Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 listopada 2016 r., sygn. akt II SO/Gl 2/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił H. Ś. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
Sąd podkreślił przy tym, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, zachodzą niejasności co do sytuacji majątkowej wnioskodawcy. H. Ś. swoją sytuację finansową przedstawił w sposób niekompletny i budzący wątpliwości, a tym samym niezasługujący na przyznanie prawa pomocy. Materiał dowodowy nie jest wystarczający dla dokonania pełnej oceny zdolności finansowych wnioskodawcy.
Sąd zauważył, że z uwagi na niekompletny materiał dowodowy, skarżący był wzywany do przedstawienia wyjaśnień mających na celu przedstawienie pełnego obrazu jego sytuacji materialnej. H. Ś. natomiast w żaden sposób nie ustosunkowywał się do powyższego żądania, również sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego nie został przez wnioskodawcę w żaden sposób uzasadniony.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł H. Ś. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powołanego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jednocześnie na Sądzie nie ciąży obowiązek prowadzenia z urzędu postępowania w celu wyjaśnienia wątpliwości co do sytuacji majątkowej, w sytuacji gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych, albo gdy przedstawia je w sposób nierzetelny i niejasny, a przede wszystkim nie czyniący zadość wezwaniu, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie H. Ś. w dniu 8 września 2016 r. został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz wyjaśnienia nieścisłości dotyczących jego sytuacji majątkowej. Pomimo prawidłowego doręczenia ww. pisma skarżący nie nadesłał dokumentów, które wykazałyby jego sytuację finansową.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że udzielone informacje nie były wystarczające do oceny sytuacji finansowej skarżącego. Zaniechanie wykonania wezwania z dnia 8 września 2016 r. uniemożliwiło dokonanie oceny sytuacji majątkowej pod kątem spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach trafnie wywiódł, że w sprawie nie zachodziły przesłanki do zastosowania wobec wnioskodawcy art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., a w konsekwencji, że wniosek H. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługiwał na uwzględnienie.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.