Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 881/08 przywrócił Katolickiemu Stowarzyszeniu [...] termin do uzupełnienia braków formalnych skargi tego Stowarzyszenia na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu do wykazu instytucji, organizacji społecznych, fundacji i stowarzyszeń, o których mowa w art. 47, art. 49 i art. 57a § 2 kodeksu karnego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem z dnia 12 maja 2008 r. wezwał Katolickie Stowarzyszenie [...] do uzupełnienia złożonej w dniu 19 marca 2008 r. skargi poprzez nadesłanie w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, pełnego odpisu z KRS, z którego wynikałoby, że W. S. jest Prezesem Stowarzyszenia i może jednoosobowo je reprezentować. Wezwanie to zostało odebrane w dniu 16 maja 2008 r. Odbiór przesyłki pokwitowała Z. Ś., która na podstawie pełnomocnictwa pocztowego nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. została upoważniona przez Kanclerza Kurii do odbioru i pokwitowywania - do odwołania, przesyłek listowych zwykłych, poleconych i innych nadesłanych do placówki pocztowej Obwodowy Urząd Pocztowy ul. [...],[...] K. [...].
W wyznaczonym terminie nie został nadesłany żądany dokument.
W dniu 25 czerwca 2008 r. do Sądu wpłynął wniosek Stowarzyszenia o przywrócenie terminu do uzupełnienia ww. braku formalnego skargi. W uzasadnieniu strona podniosła, że korespondencja zawierająca pismo Sądu z dnia 12 maja 2008 r. została odebrana przez nieuprawnioną osobę. W rzeczywistości wezwanie Sądu przekazane zostało Stowarzyszeniu dopiero w dniu 22 czerwca 2008 r. Do przedmiotowego wniosku został załączony wymagany odpis KRS.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że strona skarżąca dochowała siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o jakim mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływana dalej jako P.p.s.a. W ocenie Sądu strona uprawdopodobniła również brak winy w uchybieniu terminu, gdyż wskazane przez nią doręczenie korespondencji Sądu nieuprawnionej osobie jest wystarczającą okolicznością uprawdopodobniającą brak winy w niedotrzymaniu przez nią terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Na brak winy po stronie Stowarzyszenia wskazuje również fakt, że osoba która odebrała przesyłkę pocztową zawierającą wezwanie Sądu nie poinformowała o tym Stowarzyszenia, mimo że Prezes pytał o to, czy jest w Kurii jakaś korespondencja lub awizo skierowane do strony.
W ocenie Sądu, strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji, spowodowanych błędnym doręczeniem przez pocztę nieuprawnionemu podmiotowi korespondencji, która zawierała wezwanie do usunięcia ww. braku formalnego skargi.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Minister Sprawiedliwości wniósł o uchylenie tego postanowienia i orzeczenia odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zdaniem organu, Sąd I instancji nieprawidłowo zinterpretował okoliczność, jakoby nieprzekazanie korespondencji jej adresatowi przez pełnomocnika pocztowego było okolicznością niezawinioną w świetle art. 86 § 1 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona uchybiła terminowi do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Stosownie do art. 87 § 2 P.p.s.a. we wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji niewystarczająco zbadał wszystkie okoliczności niniejszej sprawy przyjmując wprost, że przesyłkę skierowaną do strony skarżącej odebrała osoba nieuprawniona do dokonania tej czynności, co uznano za okoliczność uprawdopodabniającą brak winy w niedotrzymaniu przez Stowarzyszenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Należy mieć bowiem na uwadze, że nawet niewątpliwy fakt doręczenia korespondencji osobie nieupoważnionej do jej odbioru nie powoduje automatycznie przywrócenia terminu w razie jego uchybienia. Istotne znaczenie dla niniejszego postępowania ma obalenie przez adresata korespondencji domniemania właściwego doręczenia, w tym wypadku wykazanie, że otrzymała ją osoba nieupoważniona. Dopiero w następnej kolejności winien on uprawdopodobnić, że z tej przyczyny doszło do uchybienia terminu. W niniejszej sprawie skarżące Stowarzyszenie nie podjęło próby wykazania, że osoba podejmująca przesyłkę była rzeczywiście nieuprawniona do dokonania tej czynności.
Uszło uwadze Sądu I instancji, że – jak wynika z akt sprawy - ta sama osoba, która potwierdziła odbiór przedmiotowej korespondencji, potwierdziła także wcześniej odbiór decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2007 r. nr [...] (potwierdzenie odbioru k. 30 akt administracyjnych), odebrała również korespondencję w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie (k. 38 akt sądowych), w wyniku czego następowała stosowna reakcja ze strony skarżącego Stowarzyszenia. Ten fakt wydaje się zaprzeczać tezie, że pismo Sądu wzywające do uzupełnienia braków formalnych skargi, odebrała osoba nieupoważniona. W tym miejscu należy zaznaczyć, że za sposób obiegu korespondencji w siedzibie Stowarzyszenia (budynek Kurii Diecezji [...]), w tym za ewentualne zaniechania i błędy pracowników polegające na spóźnionym jej przekazaniu do właściwej osoby, konsekwencje ponosi Stowarzyszenie, będące stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wobec powyższego, mając na uwadze okoliczności sprawy i obowiązujące przepisy, Sąd I instancji obowiązany będzie ponownie dokonać oceny przesłanek wynikających z art. 87 § 2 P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.