Postanowienie NSA z 23 czerwca 2022 r., I OZ 260/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 23 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1082/20 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej

Sprawa

w sprawie ze skargi A.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 25 marca 2020 r., nr KOC/520/Sw/20 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego postanawia: oddalić zażalenie

Skład

sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

Postanowieniem z 16 grudnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), po rozpoznaniu wniosku A.D. odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W motywach postanowienia, Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek pozwalających przyjąć brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Na pewno za takie, nie można uznać argumentów skarżącego o nieprecyzyjnym pouczeniu sądowym w kwestii przymusu radcowsko - adwokackiego koniecznego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej od wyroku, co doprowadziło do sporządzenia skargi kasacyjnej osobiście i w konsekwencji jej odrzucenia, a w związku z tym do złożenia kolejnej skargi kasacyjnej, sporządzonej przez pełnomocnika profesjonalnego, jednak z uchybieniem terminu. Z akt sprawy wynika, że przy piśmie doręczającym skarżącemu odpis wyroku wraz z jego uzasadnieniem (k. 41), skarżący został prawidłowo i wyczerpująco pouczony o sposobie i trybie składania skargi kasacyjnej (pkt 2 i 3 pouczenia). W ocenie Sądu I instancji wskazana przez pełnomocnika przyczyna uchybienia terminu nie stanowi okoliczności uprawdopodobniającej brak winy w jego uchybieniu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 87 § 2 w zw. z art. 6 p.p.s.a. i wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady zaufania obywateli do państwa i prawa poprzez oddalenie wniosku o przywrócenie terminu, mimo przesłania skarżącemu pouczenia wprowadzającego w błąd, w konsekwencji wadliwego przyjęcia, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie o przywróceniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4).

Stosownie zaś do art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań.

Takie pouczenie zostało stronie udzielone i odpowiadało ono treści art. 175 p.p.s.a. Natomiast, niewłaściwe zrozumienie treści pouczenia nie można uznać za brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Podobnie jak powoływanie się na nieznajomość przepisów prawa nie stanowi podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Nieznajomość prawa nie jest bowiem okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu, na co wielokrotnie zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach (por. postanowienia NSA: z dnia 1 sierpnia 2017 r., II OZ 773/17, LEX nr 2345404 i z dnia 1 lutego 2005 r., FZ 713/04, LEX nr 302279 oraz wyrok NSA z dnia 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97, LEX nr 37127).

W szczególności, nieznajomość przepisów prawa nie może być przesłanką braku winy strony, w sytuacji gdy, jak w tym przypadku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie zaniedbał obowiązku stosownego pouczenia, wskazując, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, albo doradcą podatkowym - w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami lub rzecznikiem patentowym - w sprawach własności przemysłowej. Jednocześnie informując, że skarga kasacyjna sporządzona przez podmiot nieuprawnuiony będzie odrzucona bez merytorycznego rozpoznania. Ponadto w pouczeniu tym zwrócono uwagę na możliwość wystąpienia przez Stronę z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmujacego ustanowienie pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego.

Wbrew zarzutom zażalenia, strona nie dopełniła minimalnych wymogów staranności, jakich należało dochować w zaistniałych okolicznościach procesowych - tj. nie zastosowała się do treści wyczerpującego pouczenia o sposobie zaskarżenia kwestionowanego orzeczenia. W konsekwencji NSA podziela stanowisko WSA w Warszawie, że w sprawie nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu wbrew wymogowi zawartemu w art. 87 § 2 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie ocenić należało jako zgodne z prawem, w szczególności nie naruszajace zasady udzielania pomocy stronom, o której mowa w art. 6 p.p.s.a. oraz zasady zaufania do państwa i prawa, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP.

Z powyższych względów, orzeczono o oddaleniu zażalenia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.