Postanowienie NSA z 16 marca 2016 r., I OZ 231/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 16 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2190/15 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

Sprawa

w sprawie ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2190/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi A. H. (dalej skarżący), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2015 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] orzekającą o obowiązku zwrotu przez A. H. świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], w wysokości 3.600 zł wraz z ustawowymi odsetkami.

Sąd I instancji, oddalając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarżący reprezentowany przez kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu w osobie [...] (dalej kurator), nie przedstawił żadnych konkretnych zdarzeń, ani dowodów, które mogłyby uprawdopodobnić, że spełniona została którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 ppsa. Sąd zwrócił uwagę na charakter zaskarżonej decyzji i na to, że jej wykonanie w każdym przypadku, niezależnie od zamożności strony, łączy się z obniżeniem dochodu, a nawet ewentualnymi trudnościami w sferze majątkowej. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody i to znacznych rozmiarów. Dochodzona od skarżącego należność ma charakter pieniężny. Nie zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem obowiązek o charakterze pieniężnym jest z natury rzeczy odwracalny (k. 10-12 akt sądowych).

W zażaleniu na to postanowienie skarżący, reprezentowany przez kuratora, podniósł że błędnie Sąd I instancji przyjął, że we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie wskazano okoliczności potwierdzających konieczność zastosowania ochrony tymczasem z uwagi na trudne do odwrócenia skutki. Kwota zwrotu przyjęta w zaskarżonej decyzji oznacza "praktycznie zrujnowanie skarżącego", co jest skutkiem trudnym do odwrócenia. Przyjęte przez Sąd I instancji stanowisko nie tylko narusza art. 61 § 3 ppsa, ale także ogólne zasady postępowania sądowoadministracyjnego oraz normy konstytucyjne i konwencyjne, bowiem stanowi przekreślenie prawa do wymiaru sprawiedliwości przez nieuzasadniony formalizm i skrajnie negatywne nastawienie do obywatela. W związku z tym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (k. 19-21 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Samo wniesienie skargi na decyzję administracyjną nie skutkuje wstrzymaniem jej wykonania – art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa). Warunki wstrzymania wykonania aktu lub czynności określa art. 61 § 3 ppsa i nie są one powiązane z przekonaniem strony o zasadności jej skargi i wykazywaniem naruszenia przepisów przez organ administracji publicznej. Skarżący był obowiązany wykazać, że w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 ppsa. Sąd zaś, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, winien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno na ocenie wniosku strony skarżącej, jak i na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, w aspekcie wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 ppsa. Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że podane przez profesjonalnego reprezentanta skarżącego okoliczności nie mogły uzasadniać twierdzenia, że wykazane zostało niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku, gdy nie nastąpi wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (k.4 akt sądowych). Po pierwsze dlatego, że dochodzona od skarżącego należność jest należnością pieniężną, a ta – w przypadku ewentualnego uchylenia zaskarżonej decyzji - podlega zwrotowi. Po drugie z uwagi na to, że jak podniósł Sąd I instancji, konieczność zwrotu należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w każdym przypadku, niezależnie od zamożności strony, łączy się z obniżeniem dochodu, a nawet ewentualnymi trudnościami w sferze majątkowej. Nie sposób mówić o "praktycznym zrujnowaniu skarżącego", skoro kwota 3.600 zł stanowi mniej niż dwukrotność minimalnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę w 2016 r. (1.850 zł/mies.; rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2015 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2016 r. – Dz. U. z 2015 r., poz. 1385). Zgodnie z doświadczeniem życiowym, gdyby skarżący osobiście zajmował się wychowaniem i utrzymaniem dziecka urodzonego dnia 9 kwietnia 2004 r. (obecnie jedenastoletniego), także musiałby ponosić znaczące wydatki na jego utrzymanie. Trafnie Sąd I instancji uznał, że konieczność zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (czasowo łożonych na dziecko skarżącego przez podatnika), nie oznacza automatycznie powstania szkody. Sam fakt, że wskutek wykonania decyzji sytuacja majątkowa skarżącego ulegnie pogorszeniu, nie uzasadnia zastosowania ochrony tymczasowej. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na własną sytuację majątkową. Okoliczności podnoszone we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji i w zażaleniu, są ogólne i hipotetyczne, niewyjaśniające sytuacji finansowej skarżącego i wpływu na tę sytuację wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadność tych twierdzeń nie mogła być zweryfikowana na podstawie innych pism znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy. Z żadnego dokumentu nie wynikają powody niealimentacji, źródła utrzymania, dane dotyczące stanu finansowego czy majątkowego skarżącego. Brak tych informacji uniemożliwił Sądowi ocenę skutków wykonania zaskarżonej decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 ppsa. Przy ocenie przesłanek konieczności zastosowania ochrony tymczasowej, Sąd nie może kierować się hipotetycznymi sytuacjami. Z tego względu postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania decyzji odpowiada prawu.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia, odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie narusza, w sposób ogólny określonych przez skarżącego, zasad postępowania sądowoadministracyjnego, norm konstytucyjnych czy konwencyjnych. Sądy orzekają bowiem na podstawie procedury, w obrębie której toczy się postępowanie, z wykorzystaniem instrumentów będących w ich dyspozycji i przysługujących im kompetencji. Okoliczność, że w ramach tych kompetencji ustawodawca przewidział m.in. rozwiązania określone w art. 61 § 3 ppsa, dające możliwość odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu w przypadku niespełnienia przesłanek w tym przepisie określonych, nie świadczy o negatywnym nastawieniu do obywatela, czy nieuzasadnionym formalizmie. Przeciwnie - umożliwia każdemu obywatelowi skorzystanie z prawa ochrony tymczasowej, lecz w ramach określonej procedury, przy czym wymogi związane z obowiązkiem uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu są celowe i nie zamykają skarżącemu prawa do sądu, co zdaje się wywodzić skarżący. Zarzut ten jest o tyle bezpodstawny, że wynik postanowienia wydanego na podstawie art. 61 § 3 ppsa, nie ma wpływu na ocenę legalności zaskarżonego do Sądu aktu. Skarga podlega rozpoznaniu w ramach merytorycznego postępowania sądowego.

Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa oddalił zażalenie.