Postanowienie NSA z 5 kwietnia 2013 r., I OZ 208/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 5 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 474/11 odmawiające przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Jolanta Rajewska przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 474/11 odmówił A. W. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2011 r., Nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami.

Sąd I instancji wskazał, że w piśmie z dnia 15 listopada 2012 r. skarżący wniósł o ustanowienie adwokata, a w kolejnym piśmie z dnia 16 listopada 2012 r. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku A. W. podał, że jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, jego renta jest w znacznej części zajęta przez komornika sądowego, a ponadto ponosi koszty utrzymania mieszkania. W wykonaniu zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 5 grudnia 2012 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez przedłożenie między innymi dokumentu stwierdzającego wysokość świadczenia rentowego przyznanego na jego rzecz oraz zaświadczenia stwierdzającego tytuł i wysokość miesięcznych potrąceń komorniczych dokonywanych z jego renty. Powyższe pismo zawierało informację, że niezastosowanie się do niego w wyżej wskazanym terminie, może spowodować stwierdzenie, że skarżący nie wykazał, iż występują przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa pomocy. Wezwanie wobec odmowy przyjęcia go przez skarżącego zostało uznane za doręczone w dniu 11 grudnia 2012 r. Pomimo upływu zakreślonego terminu skarżący nie uzupełnił informacji zawartych w urzędowym formularzu PPF.

WSA w Gliwicach stwierdził, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tak więc to na skarżącym ciążył obowiązek wykazania, że występują okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Natomiast w przedmiotowej sprawie A. W., pomimo wezwania, nie uzupełnił danych zawartych we wniosku i nie przedłożył żądanych dokumentów, co uzasadniało odmowę przyznania prawa pomocy.

Na powyższe postanowienie A. W. wniósł zażalenie. Stwierdził, że żądanych przez Sąd dokumentów nie dołączył z powodu "pośpiechu" i jednocześnie domagał się ponownego rozpatrzenia jego wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.

Treść art. 246 § 1 P.p.s.a. wskazuje, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tym przepisie określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać Sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy. W orzecznictwie powszechnie zatem przyjmuje się, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami, istnieją podstawy aby odmówić przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 211/06, niepubl.). Podobnie ocenia się sytuację, gdy skarżący nie przedstawił dokumentów, w oparciu, o które można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty jego utrzymania, stwierdzając, że w takim przypadku niemożliwe jest ustalenie, czy poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby wiązać się z uszczerbkiem utrzymania uzasadniającym przyznanie prawa pomocy.

W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, na wezwanie Sądu jest ona zobowiązana złożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Niedopełnienie przez stronę obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia w całości lub w części uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404). Osoba chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej oraz członków jej rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności.

Sąd I instancji trafnie przyjął, że oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku z dnia 16 listopada 2012 r. nie mogło być uznane za wystarczające. Skarżący bowiem nie wyjaśnił istotnych okoliczności faktycznych dotyczących jego sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Wobec powyższego stwierdzić należy, że WSA w Gliwicach prawidłowo uznał, że skoro skarżący nie zastosował się do wezwania, to złożony przez niego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Osoba ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy, powinna bowiem liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także koniecznością wyjaśnienia podnoszonych przez Sąd wątpliwości.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.