Postanowienie NSA z 29 maja 2024 r., I OZ 261/24

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 29 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 967/23

Sprawa

w sprawie ze skargi T. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr SKO.4111/208/2023 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z 12 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 967/23 (dalej postanowienie z 12 marca 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił T.Z. (dalej skarżący) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie [i doręczenie odpisu - uw. NSA] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 28 listopada 2023 r. II SA/Rz 967/23 wraz z uzasadnieniem.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu terminu. Wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia złożony w tej sprawie nie mógł zostać uwzględniony, gdyż skarżący nie wykazał, jakoby uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Skarżący wraz z "zawiadomieniem" z 25 października 2023 r. (nie wezwaniem) o terminie rozprawy wyznaczonej na 28 listopada 2023 r. został pouczony o tym, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Został także pouczony o treści art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, zm. 1705, dalej ppsa), z którego wynika, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku oraz o tym, że w razie uwzględnienia skargi, wojewódzki sąd administracyjny sporządza i doręcza z urzędu wyrok z uzasadnieniem każdej ze stron. Zawiadomienie o terminie rozprawy wraz z pouczeniem doręczono skarżącemu 27 października 2023 r. W ocenie Sądu I instancji, uzasadniało to konkluzję o niezasadności wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący miał wiedzę i świadomość, że w razie niestawiennictwa na rozprawie i oddalenia skargi, nie zostanie mu doręczony wyrok wraz z uzasadnieniem z urzędu, zaś warunkiem jego otrzymania będzie złożenie wniosku w tym zakresie w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. W takich okolicznościach strona należycie dbająca o swoje interesy zobligowana była do zasięgnięcia chociażby telefonicznej informacji w Wydziale Informacji Sądowej WSA w Rzeszowie o tym, czy rozprawa w jej sprawie odbyła się w pierwotnie zaplanowanym terminie czy też nie, a jeżeli tak, to jaki wyrok zapadł. Takich działań skarżący nie podjął, chociaż gwarantowały mu skuteczne i terminowe złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Braku działań skarżącego podjętych w kierunku zasięgnięcia informacji o treści zapadłego wyroku nie usprawiedliwiało także błędne przekonanie o analogii w powyższym zakresie między postępowaniem toczącym się w sądach powszechnych a postępowaniem toczącym się w niniejszej sprawie. O tym, jaka jest procedura w rozpatrywanej sprawie został bowiem pouczony wraz zawiadomieniem o terminie rozprawy (k. 15, 18-19v, 20, 21, 22, 27, 29-33 akt sądowych).

Zażalenie na postanowienie z 12 marca 2024 r. złożył skarżący, podnosząc, że jest leczony psychiatrycznie od 30 lat. Nie wspominał wcześniej, zwracając się o pełnomocnika, bo dalej uważa, że wyrok Sądu powinien być wykonany w całości. Poprosił o przychylenie się do jego prośby o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 28 listopada 2023 r. Do zażalenia załączył orzeczenie lekarskie lekarza orzecznika ZUS z 4 marca 2021 r. i zaświadczenie lekarskie z 21 marca 2021 r. (k. 44-46 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zd. pierwsze ppsa). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ppsa). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ppsa). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 ppsa).

Zauważyć należy, że skarżący dotychczas - mimo złożenia w terminie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 28 listopada 2023 r. II SA/Rz 967/23 wraz z uzasadnieniem - nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie odpisu wyroku z 28 listopada 2023 r. z uzasadnieniem. Wbrew art. 87 § 4 ppsa nie dokonał on więc czynności, której nie dokonał był w terminie. Ani we wniosku o przywrócenie terminu (k. 22), ani w piśmie z 19 stycznia 2024 r. uzupełniającym ten wniosek (k. 27), mimo jasnej intencji, że wniosek o przywrócenie terminu dotyczy wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wydanego w tej sprawie wyroku z uzasadnieniem, wniosek taki nie został sformułowany. Już samo to uchybienie - niedopełnienie czynności, której nie dokonano w terminie - powodowało, że wniosek o przywrócenie terminu do jej dokonania nie mógł zostać uwzględniony.

Niemniej, Naczelny Sąd Administracyjny, mając zrozumienie dla treści wniosku skarżącego o przywrócenie terminu, przeanalizował, czy w niniejszej sprawie zachodziły okoliczności, które mogły stanowić podstawę do przywrócenia wnioskowanego terminu. Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że w niniejszej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanek, które umożliwiłyby przywrócenie mu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 28 listopada 2023 r. II SA/Rz 967/23 wraz z uzasadnieniem. W wykonaniu zarządzenia z 25 października 2023 r. o wyznaczeniu terminu rozprawy na 28 listopada 2023 r. i składu orzekającego (k.

15. skarżący został w klarowny sposób pouczony, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (pkt 1 pouczenia); w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku, zgodnie z art. 141 § 2 ppsa [...] (pkt 2 pouczenia), zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie [...] terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi [...] (pkt 3 pouczenia); w razie uwzględnienia skargi wojewódzki sąd administracyjny sporządza i doręcza z urzędu wyrok z uzasadnieniem każdej ze stron (pkt 6 pouczenia) (18-18v.). Zawiadomienie o rozprawie wraz z niniejszym pouczeniem doręczono skarżącemu 27 października 2023 r. (k. 19-19v akt sądowych). Brak jest podstaw, aby przyjąć, że skarżący nie znał lub przy dochowaniu należytej staranności mógł nie zrozumieć skierowanego do niego pouczenia. Nie jest konieczne korzystanie z pomocy zawodowego pełnomocnika, by zrozumieć treść tego pouczenia. Nawet jeżeli skarżący miał problem z jego właściwym zrozumieniem, nic nie stało na przeszkodzie, by zasięgnął w tym zakresie telefonicznej porady w Wydziale Informacji Sądowej lub właściwym sekretariacie sądu, ewentualnie skorzystał z pomocy w interpretacji pouczenia udzielonej przez kogoś z rodziny, znajomych lub sąsiadów. Podobnie, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, skarżący mógł - niezwłocznie po terminie rozprawy, o którym został zawiadomiony 27 października 2023 r. - zwrócić się do Sądu o informację, czy w sprawie został wydany wyrok, a jeżeli tak, to jakiej treści. Wyrok oddalający skargę warunkowałby bowiem kwestię złożenia wniosku o jego uzasadnienie, w przeciwieństwie do wyroku uwzględniającego skargę, w przypadku którego uzasadnienie sporządzane i doręczane jest z urzędu każdej ze stron. Niezrozumienie przez skarżącego zawiadomienia lub pouczenia nie jest jednak prawdopodobne. Zauważyć należy, że złożywszy skargę decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 6 kwietnia 2023 r. nr SKO.4111/208/2023 w terminie, terminowo uzupełniając wniosek o przywrócenie terminu, a także terminowo sporządzając rozpatrywane zażalenie i je uzupełniając, skarżący wykazał, że należycie rozumie kierowane do niego wezwania z Sądu oraz ma świadomość upływającego czasu, potrafiąc dochować zakreślonego terminu.

Załączone przez skarżącego do zażalenia orzeczenie lekarskie lekarza orzecznika ZUS z 4 marca 2021 r. i zaświadczenie lekarskie z 21 marca 2021 r. nie zmieniają powyższej oceny. Z orzeczenia lekarskiego z 4 marca 2021 r. (k. 45-45v) wynika, że skarżący jest niezdolny do pracy (do 11 grudnia 2024 r.). Opisane w uzasadnieniu tego orzeczenia choroby skarżącego nie świadczą o niemożności złożenia przez niego w terminie od 28 listopada do 5 grudnia 2023 r. (w ciągu 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku) wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku w sprawie II SA/Rz 967/23 z uzasadnieniem. Nie przemawiają za tym zaburzenia depresyjne dwubiegunowe, na które skarżący cierpi od ok. 4 lat, skoro w tym czasie skarżący był w stanie dochować terminów, dokonując innych ww. czynności. Z zaświadczenia lekarskiego z 21 marca 2021 r. (k.

46. wynika natomiast, że skarżący jest leczony psychiatrycznie od 1996 r. Podobnie jak w przypadku orzeczenia lekarskiego z 4 marca 2021 r., również to zaświadczenie nie przemawia za zaistnieniem jakiejkolwiek okoliczności mogącej stanowić przesłankę do przywrócenia skarżącemu uchybionego terminu. Wieloletnie leczenie psychiatryczne nie świadczy o braku możliwości samodzielnej egzystencji ani o niemożności samodzielnego dokonywania podstawowych spraw dnia codziennego. Skoro skarżący zasadniczo jest w stanie dokonywać określonych czynności w terminie, a także terminowo wykonywać określone wezwania sądowe, to brak jest podstaw, by jedynie w przypadku uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem uznać, że jego stan zdrowia uniemożliwiał mu dokonanie tej czynności w ustawowym terminie.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do przywrócenia skarżącemu wnioskowanego terminu, analizując z urzędu akta tej sprawy pod kątem istnienia przesłanek, o których stanowi art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ppsa. O ile skarżący zwrócił się z prośbą o przychylenie się do jego prośby o przywrócenie terminu, wskazać trzeba, że Sąd nie ma w tym zakresie swobody uznaniowej, jeżeli wnioskujący nie uprawdopodobnił, by zachodziła jakakolwiek przesłanka uzasadniająca przywrócenie terminu. Norma prawna z art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ppsa obliguje wnioskującego o przywrócenie terminu do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do dokonania określonej czynności w postępowaniu sądowym. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa w tym aspekcie na stronie. W niniejszej sprawie skarżący nie dopełnił tego wymogu, co uniemożliwiało przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 28 listopada 2023 r. II SA/Rz 967/23 wraz z uzasadnieniem, o czym prawidłowo orzekł Sąd w zaskarżonym postanowieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa oddalił zażalenie.