Postanowienie NSA z 20 kwietnia 2011 r., I OZ 277/11

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 20 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.Sz. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 marca 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 267/09 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych

Sprawa

w sprawie ze skargi A.Sz. na postanowienia Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Borowiec przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

A.Sz. pismem z dnia 17 stycznia 2011 r. wniosła na urzędowym formularzu PPF do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na postanowienia Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu pismem z dnia 25 stycznia 2011 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia złożonego przez nią wniosku w terminie 7 dni od daty doręczenia ww. pisma poprzez:

• wykazanie za pomocą kserokopii dokumentów jakie kwoty obciążają jej miesięczny budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; a w przypadku występowania jakichkolwiek zaległości z tytułu powyższych opłat okoliczności tę wyjaśnić za pomocą zaświadczeń;

• przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i jej męża oraz dokumentów dotyczących lokat i kont;

• nadesłanie kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2008-2009 r. oraz za 2010 r. w przypadku jego złożenia;

• określenie źródeł i wysokości dochodów męża skarżącej;

• przedłożenia kopii dokumentacji finansowej prowadzonej działalności gospodarczej za 2010 r. sporządzonej dla celów podatkowych oraz informacji z Urzędu Skarbowego o wysokości wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy i podatek VAT.

Z akt sprawy wynika, że omawiane wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi A.Sz. w dniu 27 stycznia 2011 r. (karta nr 948 – akt sądowych), lecz pomimo upływu zakreślonego terminu żądanych dokumentów nie nadesłano.

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w postanowieniem z dnia 15 lutego 2011 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy wskazując, iż wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła w wystarczający sposób okoliczności świadczących o zasadności przyznania jej prawa pomocy.

A.Sz. złożyła sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu sprzeciwu podała, że uzyskuje dochód w kwocie 2.800 zł., ma na utrzymaniu męża oraz dwójkę dzieci, w związku z czym co miesiąc ponosi wysokie wydatki, a jej sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazała również, iż prowadzona działalność gospodarcza nie zawsze zapewnia jej zyski. Podała, że poniosła stratę w działalności gospodarczej w kwocie 40.000 zł. Zdaniem wnoszącej sprzeciw brak dostarczenia dokumentacji finansowej prowadzonej działalności gospodarczej oraz bieżących rachunków gospodarstwa domowego nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 8 marca 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 267/09 odmówił A.Sz. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) stwierdził, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. A zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie wykazane (uprawdopodobnione) przez stronę (por. J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Oznacza to, że Sąd orzekając o udzieleniu prawa pomocy musi na podstawie całokształtu informacji przekazanych przez wnioskodawcę nabrać przekonania, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w zakresie objętym wnioskiem.

W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji podał, że skarżąca stwierdziła, iż prowadzi działalność gospodarczą, z której miesięczny dochód wynosi 2.800 zł. i pokrywa koszty utrzymania jej rodziny. Wskazał, że pomimo wezwania sądu nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających dochody jej męża, bieżącą sytuacji finansowej jej gospodarstwa domowego, jak i prowadzonej działalności gospodarczej. W konsekwencji oznacza to, iż nie można ustalić posiadanego przez wnioskodawczynię majątku, źródeł jej utrzymania oraz ponoszonych przez nią wydatków, co z kolei uniemożliwia uznanie, że jej sytuacja majątkowa skarżącej jest tego rodzaju, iż wymaga ona pomocy Państwa w poniesieniu wydatków związanych z prowadzeniem postępowania sądowego w przedmiotowej sprawie.

Ponadto, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że uchylenie się wnioskodawczyni od nałożonego przez Sąd obowiązku przedłożenia dokumentów w toku postępowania uzupełniającego o przyznanie prawa pomocy należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79).

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A.Sz. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wnosząc o jego uchylenie zarzuciła, iż dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena jej sytuacji majątkowej jej niewłaściwa, a wszelkie niezbędne do tego dane przedstawiała we wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zawsze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub oświadczenie to budzi wątpliwości, to na wezwanie Sądu strona jest zobowiązana złożyć dodatkowo dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404).

W okolicznościach przedmiotowej sprawy Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 255 P.p.s.a., wezwał skarżącą do nadesłania dokumentów, które miałyby uprawdopodobnić składane przez nią oświadczenia. Skarżąca nie zastosowała się do powyższego wezwania. Powyższe dokumenty były zaś niezbędne, gdyż z oświadczenia skarżącej wynika, że prowadzi ona działalność gospodarczą, a z dochód uzyskiwanego z tego tytułu utrzymuję rodziną.

W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, iż należało wyjaśnić, jakimi środkami dysponuje skarżąca i jej mąż, jakie dochody osiąga z prowadzonej działalności gospodarczej, i czy ma ona środki na pokrycie kosztów postępowanie sądowego w tej sprawie.

W związku z powyższym, Sąd pierwszej instancji zasadnie wywiódł, iż złożony w tej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżąca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinna bowiem liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej oraz członków jej rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 193 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.