Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek B. P. o wymierzenie Wojewodzie [...] grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za nieprzekazanie skargi na bezczynność w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że jak wynika z akt sprawy o sygn. akt II SAB/Łd 55/20, skarga B.P. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wpłynęła do organu administracji 23 czerwca 2020 r., natomiast 15 lipca 2021 r. organ przekazał skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi do Sądu w dniu 15 lipca 2020 r. Bezspornym jest zatem, że organ wypełnił spoczywające nań obowiązki, o których stanowi art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z zachowaniem wyznaczonego przez ustawodawcę terminu. W tym stanie rzeczy, Sąd I instancji uznał, że wniosek B. P. o wymierzenie organowi grzywny, jako oczywiście niezasadny, należało oddalić.
W zażaleniu na powyższe postanowienie B.P. zarzucił Sądowi
I instancji naruszenie: 1) art. 3 § 1 i art. 55 § 1 p.p.s.a. przejawiające się niewłaściwą kontrolą legalności działalności administracji publicznej poprzez oddalenie wniosku pomimo istnienia przesłanek do jego uwzględnienia;
- art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. prowadzące do nieważności postępowania z uwagi na pozbawienie strony możliwości obrony swych praw;
- niezastosowanie art. 5 § 2 k.p.a. prowadzące do uznania przez sąd, iż organem w przedmiotowej sprawie jest "[...] Urząd Wojewódzki" podczas gdy, w świetle powołanego przepisu organem jest Wojewoda [...];
- niezastosowanie art. 6 k.p.a. wyrażające się w uznaniu Sądu I instancji, że organ, tj. "[...] Urząd Wojewódzki" działał na podstawie przepisów prawa mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie.
Wskazując na powyższe, strona wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do najdalej idącego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), wyjaśnić należy, iż o pozbawieniu strony możności obrony jej praw można mówić jedynie wtedy, gdy wskutek uchybień proceduralnych strona nie może dochodzić swych racji w postępowaniu sądowoadministracyjnym i nie ma możliwości usunięcia skutków tych uchybień. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Jak wynika bowiem z akt sprawy, postanowieniem z dnia 10 listopada 2020 r. referendarz sądowy przyznał B.P. w niniejszej sprawie prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pismem z dnia 16 grudnia 2020 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Łodzi poinformowała Sąd I instancji, iż pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego został wyznaczony adwokat P.B..
Zgodnie zaś z art. 244 § 2 p.p.s.a., ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Oznacza to, że "ustanowiony pełnomocnik nie musi już zabiegać o stosowne umocowanie", a "skutek umocowania następuje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o przyznaniu prawa pomocy" (por. Dauter Bogusław, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2012, s. 732-733). Zatem, na skutek uprawomocnienia się powołanego postanowienia z dnia 10 listopada 2020 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy, wyznaczony przez organ samorządu zawodowego pełnomocnik – adwokat P. B. - został umocowany do wszelkich czynności procesowych łączących się ze sprawą z wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny.
Ponieważ w aktach sprawy brak jest oświadczenia skarżącego o odwołaniu pełnomocnictwa, jak również nie doszło do cofnięcia przyznanego stronie prawa pomocy, Sąd I instancji prawidłowo dokonywał czynności procesowych w sprawie z udziałem pełnomocnika ustanowionego z urzędu. W dniu 2 marca 2021 r. wyznaczony pełnomocnik przesłał do Sądu I instancji opinię o braku u podstaw do wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia WSA z dnia 12 lutego 2021 r.
W następstwie powyższego, w ustawowym terminie skarżący samodzielne wywiódł zażalenie na ww. postanowienie, skutecznie inicjując postępowanie odwoławcze przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W tych okolicznościach brak jest podstaw do uznania zasadności zarzutu zażalenia dotyczącego braku możliwości obrony praw skarżącego przed Sądem, w tym prawa do wniesienia środka zaskarżenia.
Niezasadne okazały się również pozostałe zarzuty zażalenia kwestionujące stanowisko Sądu Wojewódzkiego odnośnie braku podstaw do nałożenia na organ grzywny, o jakiej mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie natomiast do art. 54 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Ponadto w myśl art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd może na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy. Z treści ostatniego z cytowanych przepisów wynika, że wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. jest dopuszczalne tylko w sytuacji, gdy organ administracji, za pośrednictwem którego strona wniosła skargę, nie wywiąże się z obowiązku przekazania tej skargi do sądu, wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarga B. P. na bezczynność Wojewody [...] w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu wpłynęła do organu w dniu 23 czerwca 2020 r. i została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy 15 lipca 2020 r., a zatem z zachowaniem terminu, a którym mowa w art. art. 54 § 2 p.p.s.a Nie została zatem wypełniona hipoteza normy prawnej zawarta w art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a. Tym samym, Sąd I instancji nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku o wymierzenie grzywny.
Odnosząc się natomiast do twierdzeń wnoszącego zażalenie co do przekazania akt przez niewłaściwy "organ", wskazać należy, iż odpowiedź na skargę z dnia 15 lipca 2020 r. została podpisana przez dyrektora Wydziału Gospodarki Nieruchomościami [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] P. K., działającego z upoważnienia Wojewody [...]. Nie ma więc żadnego znaczenia, że w nagłówku odpowiedzi na skargę został wskazany: "[...] Urząd Wojewódzki", w sytuacji, gdy jako strona postępowania wyraźnie został określony Wojewoda [...], a pismo to zostało podpisane w jego imieniu przez upoważnionego pracownika. Nie ulega zatem wątpliwości, że w sprawie występował Wojewoda [...], zatem organ właściwy, a nie [...] Urząd Wojewódzki, jak sugeruje wnoszący zażalenie. Zarzuty naruszenia art. 5 § 2 i art. 6 k.p.a. są więc również nieusprawiedliwione.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.