Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyznał J. P. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisów sądowych i oddalił w pozostałej części wniosek skarżącej obejmujący o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na bezczynność Wojewody M. w przedmiocie załatwienia zażalenia.
Powyższe postanowienie było w myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. następstwem sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 sierpnia 2007 r., którym zwolniono skarżącą z obowiązku ponoszenia kosztów wpisu sądowego do ½ wysokości i oddalono jej wniosek w pozostałym zakresie.
Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym Sąd pierwszej instancji ustalił, że wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] złotych i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, uiszczając opłaty mieszkaniowe w wysokości ok. [...] złotych miesięcznie. Dodatkowo skarżąca pokrywa opłaty za energię elektryczną w wysokości [...] złotych miesięcznie i gaz w wysokości [...] złotych co półtora miesiąca oraz leki w kwocie ok.[...] złotych. Skarżąca posiada ponadto dwie działki o pow. [...] m², bez dojazdu i możliwości sprzedaży, przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na tereny zielone. Dwoje dzieci skarżącej znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji informacje wynikające z wniosku o przyznanie prawa pomocy nie dawały podstawy do zwolnienia od całkowitego ponoszenia kosztów sądowych w całości i ustanowienia adwokata. Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nikt nie pozostaje na jej utrzymaniu. W konsekwencji skarżąca nie może być uznana za osobę ubogą, pozbawioną możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb. Dlatego też jest ona w stanie ponieść koszty postępowania w zakresie w jakim wniosek jej oddalono na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a.
W zażaleniu na powyższe postanowienie J. P. wniosła o jego zmianę i przyznanie je prawa pomocy w zakresie całkowitym, podnosząc, że Sąd nie zakwestionował, iż po odliczeniu uwzględnionych we wniosku wydatków, pozostała kwota nie starcza skarżącej na pełne codzienne wyżywienie, "nie mówiąc już o zakupie jakiejkolwiek odzieży i niezbędnych środków czystości". Dzienna kwota w wysokości [...] złotych nie zabezpiecza bowiem minimalnego poziomu jej potrzeb życiowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie podlega uwzględnieniu.
Na wstępie koniecznym jest podkreślenie, iż zażalenie wniesiono w odniesieniu do całego postanowienia, co wynika z jego sformułowania, dlatego też zażalenie w części obejmującej pkt I skarżonego orzeczenia należało z przyczyn oczywistych oddalić.
Przesłanki jakie musi spełnić osoba fizyczna, aby nastąpiło przyznanie jej prawa pomocy, czy w zakresie całkowitym, czy też częściowym wskazuje art. 246 p.p.s.a. Podane w tym przepisie warunki, tj. brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1 § 1 art. 246 p.p.s.a) czy też brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 § 1 art. 246 p.p.s.a) stanowią legalną podstawę do przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w razie spełnienia warunków, o których mowa w § 1 pkt 1 lub 2 osobie fizycznej należy przyznać prawo pomocy w zakresie - odpowiednio - całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.) lub częściowym (art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny przeprowadził postępowanie w celu ustalenia, czy spełniona została dyspozycja wskazanego na wstępie przepisu, pozwalająca na uwzględnienie wniosku strony skarżącej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonane przez Sąd pierwszej instancji ustalenia w oparciu o oświadczenie strony skarżącej dawały podstawę do uznania zasadności wniosku skarżącej co do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, bowiem skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd nie uwzględnił okoliczności, którą skarżąca zaznaczyła już w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 sierpnia 2007 r. dotyczącej kwoty dziennego utrzymania jaka pozostaje skarżącej na nie mniej istotne wydatki niż opłaty za mieszkanie, rachunki oraz leki.
Zważywszy na powyższe nie można zaakceptować stanowiska Sądu pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie.
Tak więc w okolicznościach rozpoznawanej sprawy do wniesionego zażalenia ma zastosowanie art. 188 p.p.s.a., ponieważ istota rozstrzygnięcia sprowadza się do wyprowadzenia jedynie odmiennych wniosków ze stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym postanowieniu. Odmowa przyznania prawa we wnioskowanym przez skarżącą zakresie w sytuacji, gdy na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym postanowieniu wniosek ten powinien być uwzględniony, jest naruszeniem przepisów innych niż naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 188 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił w części zaskarżonej postanowienie i przyznał w zakresie całkowitym prawo pomocy skarżącej obejmujące również zwolnienie od kosztów sądowych w całości.