Postanowienie NSA z 31 maja 2022 r., I OZ 202/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 31 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 155/21

Sprawa

w sprawie ze skargi A.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 14 września 2020 r. nr SKO Gd/2641/20 w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki postanawia oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Mirosław Wincenciak przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 4 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 155/21 oddalił wniosek A.M. z dnia 26 listopada 2021 r. o zwrot kosztów postępowania w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 14 września 2020 r. nr SKO Gd/2641/20 w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki.

W uzasadnieniu postanowienia podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 lipca 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 155/21 uchylił zaskarżone w niniejszej sprawie przez A.M. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 14 września 2020 r. nr SKO Gd/2641/20. Odpis przedmiotowego wyroku, wraz z uzasadnieniem, został doręczony skarżącemu w dniu 27 sierpnia 2021 r. (karta nr 37).

W dwóch pismach z dnia 9 września 2021 r. skarżący wniósł o uzupełnienie powyższego wyroku poprzez:

• uchylenie w całości postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 1 czerwca 2020 r. nr 8/2020/DS.GOP.4601.221.2020.DS,
• wskazanie miejsca rozpoznania sprawy i wydania wyroku,
• orzeczenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw,
• orzeczenie na rzecz skarżącego wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu.

Ponadto w dniu 20 października 2021 r. skarżący wniósł o orzeczenie na jego rzecz zwrotu kosztów niezbędnych do dochodzenia praw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 155/21, po rozpoznaniu na rozprawie wniosków A.M. o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 lipca 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 155/21 w sprawie ze skargi A.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 14 września 2020 r. nr SKO Gd/2641/20 w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki – odmówił uwzględnienia wniosków skarżącego A.M. o uzupełnienie w/w wyroku (pkt 1); oddalił wniosek skarżącego A.M. o zwrot kosztów postępowania (pkt 2).

W dniu 26 listopada 2021 r. (data prezentaty na wniosku) skarżący, powołując się na art. 200 i art. 211 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."), wniósł o orzeczenie na jego rzecz zwrotu całości niezbędnych i poniesionych przez niego wydatków w kwocie 42 zł w celu dochodzenia jego praw w związku z wniesioną przez niego skargą na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 14 września 2020 r. nr SKO Gd/2641/20.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu powołanego na wstępie postanowienia podał, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast art. 200 p.p.s.a. stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, stosownie do brzemienia art. 205 § 1 p.p.s.a., zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. W przypadku orzekania na posiedzeniu niejawnym, gdy strona działa osobiście, o kosztach należnych stronie sąd orzeka z urzędu (art. 210 § 2 p.p.s.a).

Jak wynika z przebiegu postępowania w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 lipca 2021 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego, nie zawierając w tymże wyroku orzeczenia o kosztach na rzecz skarżącego, albowiem w sprawie nie powstały koszty należne skarżącemu, co zostało wyjaśnione w uzasadnieniu postanowienia z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 155/21. W uzasadnieniu tym Sąd wskazał, że skarżący działał w niniejszej sprawie osobiście, a nie przez pełnomocnika, skarga przez niego wniesiona dotyczyła postanowienia wydanego w sprawie z zakresu pomocy i opieki społecznej (zasiłku okresowego), wobec czego w świetle art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. skarżący nie miał obowiązku uiszczania kosztów sądowych i był całkowicie zwolniony od opłat sądowych. Ponadto, ze względu na wydanie wyroku z dnia 15 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, nie zachodziła konieczność poniesienia przez skarżącego kosztów przejazdu do Sądu, czy też sytuacja, w której na skutek konieczności stawiennictwa w Sądzie utracił on zarobek lub dochód. W tej sytuacji nie było podstaw do zamieszczania w wyroku z dnia 15 lipca 2021 r. orzeczenia o kosztach należnych skarżącemu w toku rozpoznawania jego skargi. Dodatkowo istotne jest, że żądanie skarżącego o zwrot kosztów postępowania w niniejszej sprawie nie wpłynęło do Sądu przed wydaniem wyroku z dnia 15 lipca 2021 r.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w tej sprawie istotny jest przepis art. 210 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że w przypadku orzekania na posiedzeniu niejawnym, gdy strona nie jest reprezentowana przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, o kosztach należnych stronie sąd orzeka z urzędu. Podkreślenia wymaga, że przepis ten mówi o kosztach należnych stronie. Tymczasem, jak wyżej wskazano, takich należnych skarżącemu kosztów nie było, a kwestię ewentualnych kosztów powstałych od dnia wydania wyroku z dnia 15 lipca 2021 r. do dnia 21 października 2021 r., czyli do dnia wydania postanowienia w przedmiocie uzupełnienia tego wyroku, Sąd rozstrzygnął oddalając wniosek skarżącego (pkt 2 postanowienia z dnia 21 października 2021 r.).

Z wniosku skarżącego z dnia 26 listopada 2021 r. nie wynika jednoznacznie, mimo że skarżący powołuje się na art. 200 p.p.s.a., który dotyczy zwrotu kosztów w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, czy skarżący domaga się w nim zwrotu kosztów poniesionych przez niego (jak twierdzi skarżący) do czasu wydania przez Sąd wyroku z dnia 15 lipca 2021 r. i postanowienia z dnia 21 października 2021 r., czy też także za okres do dnia złożenia wniosku. Jeżeli intencją skarżącego było uzyskanie zwrotu kosztów także za okres od dnia 21 października 2021 r. do dnia 26 listopada 2021 r. wskazać należy, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Mając na uwadze treść przywołanego przepisu, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w omawianym okresie nie zapadło orzeczenie uwzględniające skargę. Z kolei art. 201 p.p.s.a. dotyczy zwrotu kosztów w przypadku uwzględnienia skargi w trybie autokontroli lub umorzenia postępowania w wyniku mediacji, art. 203 p.p.s.a. – zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, zaś art. 204 p.p.s.a. – zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w razie oddalenia skargi kasacyjnej, a tego typu sytuacje w niniejszym postępowaniu nie miały miejsca. Przepisy te ponadto nie nakładają na sąd obowiązku rozstrzygania o zwrocie kosztów na dowolnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy wniosek skarżącego z dnia 26 listopada 2021 r. o zwrot "całości poniesionych przez niego wydatków" był bezzasadny.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 199, art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A.M. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 200 i art. 211 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela argumentację Sądu pierwszej instancji dotyczącą niezastosowania powołanych przepisów w sprawie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania, dlatego nie ma potrzeby ponownego jej przytaczania. Należy podkreślić, iż w okolicznościach tej sprawy brak było podstaw do orzeczenia przez Sąd zwrotu na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jego praw. Skarżący działał bowiem osobiście, a wniesiona przez niego skarga dotyczyła sprawy z zakresu pomocy i opieki społecznej, wobec czego skarżący nie miał obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.). Z kolei z uwagi na fakt wydania wyroku z dnia 15 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym – skarżący nie poniósł kosztów przejazdu do Sądu oraz nie utracił zarobku lub dochodu na skutek stawiennictwa w Sądzie (art. 205 § 1 p.p.s.a.).

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.