Postanowienie NSA z 14 kwietnia 2016 r., I OZ 260/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 14 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1739/15 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia

Sprawa

w sprawie ze skargi K.J. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia 21 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej upomnienia postanawia oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Borowiec przewodniczący

Uzasadnienie

K.J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia 21 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej upomnienia wraz z wnioskiem o wstrzymanie jego wykonania. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia uzasadnione jest potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia wobec skarżącego znacznej szkody materialnej i niematerialnej. W jego ocenie, szkoda materialna związana jest z pozbawieniem go znacznej części nagrody rocznej (co najmniej 50%), natomiast szkoda niematerialna dotyczy możliwości opublikowania orzeczenia, a także jego wykorzystania w postępowaniu przed sądem powszechnym, co może spowodować nieodwracalne lub trudne do odwrócenia skutki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1739/15 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu postanowienia, odnosząc się w pierwszej kolejności do wskazanej we wniosku szkody materialnej podał, że skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, jak wstrzymanie wypłaty nagrody rocznej wpłynie na jego całościową sytuację materialną i czy grozi to wyrządzeniem mu znacznej szkody. W szczególności nie wyjaśnił, czy już dokonano wstrzymania części nagrody rocznej, a jeśli tak, to jak ma się to do jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Nie wykazał ponadto, jaki będzie faktyczny skutek wykonania zaskarżonego orzeczenia na płaszczyźnie jego sytuacji majątkowej, tj. czy zmniejszony dochód przekłada się na niebezpieczeństwo poniesienia znacznej i trudnej do naprawienia szkody. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżący nie uprawdopodobnił także drugiej wskazanej okoliczności, tj. szkody niematerialnej powstałej w wyniku ewentualnego opublikowania orzeczenia, czy wykorzystania go w postępowaniu przed sądem powszechnym. Nie wyjaśnił bowiem, dlaczego w jego ocenie organ miałby upubliczniać wydane orzeczenie, a tym samym nie wykazał, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że instytucja ochrony tymczasowej została obwarowana określonymi przesłankami, które osoba ubiegająca się o nią powinna wykazać. Skoro więc przepis art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.) zobowiązuje wnioskodawcę do uprawdopodobnienia, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to skarżący powinien w sposób logiczny i ciągły te okoliczności wskazać, czego nie uczynił, co spowodowało nieuwzględnienie jego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia K.J. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia rozszerzył argumentację zawartą we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia, opisując w sposób bardzo szczegółowy okoliczności za tym przemawiające oraz odniósł się do swojej sytuacji materialnej i życiowej. Do zażalenia załączył kserokopie dokumentów, mające potwierdzać przedstawione w nim okoliczności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo przyjął, że wniosek skarżącego nie zawierał argumentów, które przemawiałyby za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia. Swój wniosek do Sądu pierwszej instancji skarżący uzasadnił bowiem w sposób bardzo ogólny, nie wskazując konkretnych okoliczności, które mogłyby wpłynąć na jego pozytywną ocenę. Należy zaznaczyć, że złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków z niego wynikających. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Zauważyć należy, że wykonanie każdego aktu pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jego uchylenie powoduje, że wykonanie aktu okazuje się zbędne. Istotą ochrony tymczasowej jest jednak przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed jego wydania.

Podkreślić należy, iż skarżący szczegółowo uzasadnił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia, podając konkretne okoliczności przemawiające za jego uwzględnieniem i załączając stosowne dokumenty, dopiero w zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2016 r. Okoliczności te nie były zatem Sądowi pierwszej instancji znane. Przytoczenie zaś okoliczności pozwalających Sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia dopiero w zażaleniu, nie uzasadnia jego uwzględnienia nawet w przypadku spełnienia tych przesłanek, jeżeli Sądowi pierwszej instancji nie można zarzucić naruszenia prawa. Zażalenie nie jest bowiem środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku. Jest to jeden z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie legalności działania Sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W konsekwencji rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji. Twierdzenie przeciwne mogłoby się spotkać z uzasadnionym zarzutem naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania sądowadministracyjnego oraz w istocie doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie, ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OZ 375/09, z dnia 29 listopada 2011 r. sygn. akt II OZ 1240/11 i z dnia 3 marca 2016 r. sygn. akt I FZ 33/16 oraz J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 212-213).

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.

Wyjaśnić również należy, że niniejsze rozstrzygnięcie nie zamyka skarżącemu drogi do ponownego złożenia do Sądu pierwszej instancji wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia, tym razem z argumentacją przedstawioną w zażaleniu oraz załączeniem stosownych dokumentów ją potwierdzających.