Postanowienie NSA z 26 maja 2022 r., I OZ 190/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Spółdzielni "S." w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2316/21 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji

Sprawa

w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 23 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Elżbieta Kremer przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 26 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2316/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku P. S.A. z siedzibą w W., wstrzymał wykonanie decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 23 lipca 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca wraz ze skargą na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii wystąpiła również o wstrzymanie jej wykonania, argumentując że podjęte zostały działania związane z ujawnieniem skutków decyzji nieważnościowej w księdze wieczystej poprzez wykreślenie z niej skarżącej. Podkreślono, że wykonanie zaskarżonej decyzji skutkowałoby wyrządzeniem skarżącej znacznej szkody poprzez utratę praw do nieruchomości i spowodowaniem nieodwracalnych skutków prawnych poprzez działania właściciela – Skarbu Państwa, który będzie mógł dokonać obrotu nieruchomością z pominięciem wykreślonego użytkownika wieczystego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymując wykonanie zaskarżonej decyzji stwierdził, że przedstawiona we wniosku argumentacja przemawia za jego uwzględnieniem. Wskazano bowiem, że decyzja stwierdzająca nieważność decyzji uwłaszczeniowej może spowodować istotną zmianę stosunków w sferze prawa własności przedmiotowej nieruchomości. W przypadku stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej przywrócone zostają prawa byłego właściciela, który może dobrowolnie rozporządzić nieruchomością, nawet jeszcze przed dokonaniem wpisu w księdze wieczystej. Zmiany wpisu w księdze wieczystej będą miały charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. W tym stanie rzeczy istnieje realna możliwość zbycia nieruchomości przez byłego właściciela na rzecz osób trzecich, zaś organ administracyjny działający w granicach swojej właściwości i kompetencji nie będzie miał możliwości zniweczenia skutków cywilnoprawnych, powstałych w wyniku ewentualnej umowy sprzedaży.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła [...] Spółdzielnia "S." w Z., zarzucając naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. przez przyjęcie, że skarżący uprawdopodobnił, iż wykonanie zaskarżonego rozstrzygnięcia faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków.

W ocenie wnoszącego zażalenie skarżący zacytował jedynie przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. a nie sprecyzował okoliczności uprawdopodobniających, ogólnikowo powołując się na znaczną szkodę i powstanie trudnych do odwrócenia skutków.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W przepisie tym chodzi bowiem o szczególne i wyjątkowe zagrożenie odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. Podkreślenia również wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności.

W rozpoznawanej sprawie P. S.A. z siedzibą w W. domagały się wstrzymania wykonania decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 23 lipca 2021 r., którą utrzymano w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 16 czerwca 2016 r. o stwierdzeniu nieważność decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia 30 listopada 2005 r., mocą której orzeczono o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "P." z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego położonego w Z., oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...]ha oraz prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie, w części dotyczącej działki nr [...] oraz odmówiono stwierdzenia nieważności ww. decyzji w części dotyczącej działek nr [...] i nr [...]. W ocenie skarżącego wykonanie zaskarżonej decyzji będzie skutkowało wyrządzeniem znacznej szkody P. S.A., tj. aktualnemu użytkownikowi wieczystemu poprzez utratę praw do nieruchomości i spowodowaniem nieodwracalnych skutków poprzez działania właściciela – Skarbu Państwa, który będzie mógł dokonać obrotu nieruchomością z pominięciem wykreślonego użytkownika wieczystego. Ponadto wnioskodawca podniósł, że zostały działania związane z ujawnieniem skutków decyzji nieważnościowej w księdze wieczystej poprzez wykreślenie z niej skarżącej.

Mając powyższe na uwadze należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że P. S.A. z siedzibą w W. wykazały, że zaskarżona decyzja w razie jej wykonania spowodowałaby skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a.

Wykonanie decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji uwłaszczeniowej (decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego) przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły bowiem łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja uwłaszczeniowa pozostaje w mocy, a w międzyczasie nastąpiła zmiana stanu prawnego nieruchomości (np. nieruchomość została sprzedana innej osobie), a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed stwierdzeniem nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Wyrządzenie szkody lub trudnych do odwrócenia skutków może dotknąć przede wszystkim właściciela (użytkownika wieczystego), ale też inne podmioty. Ponadto należy zauważyć, że wykonanie ostatecznej decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji uwłaszczeniowej wiąże się z możliwością powołania się na to, że decyzja uwłaszczeniowa została ostatecznie wyeliminowana z obrotu ze skutkiem od daty jej wydania, co może już stanowić podstawę do kolejnych postępowań, w tym do dokonania wpisu w księdze wieczystej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2006 r. sygn. akt I OZ 1262/06).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sama możliwość zbycia nieruchomości jest wystarczająca dla uznania spełnienia wskazanej w art. 61 § 3 P.p.s.a. Realna staje się bowiem możliwość dokonania zmian w księdze wieczystej nieruchomości prowadzących do wykreślenia prawa użytkowania wieczystego skarżącej, a w dalszej kolejności do zbycia tej nieruchomości. Prowadzić będzie to niewątpliwie do skutków, które mogą okazać się nie tylko trudne, ale wręcz niemożliwe do odwrócenia. Nawet hipotetyczna możliwość, przeniesienia własności nieruchomości stanowi okoliczność wystarczającą, aby uznać, że w sprawie zachodzi przesłanka wstrzymania wykonania decyzji.

Odnosząc się do argumentów powoływanych w zażaleniu zauważyć należy, że strona skarżąca wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji motywowała faktem, że [...] Spółdzielnia "S." w Z. podjęła działania związane z ujawnieniem skutków decyzji nieważnościowej w księdze wieczystej poprzez wykreślenie z niej P. S.A. W ocenie skarżącej opieranie się na decyzji nieważnościowej może prowadzić do sytuacji, w której nieruchomość zostanie zbyta na rzecz osoby trzeciej, z pominięciem praw P. S.A. Na dowód powyższych twierdzeń wnioskodawca dołączył postanowienie Sądu Rejonowego w Ząbkowicach Śląskich z dnia 12 sierpnia 2021 r. o oddaleniu wniosku [...] Spółdzielni "S." w Z. o wpis w księdze wieczystej nr [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności budynku na jej rzecz. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska, że strona wnosząca o wstrzymanie wykonania decyzji zacytowała jedynie przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. i nie sprecyzowała okoliczności uprawdopodobniających, ogólnikowo powołując się na znaczną szkodę i powstanie trudnych do odwrócenia skutków.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.