Uzasadnienie
Pismem z 4 stycznia 2021 r. Miasto P. (dalej: strona skarżąca) wniosło skargę na decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 5 lutego 2021 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przez wojewódzkim sądem administracyjnym oraz podanie adresu zamieszkania uczestnika postępowania T. S. – w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.
Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została odebrana w dniu 18 lutego 2021 r. przez upoważnionego do tego pracownika. Braki formalne skargi zostały uzupełnione jednak dopiero 1 marca 2021 r.
Postanowieniem z 9 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Po 122/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił powyższą skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi została odebrana w dniu 18 lutego 2021 r. przez upoważnionego do tego pracownika strony skarżącej. Termin do uzupełnienia ww. braków upłynął z dniem 25 lutego 2021 r. Braki nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie. Zostały one uzupełnione dopiero 1 marca 2021 r., tj. po upływie terminu. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi, Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła strona skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 3 i art. 46 § 3 i art. 47 § 1 p.p.s.a. przez stwierdzenie, że skarżący nie zachował siedmiodniowego terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że niezrozumiałe jest działanie Sąd I instancji, który wezwał stronę przeciwną postępowania, tj. Miasto P., o podanie adresu strony, która działała przez pełnomocnika i była m.in osobą, na rzecz której Starosta P. zwrócił nieruchomość. Podniesiono, że strona skarżąca nie jest organem prowadzącym postępowanie, jest stroną postępowania, dlatego takie działanie jest niezasadne. Na podstawie dokumentów uzyskanych w kancelarii Miasta P. ustalono, że braki formalne zostały złożone w terminie, albowiem korespondencja trafiła do kancelarii w dniu 23 lutego 2021 r. (dokumenty poświadczające wysłanie w załączeniu).
Zatem zgłoszone przez Sąd I instancji argumenty nie dają podstaw do stwierdzenia, że braki formalne zostały wysłane po siedmiodniowym terminie. Należy również zwrócić uwagę na panujące okoliczności tj. pandemię i pracę zdalną, która obowiązuje w Urzędzie Miasta P. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 p.p.s.a. W myśl art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 p.p.s.a.).
Podkreślenia wymaga, że osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu (art. 28 § 1 p.p.s.a.). Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 p.p.s.a.).
W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca została prawidłowo wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi, jak również pouczona o siedmiodniowym terminie do ich uzupełnienia. Jak wynika z akt sprawy, przesyłkę zawierającą wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi doręczono stronie skarżącej w dniu 18 lutego 2021 r., a zatem ostatnim dniem terminu do usunięcia braku formalnego skargi był dzień 25 lutego 2021 r. Wskazany brak formalny nie został jednak usunięty w zakreślonym terminie. Pismo strony skarżącej z 23 lutego 2021 r., stanowiące wykonanie wezwania z 5 lutego 2021 r., nadane zostało dopiero 1 marca 2021 r., o czym świadczy data stempla pocztowego na kopercie, w której je nadano (k. 57 akt sąd.).
Tym samym, wskazana w zażaleniu okoliczność, jakoby braki formalne skargi zostały usunięte w terminie, albowiem "korespondencja trafiła do kancelarii w dniu 23 lutego 2021 r.", nie mogła odnieść zamierzonego skutku, albowiem wewnętrzny obieg i rejestr korespondencji w danym urzędzie ma charakter wewnętrzny, porządkowy. Ponadto, same wydruki wygenerowane z elektronicznego systemu wewnętrznego obiegu dokumentów, świadczą jedynie o wysłaniu przez pracownika przesyłki, nie zaś o tym, że przesyłka została oddana na Poczcie (czy też jej pracownikowi). W tym miejscu wskazać również należy, że po wpisaniu na stronie emonitoring.poczta-polska.pl numeru przesyłki, w której przesłano pismo z 23 lutego 2021 r., pojawia się informacja, że przesyłkę nadano 1 marca 2021 r.
Skoro zatem w zakreślonym terminie nie został dopełniony nałożony na stronę skarżącą obowiązek procesowy to Sąd I instancji nie mógł w takiej sytuacji postąpić inaczej, jak tylko odrzucić skargę.
Odnosząc się natomiast do podniesionej w uzasadnieniu zażalenia argumentacji wskazać należy, że możliwość zwrócenia się przez Sąd do strony skarżącej z wezwaniem o podanie adresu uczestnika postępowania uzasadnić należy faktem, że sąd administracyjny ma ograniczone możliwości prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Jeżeli w sprawie nie można ustalić tego rodzaju danych na podstawie dostępnych sądowi źródeł, to konieczne będzie zwrócenie się do jednej ze stron postępowania o to, aby zebrała niezbędne do zakończenia sprawy informacje. Ustalenie adresu uczestnika postępowania lub wystąpienie z wnioskiem o ustanowienie dla niego kuratora leży głównie w interesie strony skarżącej, która jest najbardziej zainteresowana jak najszybszym zakończeniem postępowania sądowego i merytorycznym rozpoznaniem przez Sąd skargi. Podkreślenia wymaga również, że w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że zarządzenie sądu I instancji nie może nakładać na stronę obowiązku ustalania adresu siedziby czy miejsca zamieszkania innej strony (uczestnika) postępowania sądowoadministracyjnego pod rygorem zawieszenia, a następnie umorzenia postępowania (zob. postanowienia NSA z: 19 lipca 2012 r., II OSK 1725/12, LEX nr 1225724; 9 października 2012 r., II OZ 850/12, LEX nr 1219939). W niniejszej sprawie sytuacja taka jednak nie zaistniała. Kwestie związane z adresem uczestniczki postepowania nie były przy tym powodem odrzucenia skargi.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.