Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 13 listopada 2019 r. sygn. akt III SAB/Gl 31/19, na podstawie art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a.", odrzucił skargę K. M. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 5 lipca 2016 r. sygn. akt IV SAB/Gl 149/15. W uzasadnieniu wskazano, że skarga została wniesiona po terminie.
Zażalenie na to postanowienie złożył K. M., zaskarżając je w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 280 § 1 w zw. z art. 277 p.p.s.a. przez jego zastosowanie i w konsekwencji odrzucenie skargi w sytuacji, gdy skarga o wznowienie została wniesiona w ustawowym terminie. W oparciu o tak sformułowany zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W ocenie autora zażalenia Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że skarga o wznowienie została złożona dopiero 17 grudnia 2018 r., podczas gdy K. M. złożył ją już w piśmie z 6 września 2018 r., wraz z zażaleniem na postanowienie WSA w Gliwicach z 27 sierpnia 2018 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności podnieść należy, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania nie jest zwykłym postępowaniem sądowym ani też postępowaniem ze skargi kasacyjnej, lecz ma ono charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Ze względu na wyjątkowy charakter tego postępowania muszą być zachowane wymogi określone w dziale VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm., dalej zwanej "p.p.s.a.").
Stosownie do art. 270 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, w przypadkach przewidzianych w dziale VII p.p.s.a. W myśl art. 277 tej ustawy skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.
Z powyższych regulacji wynika, że co do zasady, o rozpoczęciu biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania decyduje data, w której strona faktycznie dowiedziała się o podstawie wznowienia. Jeżeli jednak podstawą wznowienia postępowania jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji, to trzymiesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o prawomocnym orzeczeniu sądu administracyjnego, albowiem tylko prawomocne orzeczenie może być kwestionowane w drodze tego środka zaskarżenia (art. 270 p.p.s.a.).
Należy przy tym mieć na względzie różnicę pomiędzy datą uprawomocnienia się zaskarżonego orzeczenia a dniem stwierdzenia jego prawomocności (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Art. 277).
W niniejszej sprawie jako podstawę wznowienia postępowania wskazano pozbawienie strony możliwości działania w sprawie, w tym w szczególności możliwości wniesienia skargi kasacyjnej, poprzez nierozpoznanie wniosku z 6 września 2016 roku o przyznanie prawa pomocy, tj. podstawę, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
Z akt sprawy wynika, że kwestionowany w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 5 lipca 2016 roku został ogłoszony po przeprowadzonej w tym samym dniu rozprawie, w obecności skarżącego K. M. (tak: treść protokołu rozprawy z 5 lipca 2016 r., k. 122). Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 19 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 61/17 wydanym po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę kasacyjną strony przeciwnej Prezesa Sądu Okręgowego w G., utrzymując tym samym w mocy wyrok Sądu pierwszej instancji. Odpis tego wyroku doręczono K. M. 5 lipca 2017 r. wraz z pouczeniem, że jest to orzeczenie ostateczne i nie podlega zaskarżeniu (por. k. 204 i zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji, k. 206). Wobec powyższego uznać należy, że już wówczas K. M. dowiedział się o tym, że kwestionowany przez niego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach został wydany oraz, że stał się prawomocny na skutek oddalenia skargi kasacyjnej organu.
W tym stanie rzeczy nawet przyjmując, tak jak chce tego strona wnosząca zażalenie, że skarga o wznowienie postępowania została złożona pismem z 6 września 2018 roku, nie ulega wątpliwości, że jest ona spóźniona. Prawidłowo zatem została odrzucona na podstawie art. 277 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
O sprostowaniu oczywistej omyłki zawartej w komparycji zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 156 § 3 w zw. z art. 166 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 p.p.s.a.