Postanowienie NSA z 11 kwietnia 2014 r., I OZ 276/14

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 11 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wa 350/12 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Wa 350/12

Sprawa

w sprawie ze skargi C. K. na bezczynność Prokuratora Generalnego w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Joanna Banasiewicz

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wa 350/12 odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Wa 350/12 wydanego w sprawie ze skargi C. K. na bezczynność Prokuratora Generalnego w przedmiocie dostępu do informacji publicznej, którym to wyrokiem oddalono skargę. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że wnioskiem z dnia 7 października 2013 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącej prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 26 listopada 2013 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie poinformowała Sąd o wyznaczeniu pełnomocnika dla skarżącej.

Pełnomocnik skarżącej pismem nadanym w dniu 23 grudnia 2013 r. złożyła do Sądu wniosek o sporządzenie uzasadnienia wskazanego wyżej wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w dniu 16 grudnia 2013 r. otrzymała zawiadomienie o wyznaczeniu pełnomocnikiem skarżącej i podniosła, że skarżąca w terminie siedmiu dni od ogłoszenia wyroku nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Z uwagi na fakt, że zawiadomienie o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem skarżącej otrzymała w dniu 16 grudnia 2013 r., to wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku jest zdaniem pełnomocnika uzasadniony.

W ocenie Sądu I instancji wskazane przez pełnomocnika skarżącej okoliczności nie uprawdopodobniają, że skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest pismem procesowym, dla którego przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują żadnych szczególnych wymogów - do jego sporządzenia i wniesienia nie jest konieczny udział profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem Sądu I instancji, skarżąca mogła zatem taki wniosek złożyć osobiście, z zachowaniem terminu do jego wniesienia. Uchybienie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku spowodowane zatem było okolicznościami, na które skarżąca miała wpływ.

Ponadto Sąd I instancji wskazał, że skarżąca wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy otrzymała prawidłowo brzmiące pouczenie o terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W pouczeniu tym zawarta była również informacja o tym, że zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia sądu I instancji. Skarżąca została zatem pouczona o negatywnych skutkach jakie mogą dla niej wyniknąć w przypadku niezłożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła C. K. reprezentowana przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), poprzez nieuwzględnienie, że skarżąca nie złożyła w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku bez swojej winy.

W oparciu o powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu dla skarżącej.

W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że z zawiadomienia o rozprawie w dniu 14 stycznia 2013 r. nie wynikało, że w tym dniu zostanie wydany wyrok, a skarżąca była przekonana, że zostanie powiadomiona o kolejnych czynnościach lub o ewentualnym wydaniu wyroku. Brak wiadomości spowodował, że skarżąca w piśmie z dnia 18 czerwca 2013 r. wystąpiła do Sądu z zapytaniem o przebieg postępowania. Otrzymawszy informację, że w dniu 14 stycznia 2013 r. został wydany wyrok, skarżąca wniosła o doręczenie jego sentencji. Korespondencja z Sądu była jednak dla skarżącej na tyle skomplikowana, że zdecydowała się ona wystąpić z wnioskiem o przyznanie jej pełnomocnika z urzędu.

Powyższe okoliczności, zdaniem skarżącej, wskazują, że niedoskonała ona czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie jest zasadne.

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).

Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jedynie w sytuacji, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy.

Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe.

Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że okoliczności powoływane przez skarżącą w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, nie stanowią wystarczającej podstawy przywrócenia terminu. Z powoływanej przez stronę okoliczności, że z zawiadomienia o rozprawie nie wynikało, że w tej dacie zostanie wydany wyrok nie można skutecznie wywodzić, że niedokonanie czynności w terminie jest przez stronę niezawinione. Przede wszystkim wskazać należy, że rozprawa, o której skarżąca została prawidłowo powiadomiona, odbyła się w dniu 14 stycznia 2013 r. Tymczasem skarżąca podjęła jakiekolwiek kroki zmierzające do ustalenia wyniku postępowania dopiero pół roku później. Od strony należycie dbającej o swoje interesy można oczekiwać większego zainteresowania zainicjowanym przez siebie postępowaniem.

Ponadto, w zawiadomieniu o rozprawie skarżąca została poinformowana, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku. Skarżąca pouczona została także o konsekwencjach zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia po terminie oraz o tym, że złożenie wniosku jest warunkiem koniecznym do zaskarżenia orzeczenia Sądu I instancji. Pouczenia te zostały jasno sformułowane i ich zrozumienie nie wymagało pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Błędne przekonanie skarżącej o konieczności doręczenia jej przez Sąd z urzędu sentencji wyroku nie stanowi również okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Z powyższych względów, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie.