Postanowienie NSA z 10 lutego 2017 r., I OZ 273/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 10 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 893/16 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF wydane

Sprawa

w sprawie ze skargi M.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 2 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Borowiec przewodniczący

Uzasadnienie

M.C. przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 2 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jednocześnie złożył wniosek o przyznanie mu w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.

Pismem z dnia 19 października 2016 r., na podstawie art. 252 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przesłał skarżącemu urzędowy formularz PPF i zobowiązał go do złożenia wypełnionego formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Jednocześnie, na podstawie art. 258 § 2 pkt 5 w związku z art. 255 P.p.s.a., wezwał skarżącego do uprawdopodobnienia jego sytuacji materialnej, poprzez nadesłanie zaświadczenia wydanego przez administrację Zakładu Karnego w [...], w którym przebywa, wskazującego na wysokość wypłacanego mu wynagrodzenia za pracę oraz określającego, czy skarżący posiada w depozycie środki pieniężne, którymi może dysponować.

Powyższe wezwanie, wraz z formularzem PPF, zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu 31 października 2016 r.

W dniu 9 listopada 2016 r. skarżący złożył do Sądu wniosek sporządzony na urzędowym formularzu PPF, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wskazał, że uchybienie siedmiodniowemu terminowi nie nastąpiło z jego winy, bowiem spowodowane było "przewlekłościami, które panują w zakładzie karnym, które są spowodowane wieloma prośbami, wnioskami itd.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 893/16 odmówił M.C. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF.

W uzasadnieniu postanowienia, powołując treść art. 86 § 1 i art. 87 P.p.s.a. wskazał, że brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określoną czynność procesową stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Dokonując oceny braku winy sąd uwzględnia wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i biorąc pod uwagę także uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności prośby o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnej sprawy i szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, a wskazane przez niego przyczyny nie usprawiedliwiają uchybienia terminu. Podkreślenia wymaga, że o braku winy strony w uchybieniu terminu, można mówić jedynie w sytuacji, gdy istniały przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. takie, których skarżący przy zachowaniu należytej staranności i dołożeniu maksymalnego w danych warunkach wysiłku nie mógł usunąć. Powoływanie się przez skarżącego na "wielość pism" nie daje podstaw do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez skarżącego, ale właśnie z powodu braku staranności i niedbalstwa w prowadzeniu własnych spraw. Ponadto skarżący nie wykazał, aby uchybienie terminowi nastąpiło z powodu zaniedbań pracowników Zakładu Karnego w [...].

Powyższe postanowienie z dnia 29 listopada 2016 r. M.C. uczynił przedmiotem zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zgadzając się z zajętym przez Sąd pierwszej instancji stanowiskiem. Oświadczył, że uchybienie terminu nie miało miejsca bezpośrednio z jego winy, lecz z winy administracji Zakładu Karnego w [...], która opieszale załatwia sprawy. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek M.C. o przywrócenie terminu został złożony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., jednak nie zasługuje on na uwzględnienie.

Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, https://cbois.nsa.gov.pl). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Powoływanie się na "przewlekłości, które panują w zakładzie karnym, które są spowodowane wieloma prośbami, wnioskami, itd." nie może skutkować, w realiach niniejszej sprawy, uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, bowiem powyższe okoliczności nie są równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r. sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Również powoływana w zażaleniu okoliczność, iż uchybienie terminu miało miejsce z winy administracji Zakładu Karnego w [...], nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie została przez skarżącego w jakikolwiek sposób uprawdopodobniona.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zachowanie skarżącego świadczy o braku dochowania przez niego należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Tym samym uznać należy, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odpowiada prawu.

Należy również wyjaśnić skarżącemu, iż rozstrzygniecie zapadłe w niniejszej sprawie nie pozbawia go możliwości złożenia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.