Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 1658/17 Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie wezwał pełnomocnika Gminy Miejskiej Kraków do uiszczenia brakującej części wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2017 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania w kwocie 9.892.000,00 zł. Stosownie do treści § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wysokość brakującego wpisu określono na kwotę 99.800 zł. W zarządzeniu wskazano ponadto, że wpis należy uiścić w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi.
Zażalenie na powyższe zarządzenie wniosła Gmina Miejska Kraków, domagając się jego uchylenia w całości. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że przedmiotem zaskarżenia nie są należności pieniężne. Złożona skarga podlega opłacie stałej w kwocie 200 zł, gdyż dotyczy spraw z zakresu nieruchomości, tym samym nie jest objęta wpisem stosunkowym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.– dalej jako "P.p.s.a."), od pism wszczynających postępowanie przed sądami administracyjnymi w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie zaś do treści art. 231 P.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały.
O rodzaju wpisu decyduje charakter sprawy, w której skargę wniesiono, a dokładnie to, czy przedmiot skargi - zaskarżony akt - wiąże się bezpośrednio z określonym świadczeniem pieniężnym. Warunkiem koniecznym do ustalenia wpisu stosunkowego jest zatem istnienie bezpośredniego związku między aktem lub czynnością będącą przedmiotem skargi a należnością pieniężną, co ma miejsce wówczas, gdy z zaskarżonego aktu lub czynności da się wprost wyprowadzić obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniężnej.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody Małopolskiego orzekająca o ustaleniu odszkodowania z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Gminy Kraków prawa własności nieruchomości o wypłacie odszkodowania oraz o powiększeniu odszkodowania o 5 % wartości nieruchomości. Powyższa decyzja została wydana na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1496 - dalej jako "ustawa"). Z przepisów tej ustawy wynika, że właściwy organ w pierwszej kolejności wydaje decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (art. 11a ust. 1 ustawy). Na skutek tej decyzji, nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych albo własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych - z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna (art. 12 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy).
Następnie, organ który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wydaje decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4 (art. 12 ust. 4a ustawy). Decyzja o odszkodowaniu jest decyzją pochodną (zależną), w tym sensie, że organ czerpie wiedzę o stosunkach prawnych lub faktycznych z orzeczenia lub z innej decyzji i opierając się na nich orzeka o uprawnieniach stron. Procesowo zaś mamy do czynienia z decyzją odszkodowawczą, która jest przykładem rozstrzygnięcia wynikającego z decyzji uprzedniej.
Nie ulega zatem wątpliwości, że wydanie decyzji w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania poprzedzone zostało wydaniem odrębnej decyzji na podstawie art. 11a ust. 1 ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 3 października 2016 r., I OPS 1/16 stwierdził, że w sprawie, której przedmiotem jest wyłącznie odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, choć znajduje ona podstawę w stosunku publicznoprawnym, rozstrzyga się wyłącznie o uprawnieniu właściciela nieruchomości do żądania naprawienia szkody. To nie wywłaszczenie jest przedmiotem takiej sprawy w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, a jedynie ustalenie wysokości należnego odszkodowania. Zasadniczym przedmiotem zaskarżonej decyzji w takiej sprawie nie jest pozbawienie prawa własności nieruchomości, ale należność pieniężna w rozumieniu przepisów art. 216 i art. 231 P.p.s.a., bowiem skarżący może kwestionować tylko ustalenie wysokości odszkodowania zawarte w decyzji o odszkodowaniu.
Decyzja ta kończy odrębne postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, choć oczywiście dla jej wydania konieczne jest uprzednie wydanie decyzji, której skutkiem jest wywłaszczenie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że decyzja o ustaleniu odszkodowania posiada odrębny byt, wydawana jest w formalnie i materialnie odrębnej sprawie od sprawy w przedmiocie wywłaszczenia i jako taka bezpośrednio wiąże się z ustalanymi świadczeniami pieniężnymi, określając jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania.
Powyższe oznacza, że niniejsza sprawa podlega wpisowi stosunkowemu. Dlatego też podstawę prawną określenia wysokości wpisu stanowi § 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przewodniczący Wydziału prawidłowo zatem ustalił wysokość wpisu należnego od wniesionej skargi i wydał zarządzenie o wezwaniu skarżącej do uiszczenia brakującej części wpisu od skargi. Tym samym zaskarżone zarządzenie odpowiada prawu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.