Postanowienie NSA z 28 marca 2019 r., I OZ 277/19

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 28 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 964/18 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

Sprawa

w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 19 października 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 964/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej powoływanej jako Spółka), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez nią decyzji Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji powołał treść art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302; dalej jako p.p.s.a.) i wskazał, że wniosek zawarty w skardze dotyczy wstrzymania decyzji, która uchyliła decyzję reprywatyzacyjną i odmówiła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. [...] oraz nakazała przejęcie zarządu nad tą nieruchomością przez Miasto Stołeczne Warszawa.

W ocenie Sądu złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem Spółka nie przedstawiła argumentów, które przemawiałyby za istnieniem okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Odnosząc się zaś do argumentacji zawartej we wniosku Sąd wskazał, że Spółka nie wykazała w jaki sposób przerwanie remontu kamienicy spowoduje trudne do odwrócenia skutki lub będzie groziło wyrządzeniem znacznej szkody. W ocenie Sądu nie można przyjąć, że każde przerwanie remontu kamienicy może spowodować trudne do odwrócenia skutki szczególnie, że remont znajduje się na ukończeniu. Ponadto zdaniem Sądu strony zawartych przez Spółkę umów przedwstępnych mogą zawrzeć kolejny kontrakt w którym uzgodnią, mając na uwadze nowe okoliczności, warunki współpracy. Wydana decyzja nie spowoduje także utraty znacznej części już poniesionych wysokich nakładów, bowiem mogą zostać wykazane przez Spółkę w postępowaniu przed sądem powszechnym, a następnie zwrócone. Dalej Sąd stwierdził, że Spółka nie wskazała również na żadne okoliczności które uprawdopodobniałyby, że przyjęcie zarządzania nieruchomością przez Miasto Stołeczne Warszawa może skutkować stratami finansowymi i wpłynąć negatywnie na kondycję finansową Spółki. Podkreślił przy tym, że zamknięcie ksiąg wieczystych wyodrębnionych lokali nie wywoła trudnych do odwrócenia skutków, bowiem księgi te będą mogły zostać w każdym czasie utworzone we właściwym postępowaniu. W ocenie Sądu powołane we wniosku okoliczności wskazują jedynie na hipotetyczną możliwość bankructwa firmy i utratę przez nią płynności. Spółka także w tym przypadku nie przedłożyła żadnych zindywidualizowanych danych, które mogłyby wskazać na ewentualną możliwość jej upadku. W tym kontekście Sąd zauważył, że Spółka jest częścią grupy kapitałowej i prowadzi swoją działalność na szerszą skalę, która obejmuje nie tylko nieruchomość objętą niniejszym postępowaniem. Z tego względu zdaniem Sądu trudno jest uznać, że wstrzymanie remontu spornej kamienicy, może mieć aż tak daleko idące skutki.

Zażalenie na to postanowienie wniosła Spółka, zaskarżając je w całości. Na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji pomimo istnienia przesłanek wstrzymania jej wykonania, tj. gdy wykonanie decyzji może prowadzić do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji gdy Spółka wystarczająco przedstawiła konsekwencje wynikające z wykonania decyzji, które wymagają zastosowania przez Spółkę nadzwyczajnych środków, celem odwrócenia niekorzystnych skutków decyzji, a dowody na powyższe znajdowały się w aktach sprawy.

Mając to na uwadze wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz Spółki zwrotu poniesionych kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na zażalenie organ wniosł o jego oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, o czym stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a. Przy czym katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia, Sąd nie bada także zasadności samej skargi.

Obie przesłanki wstrzymania danego aktu lub czynności wymagają konkretyzacji na gruncie realiów każdej sprawy. Posługują się bowiem zwrotami niedookreślonymi prawnie, stąd konieczne jest ich zindywidualizowanie poprzez odniesienie do danego stanu faktycznego. W uproszczeniu można stwierdzić, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody wymusza konieczność rozważenia, czy wielkość szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego byłaby wyższa niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju, czy jej rozmiar jest dla strony nadmiernie duży. Również kolejna przesłanka jaką jest spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków, musi być rozważana z uwzględnieniem specyfiki danego aktu administracyjnego i wymaga oceny charakteru i zakresu jego oddziaływania oraz sposobu i możliwości usunięcia efektów jego realizacji.

Ponadto wyjaśnić należy, że na gruncie omawianej regulacji to strona zobowiązana jest do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd musi opierać się na materiale pozwalającym zająć stanowisko. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie powołanego przepisu nie oznacza, iż Sąd jest zobligowany w każdym przypadku, niezależnie od okoliczności sprawy, uwzględnić wniosek strony skarżącej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie skarżąca Spółka nie uprawdopodobniła dostatecznie, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Zatem dokonana przez Sąd I instancji ocena w zakresie zaistnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. jest prawidłowa.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że argumentacja strony koncentruje się na twierdzeniach dotyczących skutków finansowych jakie wiąże ze sobą wykonanie zaskarżonej w sprawie decyzji. Jednakże skarżąca Spółka do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie dołączyła żadnych dowodów, które dokumentowałyby jej aktualną sytuację majątkową. W takiej sytuacji nie było możliwości określenia, czy ewentualna szkoda spowodowana wykonaniem decyzji byłaby znaczna oraz czy istnieje zagrożenie powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zawarte we wniosku twierdzenia o zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie zostały uprawdopodobnione stosownymi dokumentami chociażby takimi jak bilans, rachunek zysków i strat, które obrazowałyby aktualną, rzeczywistą kondycję finansową Spółki. Brak wiedzy co do rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej strony sprawia, że nie jest możliwa ocena czy i w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji przed zakończeniem kontroli sądowej może wpłynąć na jej sytuację majątkową. Nie można tym samym podzielić argumentacji wskazanej w zażaleniu, że Spółka wcale nie musiała wykazywać zindywidualizowanych danych.

W orzecznictwie przyjmuje się, że samo powołanie się na konsekwencje w sferze finansowej nie uprawnia jeszcze do oceny, że wykonanie kwestionowanej decyzji skutkować może wyrządzeniem stronie znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2017 r. sygn. akt II OZ 266/17 LEX 2251815). Dla spełnienia przesłanki warunkującej wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu konieczne jest uprawdopodobnienie, że uszczuplenie majątkowe będzie dla strony znaczne.

Nie zasługują także na uwzględnienie pozostałe okoliczności wykazane w zażaleniu. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji Spółka nie powołała żadnych konkretnych okoliczności, w jaki sposób przerwanie remontu kamienicy spowoduje trudne do odwrócenia skutki lub będzie groziło wyrządzeniem znacznej szkody. Zaś argument, że kamienica jest pod ochroną konserwatorską i prace remontowe tego typu budynku muszą być przeprowadzane pod szczególnym nadzorem i w odpowiedni sposób, uznać należy za oderwany w kontekście przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy także podzielić ocenę Sądu I instancji dotyczącą niewykonania przez Spółkę zawartych umów przedwstępnych. Strona upatruje spełnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w fakcie, że niewykonanie przez nią umowy przedwstępnej obwarowane jest karą umowną która wynosi kilkadziesiąt tysięcy złotych dla jednej nieruchomości lokalowej. Jak już wskazano, przy braku znajomości kondycji finansowej Spółki, nie jest możliwa ocena skutków jakie wywoła dla Spółki ewentualne ich wypłacenie.

Odnosząc się zaś do powołanych w zażaleniu postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 652/18 oraz z dnia 18 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 655/18 wydanych w analogicznych do niniejszej sprawach, którymi to postanowieniami Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonych decyzji na wniosek skarżącej Spółki stwierdzić należy, że powołane orzeczenia uchylone zostały przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniami z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I OZ 1205/18 oraz sygn. akt I OZ 1206/18.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.