Uzasadnienie
E.K. w piśmie, które do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło w dniu 7 listopada 2010 r. zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2010 r. przesłano jej urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), celem jego wypełnienia i zwrotu do Sądu w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Odbiór tego wezwania skarżąca pokwitowała swoim podpisem w dniu 16 listopada 2010 r.
W dniu 26 listopada 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wypełniony formularz PPF, nadany w dniu 22 listopada 2010 r. za pośrednictwem prywatnego operatora pocztowego – [...] Sp. z o.o.
Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 3 grudnia 2010 r., pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, wskazując, że został uchybiony termin do jego wniesienia.
Od tego zarządzenia E.K. złożyła sprzeciw, wobec czego zastosowanie miał art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 21002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 28 lutego 2011r., sygn. akt II SA/Wa 1444/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił wniosek E.K. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, wskazując, że urząd pocztowy, o którym mowa w art. 83 § 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to każda jednostka organizacyjna operatora publicznego, która prowadzi działalność gospodarczą w dziedzinie usług o charakterze powszechnym w zakresie przyjmowania, przewozu, doręczania przesyłek sądowych. W związku z tym Sąd wskazał, że [...] Sp. z o.o., za pośrednictwem którego przesłano w niniejszej sprawie formularz PPF, jest podmiotem prywatnym, zajmującym się co prawda świadczeniem usług pocztowych, jednakże świadczenia te nie mają charakteru powszechnego. Powołano się przy tym na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II OZ 652/08, w którym Sąd ten zajął tożsame stanowisko.
Sąd pierwszej instancji uznał zatem, że skoro [...] Sp. z o.o. nie jest polskim urzędem pocztowym, to w niniejszej sprawie za datę wniesienia formularza PPF należy uznać datę jego wpływu do sądu, a nie datę nadania przesyłki w "[...]". Skoro zatem wezwanie do wypełnienia i złożenia formularza PPF zostało odebrane przez skarżącą w dniu 16 listopada 2010 r., to termin do jego odesłania upłynął w dniu 23 listopada 2010 r. Tymczasem wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony w dniu 26 listopada 2010 r., a więc po terminie. Z tego powodu Sąd pierwszej instancji pozostawił bez rozpoznania tenże wniosek.
Na zarządzenie o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania E.K. złożyła zażalenie podnosząc, że nie ma środków finansowych na opłacenia prawnika oraz wskazała, że nie zna terminów doręczania przesyłek przez operatora. Podkreśliła przy tym, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej zakazuje dyskryminacji obywateli.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
pismo uznaje się za wniesione w terminie, jeżeli w terminie wpłynęło ono do sądu. Jedyny wyjątek od tej zasady dotyczy oddania pisma procesowego w polskim urzędzie pocztowym lub w polskim urzędzie konsularnym. W myśl art. 83 § 3 powołanej ustawy, w takim przypadku za datę wniesienia pisma do sądu należy przyjąć datę oddania tego pisma w urzędzie pocztowym lub urzędzie konsularnym.
Brzmienie tego przepisu oznacza, że za "polski urząd pocztowy" nie można uznać każdego operatora uprawnionego do wykonywania usługi pocztowej. Podkreślić bowiem należy, że jedynie Poczcie Polskiej powierzono obowiązek wykonywania zadań operatora publicznego (art. 46 ust. 2 ustawy Prawo pocztowe). W związku z tym określenie "w polskim urzędzie pocztowym" należy odnieść wyłącznie do placówek przedsiębiorstwa "Poczta Polska" świadczących powszechne usługi pocztowe (por. postanowienia NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 652/08 oraz z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. akt II GZ 20/06).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić pogląd Sądu pierwszej instancji, że oddanie pisma innemu podmiotowi niż Poczta Polska, w tym przypadku [...] Sp. z o.o., chociaż posiadającemu uprawnienia do prowadzenia działalności pocztowej, nie oznacza zachowania terminu do dokonania czynności procesowej (np. wniesienia pisma), jeżeli w terminie pismo to do Sądu nie wpłynęło.
W niniejszej sprawie bezsprzecznym jest, że E.K. wezwanie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do wypełnienia i odesłania formularza PPF w ciągu 7 dni od dnia doręczenia, otrzymała w dniu 16 listopada 2010 r., co oznacza, że termin do złożenia tego formularza upływał w dniu 23 listopada 2010 r. Z akt sprawy natomiast wynika, iż wypełniony formularz PPF został przesłany za pośrednictwem [...] Sp. z o.o. w dniu 22 listopada 2010 r., zaś do Sądu wpłynął w dniu 26 listopada 2010 r. Oznacza to, że dzień 26 listopada 2010 r. jest dniem, w którym złożono wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy. Tym samym uznać należy, że wniosek, o którym mowa, złożono po terminie, a zatem zarządzenie Sędziego Przewodniczącego Sądu pierwszej instancji nie narusza przepisów obowiązującego prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny pragnie w tym miejscu zaznaczyć, że wypełniony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy można składać na każdym etapie postępowania i jest on bezpłatny. Tym samym nie zostało naruszone prawo skarżącej do sądu, co sugeruje w niniejszym zażaleniu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.