Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyznał J. P. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego i oddalił w pozostałej części wniosek skarżącej obejmujący o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na bezczynność Wojewody M. w przedmiocie wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 1233/01.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji ustalił, że wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] złotych i mieszka w mieszkaniu należącym do wnuczki, uiszczając opłaty mieszkaniowe w wysokości ok. 302,80 złotych miesięcznie. Dodatkowo skarżąca pokrywa opłaty za energię elektryczną w wysokości 70 złotych miesięcznie i gaz w wysokości 76 złotych miesięcznie oraz leki w kwocie ok. 200 złotych. Skarżąca posiada ponadto dwie działki o pow. [...] m², bez dojazdu i możliwości sprzedaży, przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na tereny zielone. Dwoje dzieci skarżącej znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji informacje wynikające z wniosku o przyznanie prawa pomocy nie dawały podstawy do zwolnienia we wnioskowanym zakresie tj. do zwolnienia od kosztów sądowych w całości i ustanowienia adwokata.
Pomimo bowiem niewielkich dochodów, jakie uzyskuje skarżąca, są one dwukrotnie wyższe od minimum dochodowego ustalonego w ustawie o pomocy społecznej, uzasadniającego przyznanie świadczeń społecznych. Dlatego też zrównanie dochodów skarżącej z dochodami osób niepracujących lub też uzyskujących dochód poniżej kwoty 477 złotych nie uprawnia do uznania, że skarżąca nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania wyłączając z nich wpis sądowy. Uznając zatem, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1 art. 245 § 1, § 3 i § 4 oraz art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia, stwierdzając, że wskazany zakres zwolnienia nie ogranicza prawa skarżącej do sądu.
W zażaleniu na powyższe postanowienie J. P. wniosła o jego zmianę i przyznanie je prawa pomocy w zakresie całkowitym, podnosząc, że Sąd nie zakwestionował, iż po odliczeniu uwzględnionych we wniosku wydatków, pozostała kwota nie starcza skarżącej na pełne codzienne wyżywienie, "nie mówiąc już o zakupie jakiejkolwiek odzieży i niezbędnych środków czystości". Dzienna kwota w wysokości 14 złotych nie zabezpiecza bowiem minimalnego poziomu jej potrzeb życiowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie podlega uwzględnieniu.
Na wstępie koniecznym jest podkreślenie, iż zażalenie wniesiono w odniesieniu do całego postanowienia, co wynika z jego sformułowania, dlatego też zażalenie w części obejmującej pkt I skarżonego orzeczenia należało z przyczyn oczywistych oddalić.
Przesłanki jakie musi spełnić osoba fizyczna, aby nastąpiło przyznanie jej prawa pomocy, czy w zakresie całkowitym, czy też częściowym wskazuje art. 246 p.p.s.a. Podane w tym przepisie warunki, tj. brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1 § 1 art. 246 p.p.s.a) czy też brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 § 1 art. 246 p.p.s.a) stanowią legalną podstawę do przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w razie spełnienia warunków, o których mowa w § 1 pkt 1 lub 2 osobie fizycznej należy przyznać prawo pomocy w zakresie - odpowiednio - całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.) lub częściowym (art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny przeprowadził postępowanie w celu ustalenia, czy spełniona została dyspozycja wskazanego na wstępie przepisu, pozwalająca na uwzględnienie wniosku strony skarżącej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonane przez Sąd pierwszej instancji ustalenia w oparciu o oświadczenie strony skarżącej dawały podstawę do uznania zasadności wniosku skarżącej co do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, bowiem skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd nie uwzględnił okoliczności, którą skarżąca zaznaczyła już w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 października 2007 r. dotyczącej kwoty 14 złotych jaka pozostaje skarżącej na nie mniej istotne wydatki niż opłaty za mieszkanie, rachunki oraz leki.
Zważywszy na powyższe nie można zaakceptować stanowiska Sądu pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie.
Tak więc w okolicznościach rozpoznawanej sprawy do wniesionego zażalenia ma zastosowanie art. 188 p.p.s.a., ponieważ istota rozstrzygnięcia sprowadza się do wyprowadzenia jedynie odmiennych wniosków ze stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym postanowieniu. Odmowa przyznania prawa we wnioskowanym przez skarżącą zakresie w sytuacji, gdy na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym postanowieniu wniosek ten powinien być uwzględniony, jest naruszeniem przepisów innych niż naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 188 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił w części zaskarżonej postanowienie i przyznał w zakresie całkowitym prawo pomocy skarżącej obejmujące również zwolnienie od kosztów sądowych w całości.