Postanowienie NSA z 19 kwietnia 2013 r., I OZ 258/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 19 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 764/12 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wpisu sądowego od skargi.

Sprawa

w sprawie ze skargi E. K., M. J., E. B., E. S., M. M. na uchwałę Rady Miasta C. z dnia [...] stycznia 2012 r., Nr [...] w przedmiocie zamiaru rozpoczęcia likwidacji Gimnazjum Nr [...] wchodzącego w skład Zespołu Szkół Ogólnokształcących Nr 3 w C. postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Monika Nowicka przewodniczący

Uzasadnienie

E. K., M. J., E. B., E. S., M. M. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w jednym piśmie skargę na uchwałę Rady Miasta C. z dnia [...] stycznia 2012 r., Nr [...], w przedmiocie zamiaru rozpoczęcia likwidacji Gimnazjum Nr [...] wchodzącego w skład Zespołu Szkół Ogólnokształcących Nr 3 w C. poprzez wygaszenia oraz skargę na uchwałę Rady Miasta C. z dnia [...] czerwca 2012 roku Nr [...] w sprawie rozwiązania Zespołu szkół Ogólnokształcących Nr 3 oraz likwidacji poprzez wygaszenie Gimnazjum Nr [...]

W dniu 29 października 2012 r. Przewodniczący – na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a." – zarządził rozdzielnie ww. skarg z uwagi na ich wniesienie w jednym piśmie i zarejestrowanie pod oddzielnymi sygnaturami. Pierwszą z nich zarejestrowano pod sygnaturą akt III SA/Lu 764/12, drugą z ww. wymienionych zarejestrowano pod sygnaturą III SA/LU 765/12

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 października 2012 r., skarżące wezwano do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w wysokości 300 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Pomimo upływu wyznaczonego terminu żadna ze skarżących nie uiściła wpisu. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a.- odrzucił ww. skargę.

Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. M. J. wystąpiła do sądu o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty od skargi uiszczając jednocześnie opłatę. W uzasadnieniu ww. pisma wyjaśniła, że nie otrzymała zarządzenia o podziale sprawy na dwie, a istnienie dwóch sygnatur potraktowała jako pomyłkę. Dopiero 9 stycznia 2013 r., po odbyciu rozmowy telefonicznej z pełnomocnikiem dowiedziała się o podziale sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 30 stycznia 2012 r. odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia ww. opłaty.

Oddalając ww. wniosek Sąd Wojewódzki – powołując się na treść art. 85-87 P.p.s.a. – wskazywał, że M. J. w uzasadnieniu wniosku stwierdziła, że do uzyskania telefonicznej informacji od pełnomocnika w dniu 9 stycznia 2013 r. uznawała istnienie dwóch sygnatur za pomyłkę. Trudno było zatem mówić o zachowaniu przez nią należytej staranności. Jeżeli bowiem miała wątpliwości, to winna była zasięgnąć informacji co do swoich obowiązków w postępowaniu. Brak działań w tym zakresie pozwalało zaś na uznanie, iż skarżąca nie wykazała się należytą starannością w dbaniu o swoje interesy, a zatem nie można było uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.

M. J. w złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu – wnosząc o jego uchylenie wraz z zasądzeniem kosztów postępowania - wywodziła, że nigdy nie kwestionowała zasadności decyzji wyodrębnieniu dwóch spraw i domaganiu się uiszczenia dwóch opłat od skargi (chociaż uważa, że skarga mogła być rozpoznana w jednym postępowaniu, a wpis mógł być uwzględniony w podwójnej wysokości, co byłoby dużo bardziej czytelne i nie powodowałoby obecnych komplikacji). Wskazała jednak, że to obowiązkiem Sądu było, aby poinformować wprost strony o podjętym zarządzeniu, przesyłając np. jego odpis. Podkreśliła przy tym, że zawarte w zarządzeniu wezwanie musiało być wyraźne, jasne i jednoznacznie sformułowane oraz precyzować treść tak, by strona nie miała wątpliwości co do zakresu stawianych jej wymagań. Wezwania zaś, które zostały doręczone skarżącej i innym stronom nie spełniały powyższych warunków. Zostały one wprawdzie odrębnie przesłane w dwóch przesyłkach pod dwoma sygnaturami, ale nie zawierały wyraźnego stwierdzenia, że skarga zostanie rozpoznana w dwóch postępowaniach i w związku z czym konieczne jest uiszczenie dwóch wpisów. W ocenie skarżącej bez takich informacji nawet dla profesjonalisty nie jest oczywistym, że konieczne jest uiszczenie dwóch opłat. Dlatego też zupełnie bezpodstawnie Sąd uznał, że skarżąca dopuściła się co najmniej lekkiego niedbalstwa.

W jej ocenie nie zasługiwało również na aprobatę twierdzenie, że przekonanie o posługiwaniu się dwoma sygnaturami jest wynikiem omyłki, nie świadczy o zachowaniu przez nią należytej staranności. W tym zakresie - skarżąca nie miała wątpliwości, że posługiwanie się dwoma sygnaturami jest pomyłką. Gdyby takie wątpliwości jej się nasunęły, to by je wyjaśniła dzwoniąc chociażby do Sądu.

Skarżąca podkreśliła również, że nie była, tak jak pozostałe skarżące, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika i w tej sytuacji Sąd – w trybie art. 6 P.p.s.a - powinien udzielić im szczegółowych informacji i pouczeń. Tymczasem nie zostały one wyczerpująco poinformowane i poinstruowane, jak powinny się w danej sytuacji zachować, dlatego też uchybienie terminowi, w ocenie skarżącej nastąpiło, bez jej winy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 §1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 P.p.s.a. warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, czyli niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony.

Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne (por. postanowienie SN z dnia 29 października 1999 r., sygn. I CKN 556/98, LEX nr 50702; postanowienie NSA z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. III SA 7804/98, niepubl.).

Art. 86 § 1 P.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. (...) Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (vide np. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2005, str. 333 i 334, oraz powołane tam orzecznictwo – postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04, niepubl., postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., sygn. akt I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757).

Z uwagi na powyższe - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - Sąd I instancji trafnie uznał, że podnoszone przez stronę skarżącą argumenty, wbrew jej twierdzeniom, nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminu.

Sąd Wojewódzki słusznie wskazał, że okoliczności na które powołuje się skarżąca, nie mogły stanowić podstawy przywrócenia terminu o uiszczeniu wpisu od skargi. Wskazać bowiem należy, iż zbędnym w niniejszym przypadku było odrębne informowanie strony o rozdzieleniu wniesionych w jednym piśmie skarg w sytuacji, gdy z treści skierowanego do skarżącej w niniejszej sprawie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi jasno wynikało jakiej konkretnie uchwały sprawa dotyczy. Traktowanie zatem dwóch wezwań różniących się nie tylko sygnaturą, lecz również precyzujących, iż dotyczą one spraw ze skarg na dwie różne uchwały, nie mogło być potraktowane jako niezawiniony przez skarżąca błąd, który był wynikiem działań ze strony Sądu Wojewódzkiego. Bez wątpienia powzięcie przez skarżącą w tym zakresie jakichkolwiek wątpliwości winno było skutkować ich wyjaśnieniem, zwłaszcza w sytuacji, że w pouczeniu załączonym do wezwania do uiszczenie wpisu wyraźnie zakreślono stronie siedmiodniowy terminie do dokonania tej czynności oraz pouczono o skutkach niedochowania tego terminu. Zachowanie skarżącej należy zatem traktować w kategoriach niedbalstwa, które skutkowało odrzuceniem w niniejszej sprawie wniesionej przez nią skargi.

W warunkach rozpoznawanej sprawy i okoliczności jej towarzyszących nie sposób więc podważyć prawidłowego w świetle przepisów prawa stanowiska Sądu I instancji, że M. J. nie uprawdopodobniła w stopniu wystarczającym, aby uchybienie terminu do uiszczenie przez nią wpisu sądowego od skargi nastąpiło bez jej winy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.