Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 207/13, po rozpoznaniu wniosku M. M., umorzył postępowanie sądowoadministracyjne wszczętego kolejnym wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 30 lipca 2013 r. skarga M. M. została oddalona.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 4 listopada 2013 r. przyznane zostało skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu.
Wyznaczony w sprawie pełnomocnik w dniu 28 listopada 2013 r. przedstawił opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 30 lipca 2013 r.
W dniu 8 stycznia 2014 r. skarżący, na urzędowym formularzu, złożył wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżącemu zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata, który udzielił pomocy prawnej poprzez sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Tym samym, kolejny wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, tym razem w osobie radcy prawnego, jest bezprzedmiotowy.
Zdaniem Sądu ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego pełnomocnika w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony pełnomocnik nie spełnił jej oczekiwań, tj. nie doprowadził do pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia sprawy. Niezadowolenie strony z działań pełnomocnika z urzędu nie może stanowić podstawy do zmiany postanowienia w przedmiocie jego ustanowienia przez referendarza sądowego bądź Sąd. Nie pozbawia też strony możliwości obrony jej praw. Wyznaczenie pełnomocnika z urzędu przez korporację prawniczą i podjęcie przez niego czynności procesowych, np. sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowi wykonanie wydanego w sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy. Sposób reprezentacji i współpracy pełnomocnika ze skarżącym nie podlega kontroli sądu administracyjnego.
W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a., umorzył postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Odnosząc się natomiast do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych Sąd wskazał, że skarżący jest zwolniony od obowiązku ich ponoszenia z mocy art. 239 pkt 1 lit "d" p.p.s.a., z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących stosunków pracy i stosunków służbowych.
Z tego względu postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd umorzył na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jako bezprzedmiotowe.
M. M. złożył zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc kwestie merytoryczne niezwiązane z przedmiotem zaskarżonego postanowienia, a sprowadzające się do kwestionowania zasadności wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu z dnia 30 lipca 2013 r. oddalającego jego skargę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia 4 listopada 2013 r. przyznane zostało skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Wyznaczony w sprawie pełnomocnik przedstawił opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej.
Należy w związku z tym zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wyznaczenie przez korporację prawniczą pełnomocnika i podjęcie przez niego działań stanowi wykonanie wydanego przez sąd postanowienia o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Tym samym skarżący nie może ubiegać się o ponowne ustanowienie pełnomocnika ponieważ prawo to zostało niejako skonsumowane (post. NSA z dnia 22 kwietnia 2005 r., II OZ 262/05). Jak słusznie stwierdził Sąd Wojewódzki w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat (radca prawny) nie spełnił jej oczekiwań. Postępowanie w zakresie ponownego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest więc w takiej sytuacji bezprzedmiotowe (postan. NSA z dnia 25 czerwca 2008 r., I OZ 460/08).
Zauważyć także trzeba, że wyznaczony dla strony pełnomocnik jest uprawniony do odmowy podjęcia czynności procesowej, jeżeli uzna, że jest ona z oczywistych względów bezzasadna. Należy podkreślić, że sposób reprezentacji i współpracy pełnomocnika z mocodawcą nie podlega kontroli sądu administracyjnego. W tych kwestiach właściwa jest korporacja prawnicza. W takiej sytuacji należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawidłowo zaskarżonym postanowieniem umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie ponownego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela również pogląd zaprezentowany przez Sąd pierwszej instancji dotyczący umorzenia postępowania o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie mógł być uwzględniony, gdyż z mocy art. 239 pkt 1 lit. d p.p.s.a. korzysta on z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Dotyczy to całego postępowania przed sądem pierwszej instancji, jak i postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.