Postanowienie NSA z 18 marca 2015 r., I OZ 231/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 18 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.Z.

Od orzeczenia

od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2014 r. o sygn. akt I SA/Wa 2292/14

Skład

Sędzia NSA Irena Kamińska przewodniczący

Sprawa

w sprawie z wniosku M.Z. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi i do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2292/14, odrzucił skargę M.Z. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Powodem odrzucenia skargi było niewykonanie przez skarżącego wezwania z dnia 22 lipca 2014 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi – poprzez nadesłanie dwóch odpisów skargi – oraz zarządzenia Zastępcy Przewodniczącej Wydziału I z dnia 17 lipca 2014 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł.

Odpis powyższego postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego – adwokatowi T.S. w dniu 28 października 2014 r.

W dniu 31 października 2014 r. adwokat T.S., działający w imieniu M.Z., złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi i do uzupełnienia braków formalnych skargi. Jednocześnie z wnioskiem złożył wymagane dwa odpisy skargi oraz uiścił wpis od skargi w kwocie 200 zł. Podniósł, że sprawę skarżącego prowadzi od 2012 r. Wezwanie do uiszczenia wpisu adwokat T.S. odebrał osobiście w dniu 24 lipca 2014 r. w trakcie wyjazdu na urlop wypoczynkowy. Doręczyciel zastał ww. w momencie wychodzenia z domu, gdzie znajduje się siedziba kancelarii. Adwokat T.S. wskazał, iż pismo włożył do bagażu i pozostawił tam do dnia 28 października 2014 r., kiedy to po otrzymaniu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi i po przejrzeniu akt sądowych stwierdził odbiór opisanej przesyłki. W tej sytuacji nieuiszczenie wpisu sądowego i nieusunięcie braków formalnych skargi nastąpiło bez winy skarżącego, a przedstawione okoliczności uzasadniają zasadność powyższego wniosku o przywrócenie terminu.

Pismem z dnia 7 listopada 2014 r. skarżący poinformował Sąd o wypowiedzeniu w dniu 7 listopada 2014 r. pełnomocnictwa adwokatowi T.S. z powodu niedopełnienia spraw formalnych przez wyjątkowo niesumienne i nieodpowiedzialne działanie w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 listopada 2014 r. o sygn. akt I SA/Wa 2292/14 odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi i do uzupełnienia braków formalnych skargi.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z treści wniosku adwokata T.S. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu i do uzupełnienia braków formalnych skargi wynika, że o uchybieniu terminu do dokonania ww. czynności dowiedział się z postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2292/14, w przedmiocie odrzucenia skargi. Odpis wskazanego postanowienia został mu doręczony w dniu 28 października 2014 r., a zatem w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi i do uzupełnienia braków formalnych skargi. W tej sytuacji wniosek złożony w dniu 31 października 2014 r. o przywrócenie terminu do dokonania ww. czynności wniesiony został w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednakże strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Fakt umieszczenia przesyłki sądowej w dniu 24 listopada 2014 r. przez pełnomocnika skarżącego w bagażu i odszukanie jej dopiero w październiku 2014 r., po otrzymaniu postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi, nie stanowiło zdaniem WSA uprawdopodobnienia braku winy. Zdaniem tego Sądu powołane uzasadnienie wniosku nie daje podstawy do przywrócenia uchybionego terminu. Wobec czego brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi i do uzupełnienia braków formalnych skargi.

Zażalenie na to postanowienie złożył (zatytułowane "Wniosek o przywrócenie terminu") złożył M.Z.. Wniosek umotywował niesumiennym i nieodpowiedzialnym działaniem jego pełnomocnika procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.

Przywrócenie uchybionego terminu jest możliwe jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 5) powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie domagającej się przywrócenia terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. O braku winy można mówić, gdy wnioskodawca dopełnił obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Dokonanie oceny wystąpienia tej przesłanki musi nastąpić na podstawie wszystkich okoliczności konkretnej sprawy i z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności jakiej można i należy wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu Sąd ocenia zatem, czy strona uprawdopodobniła okoliczności, które powołała na usprawiedliwienie opóźnienia w dokonaniu czynności procesowej oraz czy te okoliczności są tego rodzaju, że nie można przypisać winy za to opóźnienie.

Należy skonstatować, ze art. 86 § 1 p.p.s.a. stanowi wyjątek od obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady formalizmu. Zasada formalizmu procesowego jest nieodzownym elementem sprawnego i rzetelnego przeprowadzenia postępowania. Przez zachowanie wymogów formalnych zarówno sąd, jak i uczestnicy postępowania realizują postulat jawnego postępowania – poddanego kontroli uczestniczących w nim podmiotów – w którym możliwe jest skupienie materiału procesowego. Mimo że formalizm może ograniczać swobodę co do treści i formy, czy terminów, niemniej jednak brak pewnych obostrzeń w tym zakresie prowadziłby do anarchii i destrukcji wymiaru sprawiedliwości, a przez to czynił z prawa do sądu wartość iluzoryczną (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2008 r., SK 40/07, OTK ZU 2008, seria A, nr 6, poz. 101, pkt 6.5.1; S. Cieślak, Formalizm procesowy w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, w: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego a Kodeks postępowania cywilnego. Materiały Ogólnopolskiego Zjazdu Katedr i Zakładów Postępowania Cywilnego, Serock k. Warszawy, pod red. T. Erecińskiego i K. Weitza, Warszawa 2010, passim; postanowienie NSA z 17 czerwca 2014 r., I OZ 456/14).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnoszona przez skarżącą przyczyna uchybienia terminu (niesumienne działanie pełnomocnika) nie uzasadnia uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu.

Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena działań pełnomocnika jest wewnętrzną sprawą stosunku pełnomocnictwa łączącego skarżącego z jego pełnomocnkiem, nie jest zaś okolicznością obiektywną pozwalającą na przywrócenie terminu. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że działania pełnomocnika obciążają mocodawcę, który ponosi skutki tych działań i zaniechań (por. postanowienia NSA z 2 września 2014 r., II OZ 813/14). Kwestia ta może być jedynie podstawą odpowiedzialności dyscyplinarnej i cywilnej wobec pełnomocnika, nie powoduje natomiast, że przywrócenie terminu staje się możliwe. Skarżący nie wykazał zatem, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W kontekście sprawy i wywodów zawartych w zażaleniu można bowiem twierdzić, że nastąpiła wina w wyborze pełnomocnika.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 197 § 1 i 2 w zw. z art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji