Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2609/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. K. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że jest on właścicielem przedwojennego domu o pow. 80m2, w złym stanie technicznym, usytuowanego na działce o pow. 839m2, a ponadto garażu i pomieszczenia gospodarczego. W skład majątku skarżącego wchodzą oszczędności w wysokości 81.000 zł zgromadzone na dwóch lokatach bankowych, a także oszczędności w wysokości 950.000 zł pozyskane z tytułu odszkodowania za przejętą nieruchomość. Skarżący wskazał, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 4.542 zł (brutto) miesięcznie, zaś jego żona osiąga dochody z emerytury w wysokości 1.968 zł (brutto) miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest osobą przewlekle chorą, o ograniczonych zdolnościach do poruszania się.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie stwierdził, że nie można uznać, że wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w szczególności, że nie posiada zdolności do uiszczenia (solidarnie z G. K.) wpisu od skargi w wysokości 200 zł, jak również innych, przyszłych kosztów sądowych, których wysokość każdorazowo nie przekroczy 100 zł, zaś ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie.
Ponadto wskazano, że środki wpływające do budżetu domowego skarżącego oraz zgromadzone na lokatach bankowych (950.000 zł i 81.000 zł), pozostające do jego dyspozycji są na tyle wysokie, że nie można też uznać, że skarżący nie ma możliwości pokrycia we własnym zakresie, równolegle z kosztami sądowymi, wydatków związanych z działaniem w sprawie pełnomocnika ustanowionego z wyboru. Okoliczność, że zgromadzone na jednej z lokat środki pochodzą głównie z odszkodowania uzyskanego za przejętą nieruchomość nie stoi na przeszkodzie do ich wykorzystania w celu regulowania tak prywatnoprawnych, jak i publicznych zobowiązań finansowych strony, w tym zobowiązań wynikających z faktu wszczęcia przez skarżącego postępowania sądowoadministracyjnego. Tym bardziej fakt posiadania drugiej lokaty w wysokości 81.000 zł nie może stanowić okoliczności świadczącej o ubóstwie skarżącego i konieczności przerzucenia kosztów na Państwo, tylko z tego względu, że wolą skarżącego jest wyremontowanie z tych środków domu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. K., wnosząc o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasadą ogólną postępowania przez sądami administracyjnymi jest ponoszenie przez stronę kosztów tego postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a."). Z kolei zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z konstrukcji art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika zatem, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy a rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii w dużej mierze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Podkreślenia wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
Z uwagi na powyższe Sąd I instancji właściwie uznał, że opisana przez skarżącego sytuacja finansowa nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie zwrócił uwagę, że skarżący (wspólnie z żoną) dysponuje stałym miesięcznym dochodem w wysokości 6.510 zł. Jest przy tym właścicielem domu, działki, garażu a także posiada znaczne oszczędności. Skarżący dysponuje zatem środkami finansowymi umożliwiającymi poniesienie kosztów sądowych oraz ustanowienie na jego rzecz zawodowego pełnomocnika. Bez wpływu na powyższe stanowisko pozostają okoliczności, że zgromadzone na rachunku bankowym środki pochodzą głównie z odszkodowania uzyskanego za przejętą nieruchomość. Treść przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozwala na przyznanie prawa pomocy wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, w których skarżący ponad wszelką wątpliwość udowodnią, że nie są i nie będą w stanie w przyszłości wygospodarować środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Nadesłane do Sądu dokumenty oraz złożone przez skarżącego oświadczenia nie potwierdzają, aby tego rodzaju szczególna sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.