Uzasadnienie
Pismem z dnia 25 października 2011 r. R. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Wojewody Kujawsko – Pomorskiego z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego.
Następnie, pismem z dnia 21 grudnia 2011 r. skarżący złożył do sądu wniosek o ustalenie przez sąd wysokości poniesionej przez skarżącego szkody oraz zasądzenie na jego rzecz odszkodowania od organów administracji publicznej. Skarżący powołał się przy tym na ustawę z 20 stycznia 2011r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie przepisów prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173), a także przepisy k.p.a. i kodeksu cywilnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucając wniosek z dnia 21 grudnia 2011 r. stwierdził, że jego rozpoznanie nie mieści się w kompetencjach sądu administracyjnego.
W ocenie Sądu I instancji ustalanie odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez organ administracji publicznej jest sprawą z zakresu prawa cywilnego, rozstrzyganą w oparciu o art. 417 – 4172 Kodeksu cywilnego. Wobec tego, stosownie do art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego – do rozpoznania tej sprawy powołany jest sąd powszechny, a nie sąd administracyjny.
Jedynie w przypadku uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 161 § 1 k.p.a. do ustalenia odszkodowania w związku ze zmianą decyzji właściwy jest organ administracyjny (art. 161 § 3 k.p.a.). Zaskarżona decyzja Wojewody Kujawsko – Pomorskiego z dnia [...] września 2011 r. nie była jednakże decyzją wydaną w powyższym trybie.
Podstawą ustalania odszkodowania dla skarżącego nie mogą być także przepisy ustawy z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie przepisów prawa.
Przede wszystkim - ustawa ta określa zasady odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych wobec Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych podmiotów ponoszących odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej, za działania lub zaniechania prowadzące do rażącego naruszenia prawa oraz zasady postępowania w przedmiocie takiej odpowiedzialności (art. 1 ustawy). Przepisy tej ustawy nie dają podstawy do ustalenia odszkodowania jakie należy wypłacić obywatelowi – stronie postępowania, ale regulują kwestię odszkodowania, które ma zapłacić urzędnik Skarbowi Państwa i innym podmiotom, które to podmioty wcześniej wypłaciły należne odszkodowanie obywatelowi. Ponadto, jak wynika z treści art. 8 ust. 1 ww. ustawy, w przypadkach spornych właściwy jest sąd powszechny, a nie sąd administracyjny.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. N., zarzucając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy naruszenie art. 2, 4, 5, 18, 21, 32, 37, 45, 47, 63, 64, 71, 77 oraz art. 79 Konstytucji RP.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty w nim wymienione. Ponadto sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.).
Wobec tego sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach.
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, że żądanie zasądzenia odszkodowania ma cywilistyczny charakter. Po uchyleniu art. 153 i 160 k.p.a. żądanie zapłaty odszkodowania od organów administracji publicznej (tak Skarbu Państwa, jak i jednostek samorządu terytorialnego) można zgłaszać jedynie przed sądem powszechnym w trybie art. 417 – 420 Kodeksu cywilnego, z wyjątkiem przewidzianym w art. 421 K.c.
Kognicja sądów administracyjnych nie obejmuje rozstrzygania spraw o cywilistycznym charakterze, a takimi są sprawy o odszkodowanie, które unormowane są w art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego.
Podstawą ustalania odszkodowania dla skarżącego nie mogą być również, jak właściwie wskazał Sąd I instancji, przepisy ustawy z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych. Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje bowiem właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej z rażącym naruszeniem prawa.
Podnieść natomiast należy, że skoro w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji uznał, że wniosek o zasądzenie odszkodowania jest wnioskiem wszczynającym postępowanie, a tym samym odpowiednio należy stosować do niego (zgodnie z art. 64 § 3 P.p.s.a.) przepisy o skardze to zasadnym było wydanie zarządzenia o zarejestrowaniu tego wniosku i prowadzenie sprawy pod nową sygnaturą a nie w postępowaniu ze skargi na decyzję Wojewody Kujawsko – Pomorskiego w przedmiocie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy a zaskarżone orzeczenie mimo tego uchybienia odpowiada prawu.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji