Postanowienie NSA z 16 marca 2018 r., I OZ 253/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 16 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 792/17 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Starosty K. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...]

Sprawa

w sprawie ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji stwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa nieodpłatnie z mocy prawa mienia po przedsiębiorcy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.

Skład

Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska przewodniczący

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją SKO w W. umorzyło postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty K. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], którą stwierdzono nabycie z dniem 1 stycznia 2016 r. przez Skarb Państwa – Prezydenta W. mienia pozostałego po przedsiębiorcy, tj. "A." sp. z o.o. z ostatnią siedzibą w W., uznanego za wykreślony z rejestru handlowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO, a także o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Starosty K. Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił wstrzymania wykonania decyzji Starosty K. z dnia [...] maja 2017 r. Odmawiając zastosowania ochrony tymczasowej Sąd I instancji stwierdził, że w skardze zaprezentowano wyłącznie rozbudowaną argumentację wskazującą na negatywną ocenę zaskarżonej decyzji, jednak – poza sformułowaniem w petitum skargi wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji starosty – nie zawarto twierdzeń wskazujących w istocie na to, że z wykonaniem zaskarżonej decyzji łączy się niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wobec tego Sąd I instancji przyjął, że lakoniczny wniosek skarżącej zamieszczony w treści skargi nie przemawia za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto WSA we Wrocławiu doszedł do przekonania, że decyzja Starosty K., której wstrzymania wykonania domaga się skarżąca, nie nadaje się do wykonania w rozumieniu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.). Decyzję starosty wydano na podstawie art. 9 ust. 2i ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. Nr 121, poz. 770 ze zm.), który w zdaniu pierwszym stanowi, że nabycie przez Skarb Państwa zgodnie z ust. 2b własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdza, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Z art. 9 ust. 2b wskazanej ustawy wynika zaś, że z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Zatem skutek w postaci przejścia mienia przedsiębiorcy na Skarb Państwa następuje z mocy samego prawa, a nie na mocy decyzji administracyjnej. Decyzja taka nie wywołuje więc skutków, których wstrzymania można by domagać się w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła nieuwzględnienie przez Sąd I instancji istotnych okoliczności faktycznych, które przemawiają za wstrzymaniem decyzji Starosty K. Podała, iż mimo braku uzasadnienia wniosku zawartego w skardze w przedmiotowej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody po stronie skarżącej. Przede wszystkim, nieodpłatne przejście mienia Spółki na Skarb Państwa na mocy decyzji Starosty K. skutkuje utratą znacznej części kapitału Spółki, a co więcej utratą znacznych sum zainwestowanych w nieruchomość położoną we wsi S. w Gminie K. Strona podkreśliła, że znaczna część środków pieniężnych przeznaczonych na wskazaną nieruchomość pochodziła z wkładów skarżącej do Spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że możliwość zastosowania przez sąd administracyjny instytucji ochrony tymczasowej uregulowanej w art. 61 § 3 P.p.s.a. związana jest ze złożeniem przez skarżącego wniosku w tym przedmiocie, który powinien zostać należycie uzasadniony w świetle przesłanek wskazanych w tym przepisie (por. postanowienie NSA z 31 marca 2017 r., II OZ 295/17, z 19 kwietnia 2017 r., II OZ 419/17, z 11 maja 2017 r., II OZ 442/17). Jednocześnie jednak wychodząc naprzeciw uzasadnionym interesom skarżących, wskazuje się, że sąd administracyjny ma obowiązek uwzględniać z urzędu, a więc i bez wyczerpującego uzasadnienia wniosku strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności zaskarżonych do sądu. Realizacja powyższego obowiązku jest możliwa jedynie wówczas, gdy istnienie okoliczności faktycznych przemawiających za wstrzymaniem albo odmową wstrzymania wykonania decyzji jest na tyle oczywiste, że można przyjąć, że są one znane powszechnie, bez konieczności powoływania się na nie przez stronę, lub też gdy okoliczności tego rodzaju wynikają z akt sprawy (por. post. NSA z 31 marca 2005 r., II OZ 155/05, z 11 października 2017 r., II OZ 1061/17).

Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, że mimo braku przedstawienia we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji poszerzonej argumentacji przemawiającej za jego uwzględnieniem, możliwość taka wynika z analizy akt sprawy, w szczególności z uwagi na przedmiot decyzji objętej wnioskiem, którą stwierdzono nabycie z dniem 1 stycznia 2016 r. przez Skarb Państwa nieodpłatnie z mocy prawa mienia pozostałego po przedsiębiorcy o firmie "A." Sp. z o.o. z/s w W. uznanego za wykreślony z rejestru sądowego. Należy uwzględnić, że w skład przejętego mienia wchodziło prawo własności dwóch nieruchomości o znacznej wartości położonych na terenie Gminy K.: zabudowanej budynkiem, który wpisany został do rejestru zabytków, o pow. 6.5632 ha oraz niezabudowanej, na której znajduje się park wpisany do rejestru zabytków o pow. 1.0580 ha. W tym kontekście błędnie Sąd I instancji uznał, iż decyzja deklaratoryjna – jaką jest decyzja Starosty K. – nie jest decyzją podlegającą wykonaniu. Decyzja ta potwierdza bowiem nabycie prawa własności oraz stanowi tytuł prawny do ww. nieruchomości i podstawę wpisu do księgi wieczystej. Wywołuje zatem skutki prawne w sferze praw i obowiązków. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 września 2011 r., sygn. akt I OZ 714/11 deklaratoryjny charakter decyzji nie wyklucza możliwości zastosowania instytucji wstrzymania wykonania decyzji z art. 61 § 3 P.p.s.a. Użyte w tym przepisie pojęcie "wykonanie decyzji" należy rozumieć szeroko, jako oznaczające wywoływanie skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, podobnie jak szerokie znaczenie ma "wykonanie decyzji" w rozumieniu art. 130 § 1 i 2 K.p.a. Rozważenie przez Sąd I instancji wskazanych wyżej skutków prawnych wynikających z decyzji Starosty K., mogło więc zadecydować o odmiennym załatwieniu wniosku skarżącej, która - jak wskazuje - jest prezesem zarządu przedmiotowej spółki i jednocześnie jednym ze wspólników, który finansował zakup i remonty nieruchomości objętych tym rozstrzygnięciem.

Sąd I instancji, orzekając ponownie w sprawie wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uwzględni całokształt okoliczności sprawy oraz argumentacji strony i na tej podstawie oceni, czy w tym przypadku zachodzą przesłanki do zastosowania instytucji ochrony tymczasowej z art. 61 § 3 P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji