Postanowienie NSA z 17 kwietnia 2012 r., I OZ 243/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 17 kwietnia 2012 r. zażalenia L.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt III SA/Gd 4/12 oddalające wniosek L. J. o wyłączenie sędziego A. D. od rozpoznania

Sprawa

sprawy ze skargi L. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 29 września 2011 r. nr 4991/10 w przedmiocie zasiłku stałego postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Joanna Banasiewicz przewodniczący

Uzasadnienie

1. J. pismem z dnia 14 listopada 2011 r., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 29 września 2011 r. nr 4991/10 w przedmiocie zasiłku stałego.

Na rozprawie w dniu 16 lutego 2012 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziego WSA F. K. oraz sędziego WSA A. D.. Wniosek o wyłączenie skarżący uzasadnił w piśmie z dnia 20 lutego 2012 r. podnosząc, że sędzia J. S., która przewodniczyła rozprawie, bez przeprowadzenia dowodów uzupełniających, bez wysłuchania żądań, wniosków i wyjaśnień skarżącego, chciała doprowadzić do zamknięcia rozprawy. Działała w zmowie z sędzią A.D. i ulegała jej naciskom. Skarżący wskazał, że skoro w poprzedniej sprawie o sygn. akt III SA/Gd 3/12 złożono dwa wnioski o wyłączenie sędziów, dotyczące wyżej wymienionych sędziów, to do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie, sędzia mógł dokonywać czynności niecierpiących zwłoki, stąd sędzia D. i sędzia K. winny wstrzymać się od udziału w niniejszej sprawie.

Wskazana we wniosku o wyłączenie sędzia WSA A. D. złożyła do akt sprawy oświadczenie, z którego wynika, że nie zachodzą przesłanki wyłączenia jej z mocy ustawy od orzekania w niniejszej sprawie, o których mowa w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., a także brak jest podstaw do wyłączenia jej od rozpoznania niniejszej sprawy na podstawie art. 19 p.p.s.a.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z dnia 22 lutego 2012 r. na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a. oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego WSA w Gdańsku A. D. od rozpoznania sprawy.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że podstawy do wyłączenia sędziego określają art. 18 § 1 i art. 19 p.p.s.a. Artykuł 18 § 1 p.p.s.a. wymienia sprawy, w których sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy, natomiast stosownie do art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wyłączenia wymienionych w art. 18 p.p.s.a, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że L. J. wnosząc o wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy nie podał jakichkolwiek przesłanek określonych w art. 18 § 1 lub art. 19 p.p.s.a, z oświadczenia natomiast sędziego z dnia 22 lutego 2012 r. wynika, że nie zachodzą jakiekolwiek podstawy uzasadniające wniosek o wyłączenie.

1. J. pismem z dnia 21 marca 2012 r. złożył zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 22 lutego 2012 r. zarzucając, że zostało wydane w okolicznościach skutkujących nieważnością postępowania, gdyż w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Skoro bowiem w dniu 16 lutego 2012 r. na posiedzeniu w sprawie III SA/Gd 3/12 złożono wniosek o wyłączenie sędzi A. D., to w kolejnej sprawie III SA/Gd 4/12 sędzia ta mogła spełniać tylko czynności niecierpiące zwłoki, a orzekanie w kolejnej sprawie nie jest taką czynnością. Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przejęcie sprawy do rozpoznania w zakresie postępowania incydentalnego przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.

W art. 18 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wymienione zostały enumeratywnie przypadki, w których sędzia wyłączony jest od rozpoznania sprawy z mocy ustawy. Natomiast art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Przepis ten wskazuje, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia z mocy samej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Wskazane przez skarżącego powody żądania wyłączenia sędziego nie odpowiadają przesłankom wskazanym w art. 18 p.p.s.a. Zarzuty podniesione w stosunku do sędziego nie mogły też być uznane za przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 19 § 1 powołanej ustawy, nie zostało bowiem wykazane, że w sprawie wystąpiła sytuacja, która mogłaby rodzić uzasadnioną okoliczność co do bezstronności sędziego w tej sprawie. Sam fakt, że strona we wcześniejszym postępowaniu prowadzonym w innej sprawie zgłosiła wniosek o wyłączenie sędziego nie powoduje, że dany sędzia do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie może spełniać tylko czynności niecierpiące zwłoki we wszystkich sprawach z udziałem tej strony. Regulacja zawarta w art. 20 § 3 p.p.s.a. odnosi się bowiem wyłącznie do sprawy, w której taki wniosek został zgłoszony.

Ponadto, stwierdzić należy, że skoro sędzia, której dotyczy wniosek złożyła oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do jej wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie, a prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości, to Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, który skład orzekający podziela, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2009 r., I OZ 803/09).

Skoro skarżący takich okoliczności nie wykazał, to Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.