Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 lipca 2017 r., sygn. akt II SAB/Bd 15/17 (dalej wyrok II SAB/Bd 15/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w J. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku z dnia 22 września 2016 r.;
- 2. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;
- 3. zasądził od Wójta Gminy [...] na rzecz Stowarzyszenia [...] w J. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
O zwrocie kosztów Sąd postanowił w punkcie 3 sentencji wyroku na mocy art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej ppsa), uwzględniając treść art. 206 ppsa, zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej do wartości przedmiotu. Przesłanką miarkowania kosztów, o którym mowa w art. 206 ppsa jest częściowe uwzględnienie skargi. W sprawie niniejszej przesłanka ta została niewątpliwie spełniona, bowiem jedynym zarzutem skargi uwzględnionym przez Sąd jest stwierdzenie bezczynności organu, Sąd nie przychylił się natomiast do reszty zarzutów wymienionych w skardze z przyczyn wprost wynikających z niniejszego uzasadnienia.
Ponadto, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zachodzi uzasadniony przypadek w rozumieniu powyższego przepisu, bowiem wniesienie skargi nie wymagało szczególnego nakładu sił i wiedzy pełnomocnika, z analogicznej treści skargą strona skarżąca występowała w wielu sprawach sądowoadministracyjnych (II SAB/Bd 11/17, II SAB/Bd 14/17, II SAB/Bd 16/17, II SAB/Wa 91/17).
Mając powyższe na względzie Sąd zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego, na które składają się wpis od skargi w wysokości 100 zł i opłata za czynności adwokackie w kwocie 100 zł (k. 39, 44v akt II SAB/Bd 15/17).
Zażalenie na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, zawarte w punkcie 3 wyroku II SAB/Bd 15/17, wniosło Stowarzyszenie [...] w J. (dalej Stowarzyszenie), podnosząc że doszło do naruszenia art. 200 ppsa przez nieprawidłowe wyliczenie i zasądzenie skarżącemu poniesionych przezeń kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W związku z powyższym wniosło o zmianę zaskarżonego postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, przez zasądzenie od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącego całości kosztów poniesionych w związku z wniesieniem skargi z 16 stycznia 2017 r., tj. kwoty 580 zł; zasadzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami; względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania (k. 50-51v akt II SAB/Bd 15/17).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 199 ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 ppsa w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zwrot kosztów przysługuje także skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 ppsa (stosownie do art. 201 § 1 ppsa). Art. 205 § 2 ppsa za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania uważa wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach.
Wyjątek od powyższej zasady stanowi art. 206 ppsa, który wyraża zasadę miarkowania (stosunkowego rozdzielania) kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z jego treścią, Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z powyższego wynika, że stosowanie art. 206 ppsa ustawodawca pozostawił do uznania sądu i uzależnił od wykazania zaistnienia uzasadnionego przypadku.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznanie, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, nie jest uzależnione wyłącznie od tego, czy doszło do częściowego uwzględnienia skargi. Ustalenie, czy w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek, zależy od swobodnej oceny sądu. Orzekając o kosztach na podstawie art. 206 ppsa, warunkiem prawidłowego zastosowania przez Sąd I instancji instytucji z ww. przepisu jest wyjaśnienie podstawy jego zastosowania, wskazanie dlaczego Sąd uznał, że zachodzi przypadek uzasadniający zasądzenie jedynie części kosztów. Podkreślić należy, że wprawdzie treść art. 206 ppsa pozwala na stwierdzenie, że intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w przypadku uwzględnienia jej skargi, jednak w razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia, a więc wykazanie, że w konkretnej sprawie można mówić o "uzasadnionym przypadku" w rozumieniu art. 206 ppsa (postanowienie NSA z 21.2.2011 r. II FZ 8/11).
Naczelny Sąd Administracyjny, aprobując postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 19 lipca 2017 r. w zakresie miarkowania zwrotu kosztów postępowania sądowego uznał, że uzasadnienie Sądu I instancji powyższe wymogi spełnia, gdyż wyjaśniono dlaczego zastosowano tę instytucję. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że Sąd miał na uwadze przesłanki, które miały wpływ na ustalenie wynagrodzenia pełnomocnika.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, zasądzając zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie niższej niż przewidziana w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), prawidłowo zwrócił uwagę na charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika Stowarzyszenia. Aktywność adwokata w niniejszej sprawie sprowadzała się bowiem w istocie do napisania skargi o treści typowej dla spraw dotyczących bezczynności organów w udostępnieniu informacji publicznej. Czynności te, z uwagi na nieskomplikowaną materię sprawy, nie wymagały szczególnego nakładu pracy. Nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność, co zresztą samo Stowarzyszenie podkreśliło w uzasadnieniu zażalenia, że skarżący wniósł do wojewódzkich sądów administracyjnych szereg zbliżonych do siebie skarg na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W takiej sytuacji – wbrew argumentacji podniesionej w zażaleniu, miarkowanie wysokości kosztów zastępstwa procesowego dokonane przez Sąd I instancji uznać należy w tym zakresie za prawidłowe, mieszczące się w graniach uznania.
Pogląd dotyczący miarkowania wysokości kosztów zastępstwa procesowego jest ugruntowany w orzecznictwie (postanowienia NSA m.in. z: 7.6.2016 r. I OZ 544/16; 1.7.2016 r. II GZ 668/16; 6.7.2016 r. I OZ 709/16; 14.7. 2016 r., I OZ 686/16).
W okresie od 15 maja 2015 r. do 17 lutego 2017 r. tylko przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zapadło 25 orzeczeń w sprawach ze skarg Stowarzyszenia w przedmiocie dostępu do informacji publicznej (cbosa). Nadużywanie prawa do sądu stanowi przesłankę odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części (art. 206 ppsa; postanowienie NSA z: 18.3.2014 r., I OZ 175/14; 13.9.2016, I OZ 930/16, cbosa). W takiej sytuacji miarkowanie wysokości kosztów zastępstwa procesowego dokonane przez Sąd I instancji uznać należy w tym zakresie za prawidłowe, mieszczące się w graniach uznania (M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 847, nb 2; s. 849-850, nb13).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa, postanowił jak w sentencji.