Postanowienie NSA z 19 kwietnia 2012 r., I OZ 256/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 19 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1005/11 odmawiające przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi R. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia 16 sierpnia 2011 r. znak: SKO/PS/360/1598/11 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Wojciech Mazur

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1005/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata podając, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i małoletnią córką. Jako źródło utrzymania rodziny wskazał dochody uzyskiwane z tytułu umów o pracę na łączną kwotę 7.306,40 złotych brutto. W załączonym do wniosku druku formularza PPF skarżący jako posiadany majątek wymienił mieszkanie - 56,8 m², garaż - 15,83 m² oraz samochód osobowy (zarejestrowany na małżonkę). Ponadto wskazał, iż nie posiada oszczędności.

Postanowieniem z 16 grudnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W dniu 14 stycznia 2012 r. skarżący wniósł sprzeciw na powołane postanowienie referendarza sądowego.

Rozpoznając w/w sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 lutego 2012 r. odmówił R. L. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W ocenie Sądu I nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Nie wykazał on bowiem w sposób przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd wskazał, iż skarżący wraz z żoną posiadają stały dochód w łącznej kwocie przekraczającej 7.300 złotych. Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżący nie jest osobą pozbawioną środków do życia. Sąd I instancji uznał, iż wbrew twierdzeniom skarżącego zawartym w sprzeciwie nie wykazał on, iż osiągane dochody niemalże w całości spożytkowane są na potrzeby bieżące. Uzasadniając wniosek wskazał jedynie na skromne dochody, brak oszczędności i nieznajomość przepisów prawa. W ocenie Sądu I instancji skarżący nie wykazał zatem, że w sytuacji, w której nie ma on obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (ustawowo zwolniony od ich ponoszenia) ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru jest poza zasięgiem jego możliwości finansowych.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. L., zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., Poz. 270 t.j., dalej jako "p.p.s.a."), błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia w całości i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z opłat sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu albowiem nie ma środków na wynajęcie pełnomocnika i nie ma środków na opłatę sądową oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Prawo pomocy stanowi instytucję służącą realizacji konstytucyjnego prawa do sądu. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do § 3 w/w przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych albo tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosowanie zaś do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, określonym w art. 245 § 3 p.p.s.a., następuje w sytuacji wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jedynymi przesłankami warunkującymi udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym są zatem przesłanki materialne.

Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód.

Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż Sąd I instancji rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy prawidłowo ocenił sytuację materialną skarżącego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, może nastąpić jedynie wówczas gdy strona występująca z wnioskiem wykaże, że nie posiada wystarczających środków finansowych, ani majątku na pokrycie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W tej sytuacji podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że wykazany stan majątkowy oraz wysokość comiesięcznych dochodów nie pozwala na uznanie, iż skarżący faktycznie znajduje się w takiej sytuacji materialnej, iż poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika spowodowałoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym jego i rodziny. Nieznajomość prawa oraz samo oświadczenie (nie poparte żadnymi dowodami), iż osiągane dochody niemalże w całości spożytkowane są na bieżące utrzymanie nie uzasadnia przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.

Z wyżej wymienionych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 § 1 w związku z art. 197 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.