Postanowienie NSA z 4 kwietnia 2014 r., I OZ 253/14

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 4 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 810/13 odmawiające przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi B. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Joanna Banasiewicz

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 810/13 odmówił B. K. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżąca jest zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, a jej średni miesięczny dochód z tego tytułu wynosi 1.977,67 zł brutto i 1.444,27 zł netto (wg. dołączonego do skargi zaświadczenia zakładu pracy z dnia 14 sierpnia 2013 r.). Z kolei ze znajdującego się w aktach administracyjnych zeznania podatkowego (PIT-37) wynika, że w 2012 r. skarżąca uzyskała dochód w wysokości 34.170,94 zł brutto, co daje miesięcznie kwotę 2.847,58 zł brutto. W skład majątku skarżącej wchodzi dom o pow. 100 m², nieruchomość rolna o pow. 1 ha przeliczeniowego (współwłasność) i oszczędności w kwocie 200 zł. We wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w sprzeciwie do postanowienia referendarza skarżąca wskazała, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem to: zakup leków - 300 zł, wyżywienie – 300 zł, energia elektryczna – 100 zł, telefon – 50 zł, woda – 50 zł, gaz – 50 zł, a dojazdy do pracy - 200 zł, podstawowe środki czystości - 50 zł.

Zdaniem Sądu I instancji analiza oświadczeń skarżącej i przedstawionych przez nią dokumentów, prowadzi do wniosku, że skarżąca dysponuje nadwyżką finansową, która może być przeznaczona na opłacenie kosztów postępowania. Skarżąca jest współwłaścicielką (razem z córką) w ½ części gruntów rolnych o pow. 3,7348 ha fiz., tj. 2,5616 ha przel., zatem może czerpać z tej nieruchomości dochody, a przynajmniej pożytki rolne. Skarżąca podniosła, że grunty te w 90 % stanowią nieużytki rolne, jednak argument ten nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie przedstawiła dokumentów potwierdzających wyłączenie posiadanych gruntów z produkcji rolnej, a nadto jak wynika z nakazu na łączne zobowiązanie pieniężne za 2013 r. opłaca od nich podatek rolny.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu I instancji, sytuacja materialna skarżącej jest stabilna, a opłacenie kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie leży w granicach realnych możliwości finansowych skarżącej.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła B. K. podnosząc, że jedyny dochód jaki uzyskuje to 1100 zł brutto, z tytułu umowy o pracę, z posiadanej nieruchomości rolnej nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, a dom, w którym mieszka wymaga gruntownego remontu. Ponadto skarżąca wskazała, że na problemy zdrowotne i związane z tym wydatki.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji muszą być interpretowane w sposób ścisły. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na pokrycie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Zwolnienie z opłat sądowych, w tym wpisu, stanowi odstępstwo od wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt II FZ 31/10).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy zawiera wyczerpującą i przekonującą argumentację odnoszącą się do stanu faktycznego ustalonego obiektywnie na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie. Ze znajdujących się w aktach sprawy materiałów wynika, że skarżąca jest zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, a jej średni miesięczny dochód z tego tytułu wynosi 1.977,67 zł brutto i 1.444,27 zł netto (wg. dołączonego do skargi zaświadczenia zakładu pracy z dnia 14 sierpnia 2013 r.). Z kolei ze znajdującego się w aktach administracyjnych zeznania podatkowego (PIT-37) wynika, że w 2012 r. skarżąca uzyskała dochód w wysokości 34.170,94 zł brutto, co daje miesięcznie kwotę 2.847,58 zł brutto. Skarżąca wskazuje natomiast, że osiągany przez nią dochód wynosi 1100 brutto, nie wyjaśniając przy tym zaistniałej rozbieżności, ani nie przedstawiając na poparcie swojego stanowiska żadnych dokumentów. W konsekwencji należy uznać, że poczynione przez Sąd I instancji ustalenia w tym przedmiocie są prawidłowe. Porównując zaś wielkość powyższej kwoty z wykazanymi przez skarżącą koniecznymi kosztami utrzymania, w tym opłatami mieszkaniowymi, opłatami za energię elektryczną, kosztami zakupu lekarstw i innymi, brak jest podstaw do uznania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Ponadto, oceny możliwości płatniczych skarżącej nie sposób dokonywać w oderwaniu od wysokości obciążeń związanych z jej udziałem w postępowaniu. Obecnie bowiem te koszty wynoszą 100 złotych opłaty złotych od złożonego zażalenia na postanowienie Sądu I instancji o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji uznał, że skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W konsekwencji przyznanie skarżącej prawa pomocy nie byłoby zgodne z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albowiem brak jest podstaw do uznania, że skarżąca znajduje się w niedostatku uniemożliwiającym jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.