Postanowienie NSA z 9 kwietnia 2014 r., I OZ 259/14

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 9 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 277/13 o odmowie zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 czerwca 2013 r.

Sprawa

w sprawie ze skargi H.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 277/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, w sprawie ze skargi H.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, odmówił zmiany postanowienia własnego z dnia 25 czerwca 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

W uzasadnieniu wskazano, że wnioskiem z dnia 3 grudnia 2013 r. skarżąca ponownie wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata.

Nadto Sąd podał, że z informacji uzyskanych od skarżącej wynika, że gospodarstwo domowe skarżąca prowadzi wraz z synem K.Z. – uczniem technikum. Skarżąca posiada dom o powierzchni około 140 m² oraz gospodarstwo rolne o powierzchni około 2,14 ha, uprawiane na własne potrzeby. Dochód stanowią jedynie dopłaty z UE w wysokości około 2.000 zł rocznie. Na comiesięczne wydatki rodziny składają się następujące kwoty: 125 zł (składka z tytułu ubezpieczenia w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego), 34 zł (podatek), 100 zł (lekarstwa), 25 zł (telefon), 30 zł (internet), 60 zł (gaz), 190 zł (energia elektryczna), 50 zł (dojazdy syna do szkoły), 200 zł (internat i wyżywienie syna), 200 zł (korepetycje syna), 100 zł (odzież i środki czystości). Artykuły żywnościowe wnioskodawczyni uzyskuje z własnego gospodarstwa. Mąż skarżącej – Z.Z. mieszka w innym miejscu, prowadząc odrębne gospodarstwo domowe. Przekazywał na syna kwotę 200 zł miesięcznie na opłacenie internatu i wyżywienia, jednakże obecnie znajduje się w trudnej sytuacji – jest chory i w związku z tym zaprzestał przekazywania tych środków.

W ocenie Sądu analiza wniosku skarżącej nie pozwala na przyjęcie, że skarżąca wykazała zmianę swojej sytuacji materialno-bytowej, a zatem nie nastąpiła zmiana okoliczności sprawy warunkująca zmianę prawomocnego postanowienia z dnia 25 czerwca 2013 r. w przedmiocie prawa pomocy. W porównaniu do wniosku z dnia 5 kwietnia 2013 r. zmianie uległa ilość osób tworzących wspólne gospodarstwo domowe oraz dochód rodziny – obecnie mąż wnioskodawczyni mieszka w innym domu oraz nie utrzymuje z nią kontaktów. Nie wspomaga jej również finansowo. Deklarowane przychody skarżąca określa na kwotę około 2.000 zł rocznie, czyli w przeliczeniu około 166 zł miesięcznie, natomiast miesięczne wydatki przekraczają kwotę 1.100 zł. Różnicę pomiędzy dochodami, a wydatkami skarżąca uzasadniła faktem zaciągania pożyczek u rodziny. Nie wyjawiła jednak, od kogo i w jakiej wysokości zaciąga lub zaciągnęła pożyczki na pokrycie wskazanej różnicy. Zdaniem Sądu lakoniczne stwierdzenie, że brakującą kwotę (w wysokości około 1.000 zł) pożycza comiesięcznie od rodziny, nie jest należytym udokumentowaniem swojej sytuacji materialno - bytowej.

Nadto Sąd zaznaczył, że pismem z dnia 10 grudnia 2013 r. wnioskodawczyni została wezwana m.in. do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie rachunków bankowych za okres od 1 października 2013 r. do dnia wykonania wezwania, obejmujących wskazanie ich salda końcowego. Jednakże skarżąca nie przedłożyła żądanego wyciągu, wskazując, że nie odnotowuje wpływów na rachunek bankowy i nie wykonuje żadnych operacji bankowych. W ocenie Sądu zaniechanie tego obowiązku stanowi kolejną uzasadnioną wątpliwość co do faktycznej sytuacji materialno-bytowej skarżącej. Sąd wskazał także, że podziela stanowisko skarżącej, iż zerwanie umów z operatorem telefonicznym lub dostawcą internetu mogłoby wiązać się z naliczeniem przez te podmioty kar umownych, jednakże dla oceny sytuacji materialno-bytowej skarżącej istotny jest fakt, że skarżąca takie wydatki jest w stanie ponieść. Dlatego, na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd postanowił odmówić zmiany własnego postanowienia z dnia 25 czerwca 2013 r.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła skarżąca zarzucając mu naruszenie art. 246, 245 i 260 "ustawy prawo o postępowaniu przed sądami powszechnymi" oraz sprzeczność ustaleń faktycznych z zebranym materiałem dowodowym.

W ocenie skarżącej jej wniosek oraz przedstawiona w nim sytuacja finansowa kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy. We wniosku wskazano bowiem wszystkie dochody oraz wydatki. Skarżąca wskazała, że dochód jest niewielki i zaspokaja tylko podstawowe potrzeby rodziny. Podniosła także, że nie może przestać opłacać rachunków telefonicznych, a zrezygnowanie z usługi w postaci dostawy internetu z dnia na dzień wiązałoby się z naliczeniem kary. Dodatkowo wskazano, iż żeby uzbierać po 30 zł na wynagrodzenie adwokata potrzeba czasu, a przedmiotowa sprawa nie była planowana.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Przepis art. 165 P.p.s.a. stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zatem przepis ten umożliwia uchylenie lub zmianę ww. postanowień w sytuacji gdy dojdzie do zmiany okoliczności sprawy, przez co rozumieć należy zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniały wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które wcześniej zostało wydane (tak: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, str. 443).

W pierwszej kolejności wskazać należy, że pierwotnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 277/13, odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Orzeczenie to zostało zaaprobowane postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2013 r., sygn. akt I OZ 638/13. W uzasadnieniu postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pomimo stosownego wezwania skarżąca nie wyjaśniła w jaki sposób pokrywa wydatki wykazane w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji Sąd przyjął, że skarżąca nie wykazała w przekonujący sposób, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma Sąd pierwszej instancji, że skarżąca nie wykazała, by jej sytuacja materialno-bytowa uległa takiej zmianie, która uzasadniałaby przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wprawdzie we wniosku z dnia 3 grudnia 2013 r. skarżąca wskazała, że wydatki rodziny kształtują się na podobnym poziomie jak poprzednio, jednakże już nie mieszka wraz z mężem, który zaprzestał przekazywania jej środków finansowych. Mąż dba tylko o potrzeby dziecka, a jej dochody pozostały na poziomie niezmienionym – około 2.000 zł rocznie tytułem dopłat unijnych, to jednak skarżąca nadal pokrywa wszystkie zadeklarowane wydatki, wskazując, że potrzebne na ten cel środki uzyskuje jako pomoc od rodziny. W tym miejscu podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że lakoniczne stwierdzenie, iż brakującą kwotę pożycza co miesiąc od rodziny, nie jest należytym udokumentowaniem swojej sytuacji materialnej.

Dodatkowo zaznaczyć należy, że skarżąca nie przedłożyła żądanych przez Sąd pierwszej instancji dokumentów, w tym wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, co spowodowało po stronie Sądu kolejną wątpliwość co do sytuacji majątkowej skarżącej.

W tej sytuacji twierdzenia skarżącej nie zasługują na uwzględnienie.

Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że postanowienie Sądu pierwszej instancji jest zgodne z prawem. Dlatego, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.