Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił zmiany postanowienia referendarza sądowego WSA w Rzeszowie z dnia 28 listopada 2011 r., sygn. akt II SO/Rz 14/11, którym odmówiono B.B. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż postanowieniem z dnia 28 listopada 2011 r., sygn. akt II SO/Rz 14/11, wydanym przez referendarza sądowego, odmówiono ustanowienia dla skarżącego B.B. radcy prawnego.
Następnie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 1134/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę B.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 1 września 2011 r., nr [...], którą utrzymano w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza Leżajska decyzję z dnia 14 czerwca 2011 r., nr [...]w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie żądania zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego B.B. za okres od 1 grudnia 2008 r. do 30 kwietnia 2009r. w kwocie 765 zł, łącznie z ustawowymi odsetkami.
W dniu 3 lutego 2012 r. (data wpływu do Sądu) B.B. ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, który to wniosek uzasadnił zbyt drogimi poradami prawnymi.
Powyższe Sąd I instancji potraktował jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 28 listopada 2011 r., sygn. akt II SO/Rz 14/11.
Postanowieniem z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 1134/11 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odmówił zmiany postanowienia referendarza sądowego WSA w Rzeszowie z dnia 28 listopada 2011 r., sygn. akt II SO/Rz 14/11. Rozstrzygnięcie zostało doręczone skarżącemu w dniu 7 marca 2012 r. wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia sprzeciwu. W ustawowym terminie do wniesienia środka zaskarżenia tj. w dniu 8 marca 2012 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) B.B. wniósł sprzeciw "do uzasadnienia postanowienia", nie argumentując go w żaden sposób.
Sąd I instancji podał, że stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, które to są relewantne dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie prawa pomocy.
Sąd I instancji uznał, że wniosek B.B. o przyznanie prawa pomocy należy traktować jako wniosek o zmianę wcześniej wydanego orzeczenia w tym przedmiocie tj. postanowienia z dnia 28 listopada 2011r., sygn. akt II SO/Rz 14/11, którym odmówiono ustanowienia dla skarżącego radcy prawnego.
Na podstawie uzasadnienia wniosku i zawartego w nim oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ustalono, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką - właścicielką zajmowanego przez nich domu. Źródło ich dochodów stanowią emerytury skarżącego i żony (odpowiednio 1420 i 650 zł.) oraz renta socjalna córki w wysokości 690 zł. Wnioskodawca nie posiada wartościowego majątku, mieszka w domu swej córki.
Sąd wojewódzki wyjaśnił, że aby mógł zmienić swoje poprzednie rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy, strona winna wykazać, że jej sytuacja majątkowa, w stosunku do tej, jaka stanowiła podstawę postanowienia z 28 listopada 2011 r. uległa pogorszeniu. Zatem powinna ona konkretnie wskazać, jakiej wysokości dochody uzyskuje jej rodzina, jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego (opłaty za media, wyżywienie, odzież) itd.
Sąd stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o zmianie na gorsze jego sytuacji majątkowej w stosunku do okresu, kiedy wydano poprzednie postanowienie w przedmiocie prawa pomocy.
Podkreślił, że porównanie informacji zawartych w aktualnym wniosku z informacjami zawartymi we wcześniejszym wniosku i oświadczeniach wskazuje, że opierają się one na analogicznych okolicznościach dotyczących sytuacji rodzinnej, majątku i dochodów skarżącej oraz członków jej rodziny. Jedyna różnica to taka, że rodzina B.B. osiąga nieco wyższe dochody (zwiększyły się one o kwotę 60 zł/m-c).
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł B.B..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw.
Art. 165 ustawy P.p.s.a. stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zgodnie z tym przepisem postanowienia prawomocne, czyli takie od których nie przysługuje już stronie środek zaskarżenia wydane w toku postępowania i niekończące sprawy, mogą być uchylone lub zmienione jedynie wówczas, gdy zmieniły się okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę wydanego orzeczenia.
W niniejszej sprawie B.B. wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, jednakże postanowieniem referendarza sądowego z dnia 28 listopada 2011 r. odmówiono ustanowienia dla skarżącego radcy prawnego z uwagi na niewykazanie przesłanek do uwzględnienia żądania. Orzeczenie to stało się prawomocne z uwagi na jego niezaskarżenie.
Zwracając się z ponownym, rozszerzonym, wnioskiem o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa, finansowa czy rodzinna uległa zmianie, a tylko w takim przypadku możliwa byłaby zmiana orzeczenia w sprawie przyznania prawa pomocy, bowiem tylko te okoliczności są badane jako przesłanki do przyznania takiego prawa lub odmowy uwzględnienia wniosku. Skoro zatem strona nie wykazała zmiany okoliczności sprawy, to zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił zmiany postanowienia z dnia 28 listopada 2011 r.
Ponadto podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, iż rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zawsze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.