Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt: II SA/Rz 1215/17 Przewodniczący Wydziału II w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie wezwał K.J. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 1173,00 zł od skargi na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [..] sierpnia 2017 r., znak: [..], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [..] stycznia 2017 r., znak: [..] w przedmiocie ustalenia odszkodowania w kwocie 39 080,00 zł za nieruchomość oznaczoną jako działki nr [..] i [..] położone w jedn. ew. M.K. - obr. ew. K.N. i przyznającej odszkodowanie na rzecz K.J.
We wniesionym pismem z dnia 30 listopada 2017 r. zażaleniu K.J. wniósł o uchylenie zarządzenia i ustalenie wpisu stałego od skargi w wysokości 200 zł, podnosząc, że we wcześniejszym postępowaniu w tej samej sprawie Przewodniczący zarządzeniem z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt: II SA/Rz 1227/14 ustalił wysokość wpisu w kwocie stałej, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.u. z 2017 r., poz. 1369) – dalej p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądami administracyjnymi w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Przepisy art. 230 i 231 powołanej ustawy dzielą wpisy sądowe od pism wszczynających postępowanie na stałe i stosunkowe. Stosownie do treści art. 231 p.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały.
O rodzaju wpisu decyduje charakter sprawy, w której skargę wniesiono, a dokładnie to, czy przedmiot skargi - zaskarżony akt - wiąże się bezpośrednio z określonym świadczeniem pieniężnym. Warunkiem koniecznym do ustalenia wpisu stosunkowego jest zatem istnienie bezpośredniego związku między aktem lub czynnością będącą przedmiotem skargi a należnością pieniężną, co ma miejsce wówczas, gdy z zaskarżonego aktu lub czynności da się wprost wyprowadzić obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniężnej.
Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga dotyczy decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia [..] sierpnia 2017 r., znak: [..], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [..] stycznia 2017 r., znak: [..] w przedmiocie ustalenia odszkodowania i przyznającej odszkodowanie za przejęcie z mocy prawa na rzecz Gminy K. z dniem 7 lutego 2012 r. nieruchomości K.J. objętych decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [..] grudnia 2011 r., nr [..] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej "Rozbudowa ulicy [..] w K. – etap II".
Sąd stwierdził, że wpis sądowy od skargi kasacyjnej w tej sprawie, stosownie do treści § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynosi 1173,00 zł.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone zarządzenie odpowiada prawu. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem zaskarżenia, a zatem i kontroli sądowoadministracyjnej jest bowiem decyzja administracyjna dotycząca prawidłowego ustalenia wysokości odszkodowania, wydana na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Z przepisów tej ustawy wynika, że właściwy organ w pierwszej kolejności wydaje decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (art. 11a ust. 1 ustawy). Na skutek tej decyzji, nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych albo własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych - z dniem w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna (art. 12 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy).
Następnie, organ który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wydaje decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4 (art. 12 ust. 4a ustawy). Decyzja o odszkodowaniu jest decyzją pochodną (zależną), w tym sensie, że organ czerpie wiedzę o stosunkach prawnych lub faktycznych z orzeczenia lub z innej decyzji i opierając się na nich orzeka o uprawnieniach stron. Procesowo zaś mamy do czynienia z decyzją odszkodowawczą, która jest przykładem rozstrzygnięcia wynikającego z decyzji uprzedniej.
W tym świetle, nie ulega wątpliwości, że wydanie decyzji w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania poprzedzone zostało wydaniem odrębnej decyzji na podstawie art. 11a ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 3 października 2016 r., I OPS 1/16 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził zaś, że w sprawie, której przedmiotem jest wyłącznie odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, choć znajduje ona podstawę w stosunku publicznoprawnym, rozstrzyga się wyłącznie o uprawnieniu właściciela nieruchomości do żądania naprawienia szkody. To nie wywłaszczenie jest przedmiotem takiej sprawy w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, a jedynie ustalenie wysokości należnego odszkodowania. Zasadniczym przedmiotem zaskarżonej decyzji w takiej sprawie nie jest pozbawienie prawa własności nieruchomości, ale należność pieniężna w rozumieniu przepisów art. 216 i art. 231 p.p.s.a., bowiem skarżący może kwestionować tylko ustalenie wysokości odszkodowania zawarte w decyzji o odszkodowaniu.
Decyzja ta kończy odrębne postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, choć oczywiście dla jej wydania konieczne jest uprzednie wydanie decyzji, której skutkiem jest wywłaszczenie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że decyzja o ustaleniu odszkodowania posiada odrębny byt, wydawana jest w formalnie i materialnie odrębnej sprawie od sprawy w przedmiocie wywłaszczenia i jako taka bezpośrednio wiąże się z ustalanymi świadczeniami pieniężnymi, określając jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania.
W niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 14/09. W powołanej uchwale stwierdzono, że w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia w sprawie wysokości wpisu, także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania. Uchwała ta odnosiła się zatem tylko do tych decyzji, mocą których dokonano zarówno wywłaszczenia, jak i ustalono odszkodowanie. W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że kwestia rodzaju i wysokości wpisu sądowego w razie zaskarżenia odrębnych decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wykraczała poza zakres wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, z którego inicjatywy ją podjęto.
Określając rodzaj wpisu sądowego nie można zatem utożsamiać spraw, w których przedmiotem zaskarżenia, tak jak w niniejszej sprawie, jest decyzja ustalająca odszkodowanie, ze sprawami, w których skargi dotyczą decyzji zawierających orzeczenie o wywłaszczeniu oraz ustaleniu odszkodowania jako obligatoryjnym elemencie decyzji o wywłaszczeniu.
Okoliczności powoływane w zażaleniu dotyczące ustalenia wpisu sądowego w sprawie o sygn. akt: II SA/Rz 1227/14 nie mogły podlegać ocenie w sprawie niniejszej, a tym samym, z powyżej wskazanych przyczyn, stanowić argumentu za uznaniem zarządzenia za wadliwe.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone zarządzenie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.