Postanowienie NSA z 16 marca 2016 r., I OZ 237/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 16 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 459/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego i adwokata

Sprawa

w sprawie ze skargi R.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek przewodniczący

Uzasadnienie

W dniu 13 lipca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek R.P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. R.P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

Zarządzeniem z dnia 18 sierpnia 2015 r. Wnioskodawca został wezwany, w terminie 7 dni, pod rygorem rozpatrzenia wniosku na podstawie informacji przedstawionych w formularzu wniosku do:

• udokumentowania rodzaju posiadanych źródeł przychodu oraz wysokości przychodu i kosztów jego uzyskania za 2014 oraz 2015 rok,
• przedłożenia spisu posiadanych rachunków bankowych oraz przedłożenia wyciągów bankowych dokumentujących operacje finansowe wykonane na posiadanych rachunkach bankowych od dnia 1 stycznia 2015 roku,
• określenia rozmiaru prowadzonej działalności rolniczej, udokumentowania wielkości przychodu ze sprzedaży wytworzonych płodów rolnych oraz udokumentowania kosztów prowadzenia działalności rolniczej (lata 2014 - 2015),
• udokumentowania średniomiesięcznych kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego,
• udokumentowania źródła pochodzenia środków przeznaczonych na kapitał zakładowy spółki A. – Z. Sp. z o.o.,
• udokumentowania przychodów Wnioskodawcy z tytułu zajmowania stanowiska prezesa spółki A. – Z.Sp. z o.o.,
• przedłożenia odpisu umowy dotyczącej zbycia udziałów spółki A. – Z.Sp. z o.o. na rzecz M.P. (brat),
• udokumentowania sytuacji majątkowej A. – Z. Sp. z o.o.,
• wskazania udziałowców oraz udokumentowanie wysokości i źródła pochodzenia kapitału zakładowego A.Spółka z o.o.,
• udokumentowania sytuacji majątkowej A. Spółka z o.o.,
• udokumentowania rozmiaru oprowadzonej działalności rolniczej oraz kosztów prowadzenia tej działalności A. Spółka z o.o., a nadto udokumentowania wielkości przychodu Spółki uzyskanego ze sprzedaży wytworzonych płodów rolnych za lata 2013 -2014,
• udokumentowania przychodów Wnioskodawcy z tytułu reprezentacji A.Spółka z o.o.,
• wskazania udziałowców oraz udokumentowanie wysokości i źródła pochodzenia kapitału zakładowego A.Sp. z o.o. w organizacji,
• udokumentowania rozmiaru i rodzaju działalności prowadzonej przez A. Sp. z o.o. w organizacji, a nadto udokumentowania wielkości przychodu Spółki i kosztów jego uzyskania za lata 2014 i 2015,
• udokumentowania przychodów Wnioskodawcy z tytułu reprezentacji A.Sp. z o.o. w organizacji,
• wskazania udziałowców oraz udokumentowania wysokości i źródła pochodzenia kapitału zakładowego Przedsiębiorstwa Wielobranżowego Ś. Spółka z o.o.,
• udokumentowania rozmiaru i rodzaju działalności prowadzonej przez Przedsiębiorstwa Wielobranżowego Ś. Spółka z o.o., a nadto udokumentowania wielkości przychodu Spółki i kosztów jego uzyskania za lata 2014 i 2015,
• udokumentowania przychodów Wnioskodawcy z tytułu reprezentacji Przedsiębiorstwa Wielobranżowego Ś. Spółka z o.o.,
• przedłożenia odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 08 sierpnia 2011 roku, sygn. akt I CO 4883/10 o wpisaniu Wnioskodawcy do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych,
• wskazania czyją stanowią własność oraz podanie tytułu prawnego do zajmowania nieruchomości położonych pod adresami: [...] (adres zamieszkania według aktu notarialnego złożonego do akt sprawy o sygn. akt III SA/Po 206/12), [...] (adres zamieszkania wedle treści wniosku o prawo pomocy), [...] (adres siedziby spółki A. – Z. Sp. z o.o.) oraz nieruchomości położonej pod adresem [...] (siedziba A. Sp. z o.o. w organizacji),
• przedłożenia szczegółowego opisu nieruchomości znajdujących się pod w/w adresami (proszę określić rodzaj zabudowy tych nieruchomości oraz sposób ich zagospodarowania/użytkowania, w tym koszty utrzymania),
• udokumentowania wysokości należności aktualnie egzekwowanych od Wnioskodawcy, a także rodzaj zastosowanych środków egzekucyjnych oraz wysokości kwot przekazanych organom egzekucyjnym lub wysokości kwot przejętych wskutek zastosowanych środków egzekucyjnych od 1 stycznia 2015 roku.

Na wezwanie to Wnioskodawca w wyznaczonym terminie udzielił odpowiedzi, wskazując, że nie posiada wymienionych w piśmie Sądu dokumentów, ani informacji; w zw. z powyższym Sąd powinien sam posiąść te informacje i dokumenty skoro posiada wiedzę na ich temat; poinformował Sąd, że z winy strony przeciwnej i Sądu doznał m.in. ciężkiego rozstroju zdrowia, które przejawia się m.in. zanikami pamięci, stąd być może Wnioskodawca nie wie o czymś, o czym wie Sąd.

Postanowieniem z dnia 22 września 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Sprzeciw od powyższego postanowienia w ustawowym terminie złożył R.P..

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił R.P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego i adwokata w sprawie ze skargi R.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie było nieprzedłożenie dokumentów potwierdzających sytuację materialną strony, mimo wezwania. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i pozostaje bez dochodu. Z uwagi na znane Sądowi z urzędu informacje, skarżący został wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów związanych z posiadaniem udziałów w spółkach oraz reprezentowaniem przez niego kilku spółek. Skarżący nie przedstawił żądanych dokumentów ani wyjaśnień w tym zakresie. Tym samym, w ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżący nie przedstawił wiarygodnych okoliczności, które mogłyby wykazywać zaistnienie przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.".

Skarżący w zażaleniu na postanowienie wniósł o jego uchylenie jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym, o zwolnienie go z opłat i kosztów sądowych w całości oraz o wyłączenie sędziów WSA w Poznaniu oraz NSA w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie jest bezzasadne.

Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia żadnych (jakichkolwiek) środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane.

Stwierdzić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na brak jakiejkolwiek współpracy w wyjaśnieniu jego sytuacji majątkowej i osobistej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy była prawidłowa. Sąd trafnie uznał, że wnioskodawca nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji majątkowej. Zaznaczyć należy, iż na podstawie art. 255 P.p.s.a. referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 18 sierpnia 2015 r. wezwał skarżącego do przedłożenia określonych dokumentów i złożenia stosownych wyjaśnień.

Skarżący nie wykonał powyższego wezwania. W odpowiedzi na wezwanie wskazał jedynie, że nie posiada wymienionych w wezwaniu dokumentów ani informacji. W związku z powyższym Sąd powinien sam posiąść te informacje i dokumenty skoro posiada wiedzę na ich temat.

Stwierdzić zatem należy, że R.P., ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie przedstawił Sądowi wymaganych dokumentów i informacji mających znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku, więc nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że jest osobą, która nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Skarżący wiedział, jakie dokumenty i wyjaśnienia oraz w jakim celu ma złożyć, a pomimo to dokumentów takich nie przedstawił. Taka postawa skarżącego skutkowała zasadnym nieuwzględnieniem wniosku przez Sąd. Informacje zawarte w formularzu nie pozwalają na dokonanie pełnej oceny możliwości płatniczych skarżącego, a w konsekwencji stwierdzenie, czy w ogóle, a jeśli tak to w jakiej części jest on w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. Tym samym jego oświadczenie uznać należało za niewystarczające i budzące uzasadnione wątpliwości.

Wobec powyższego, z uwagi na nieprzedstawienie dokumentów obrazujących sytuację majątkową wnioskodawcy, Sąd pierwszej instancji nie był w stanie zweryfikować, czy w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określone w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. i dlatego zasadnie odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie.