Uzasadnienie
A. Z. wniósł o wymierzenie Poczcie Polskiej S.A. Centrum Poczty Polskiej Oddziałowi Rejonowemu w O. grzywny w trybie art. 55 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w wymiarze do jej górnej granicy, tj. w kwocie 31.029.60 zł z powodów naruszenia przez ten organ art. 54 § 2 p.p.s.a. Skarżący zarzucił, że mimo ustawowego obowiązku jednostka ta nie przekazała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie jego skargi z dnia 11 października 2011 r. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ w zakresie reklamacji z dni: 8, 11 i 12 lipca 2011 r. na usługi pocztowe dokumentów akt sprawy związanych z przedmiotem sprawy wraz z odpowiedzią organu na skargę.
Zarządzeniem z dnia 19 listopada 2011 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od powyższego wniosku, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia wniosku. W zakreślonym terminie, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym polegającym na zwolnieniu od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2012 r. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zażalenie wniesione przez skarżącego na to postanowienie zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalone postanowieniem z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt I OZ 382/12.
Następnie wnioskiem z dnia 18 maja 2012 r., skarżący wniósł, na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o zmianę "treści sentencji" m.in. postanowienia Sądu z dnia 13 kwietnia 2012 r., który to wniosek postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2012 r., Sąd oddalił. Wniesione na to postanowienie zażalenie skarżącego zostało oddalone postanowieniem NSA z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt I OZ 772/12.
W dniu 13 listopada 2012 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, polegającym na zwolnieniu od kosztów sądowych. Podał w nim, że jest osobą ubogą, bez środków finansowych i oszczędności, z których mógłby uiścić należny wpis i inne konieczne opłaty w postępowaniu sądowym.
Postanowieniem z dnia 23 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniosek o wymierzenie grzywny oraz odmówił przyznania prawa pomocy. Jak wskazał Sąd, w przypadku gdy skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, to również niedopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Sądy administracyjne sprawują kontrolę legalności działalności wyłącznie administracji publicznej. Wynika to wprost z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).
W ocenie Sądu, z treści przepisów ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r., nr 189, poz. 1159 ze zm.) wynika, że jednostka organizacyjna operatora publicznego - Poczty Polskiej S.A. nie może być uznana za organ administracji publicznej, gdyż nie jest to organ wykonujących zadania z zakresu administracji publicznej, nie jest bowiem powołany do działania w imieniu Państwa. W szczególności świadcząc usługi pocztowe nie wydaje ona decyzji, postanowień i interpretacji, o których mowa w art. 3 § 2 pkt. 1-3 i pkt 4a p.p.s.a., jak również nie wydaje innych aktów niż wyżej wymienione, ani nie wykonuje czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w pkt. 4 § 2 powołanego artykułu. Powyższe dotyczy także postępowania reklamacyjnego. Jednostka organizacyjna Poczty Polskiej S.A. nie jest zatem organem w rozumieniu art. 54 § 2 p.p.s.a. Skoro nie wydaje ona aktów ani nie wykonuje czynności, które podlegałyby kognicji sądów administracyjnych, a w konsekwencji nie ma obowiązku przekazania skargi do sądu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, to nie może być wobec niej kierowany wniosek o ukaranie grzywną w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Wniosek taki, jako niedopuszczalny, podlega odrzuceniu.
Z uwagi na powyższe, Sąd orzekł o odmowie przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Stosownie bowiem do art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Skarżący wnioskował o wymierzenie grzywny jednostce organizacyjnej Poczty Polskiej S.A. za nieprzekazanie Sądowi skargi w terminie określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Podmiot ten jednak nie jest zobowiązany do dokonania tej czynności procesowej, gdyż jego działanie nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Sąd stwierdził zatem, że prawo pomocy w niniejszej sprawie nie przysługuje. Spełniona została bowiem przesłanka oczywistej bezzasadności skargi.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, zarzucając naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść postanowienia tj.
- art. 183 § 1 w zw. z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. na skutek art. 18 § 1 pkt 6 i 6a p.p.s.a., gdyż w rozpoznaniu brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy,
- art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 55 § 1 p.p.s.a. poprzez gołosłowność wywodów, że Poczta Polska nie wykonuje czynności z zakresu administracji publicznej,
- art. 247 p.p.s.a. przez wadliwość przyjęcia, że wniosek strony w zakresie grzywny jest oczywiście bezzasadny,
- art. 54 § 2 p.p.s.a. poprzez gołosłowność wywodów, że Poczta Polska nie jest zobowiązana w zakresie swoich działań do przekazania skargi sądowi administracyjnemu
- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach:
- w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do drugiego stopnia;
- osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;
6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
- w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.
W sprawie niniejszej nie zachodziła żadna z podstaw wyłączenia sędziego z mocy ustawy wskazana w powołanym wyżej przepisie. Tym samym również nie miała miejsca nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.).
Należy podzielić pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, że jednostka organizacyjna operatora publicznego - Poczty Polskiej S.A. nie może być uznana za organ administracji publicznej, gdyż nie jest to organ wykonujący zadania z zakresu administracji publicznej, nie jest bowiem powołany do działania w imieniu Państwa, w konsekwencji Poczta nie ma obowiązku przekazania skargi do sądu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę i nie może być wobec niej kierowany wniosek o ukaranie grzywną w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Skoro wniosek taki jest niedopuszczalny, to zachodzi również jego bezzasadność w rozumieniu art. 247 p.p.s.a., w tym przypadku stosownie do art. 64 § 3 potraktowanego jak skarga, a tym samym skarżącemu nie przysługuje również w sprawie niniejszej prawo pomocy.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Otóż przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. zawiera regulację, w ramach której ustawodawca określa jakie elementy ma zawierać uzasadnienie orzeczenia. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu tylko wtedy, gdy uzasadnienie jest sporządzone w taki sposób, że nie zawiera wszystkich koniecznych elementów bądź dotknięte jest tak oczywistymi brakami, że uniemożliwia to przeprowadzenie kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dla skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należy zatem wykazać, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na jego konstrukcję, braki w zakresie wymogów ustawowych nie pozwala na ocenę zarzutów sformułowanych w zażaleniu. Wbrew stanowisku prezentowanemu w zażaleniu uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wszystkie elementy przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.