Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 października 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1394/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku M. S. i H. M., odmówił wstrzymania wykonania decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania. Wobec tego nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a więc nie każdy wymaga wykonania. Nie kwalifikują się do wykonania te spośród aktów prawnych, które dla sprowadzenia stanu prawnego lub faktycznego w nim określonego nie wymagają czynności podmiotów uprawnionych.
W ocenie Sądu I instancji decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2017 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2016 r. umarzającą postępowania administracyjne w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty nie nakłada na stronę skarżącą żadnych obowiązków, które mogłyby być wykonane dobrowolnie lub w sposób przymusowy. Brak jest zatem przymiotu wykonalności, co uniemożliwia wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazana decyzja nie nadaje się do wykonania i nie wymaga wykonania, rozumianego jako spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie.
Sąd podkreślił, że decyzja umarzająca postępowania ma charakter wyłącznie procesowy, kończąc postępowanie administracyjne bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Decyzja umarzająca postępowania administracyjne zatem nie mieści się w katalogu decyzji nadających się do wykonania i chociażby z tego powodu wniosek strony skarżącej nie mógł zostać uwzględniony.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli M. S. i H. M., zarzucając naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W uzasadnieniu wnoszący zażalenie wskazali, że zaskarżona decyzja nie tylko posiada przymiot wykonalności, ale także jej wykonanie naraża strony postępowania na znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki przekraczające zwykłe następstwa związane z wykonaniem decyzji. Postępowanie, w toku którego wydano zaskarżoną decyzję prowadzone jest od wielu lat. Przez ten czas zgromadzono większość materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia administracyjnego. Doprowadzenie do obecnego etapu postępowania było wynikiem ciężkiej pracy, determinacji stron i uczestników postępowania.
W oparciu o powyższe zarzuty M. S. i H. M. wnieśli o uchylenie postanowienia oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Z konstrukcji art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W przepisie tym chodzi bowiem o szczególne i wyjątkowe zagrożenie odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. Wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Rzeczą Sądu jest zaś zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.
Podkreślić przy tym należy, że wstrzymanie wykonania dotyczy tylko takich decyzji, które nadają się do wykonania i podlegają wykonaniu, zwłaszcza nakładają na stronę określone obowiązki lub przyznają prawa. Decyzja umarzająca postępowanie ze swej istoty, jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie jest takim rodzajem aktu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja, która stanowi procesową formą zakończenia postępowania nie wywołuje skutków, które mogłyby uzasadniać wstrzymanie wykonania. Jej przedmiotem nie jest nakazane zachowanie się podmiotu uprawnionego lub zobowiązanego do wykonania, które polegałoby na działaniu, zaniechaniu określonego działania, znoszeniu zachowania innych podmiotów, czy też świadczeniu w rozumieniu prawa cywilnego. Wstrzymaniu wykonania podlegają decyzje, które nadają się do wykonania i mogą być wykonywane, zwłaszcza w trybie egzekucji. Chodzić może o takie decyzje, które nakładają na stronę pewne obowiązki lub przyznają prawa. Tymczasem zaskarżona decyzja nie ma takiego charakteru. Cechy tej nie mają akty odmowne, jak również te z konstytutywnych aktów uprawniających, które nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów dla spowodowania określonego w nim stanu faktycznego lub prawnego (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 186 i n.).
W orzecznictwie przyjmuje się, że także decyzje o umorzeniu postępowania nie nadają się do wykonania. Taka decyzja nie nakłada na jej adresata żadnych obowiązków i nie podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej. Jakkolwiek kształtuje pewien stan prawny, to jednak nie wywołuje żadnych skutków w rozumieniu przepisu art. 61 § 3 P.p.s.a.
Wobec tego uznać należy, że Sąd I instancji właściwie przyjął, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.