 1274472; 1.12.2016 r. II FSK 2912/14, Lex 2170165).

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.