Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 883/13, po rozpoznaniu wniosku H. P. i L. P., wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] września 2013 r., w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie podziału nieruchomości.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący podnieśli, że 6 lutego 2009 r. złożyli wniosek o ustanowienie na rzecz działek wydzielonych sporną decyzją podziałową służebności drogi koniecznej na działce nr 124/1 należącej do uczestników, czemu uczestnicy się sprzeciwiali. Ostatecznie, postanowieniem z dnia 27 maja 2013 r. Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe uwzględnił wniosek skarżących w tym zakresie, lecz od tego postanowienia uczestnicy wywiedli 2 lipca 2013 r. apelację do Sądu Okręgowego w Gdańsku. Apelacja uczestników nie została dotychczas rozpoznana.
Zaskarżona decyzja, stwierdzająca nieważność decyzji podziałowej, spowoduje zniknięcie z obrotu prawnego działek, które powstały w wyniku podziału, na rzecz których Sąd Rejonowy - nieprawomocnym jeszcze postanowieniem z 27 maja 2013r. - ustanowił drogę konieczną. Na okoliczność nieważności decyzji podziałowej uczestnicy mogą powoływać się w postępowaniu apelacyjnym przed Sądem Okręgowym w powyższej sprawie, żądając uchylenia ustanawiającego służebność postanowienia Sądu Rejonowego i umorzenia postępowania sądowego w całości, a Sąd Odwoławczy może uwzględnić takie żądanie. Spowoduje to unicestwienie całego prawie pięcioletniego postępowania sądowego skarżących o ustanowienie drogi koniecznej na działce uczestników, oraz konieczność wszczęcia przez skarżących ponownego postępowania sądowego w tym zakresie. Dla skarżących oznacza to poważne szkody, polegające na zmarnowaniu ich zaangażowania, środków i czasu poświęconych na dotychczasowe prowadzenie sprawy sądowej.
Nawet późniejsze uchylenie zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny nie zniweczy jej niekorzystnych skutków. Po umorzeniu bowiem tego postępowania nawet uchylenie decyzji - która może stać się podstawą do umorzenia prowadzonego postępowania służebnościowego - nie spowoduje jego "reaktywacji", brak bowiem do tego stosownych podstaw prawnych w kodeksie postępowania cywilnego. Reasumując - nawet oczywiście wadliwa (w ocenie skarżących) decyzja, może wywrzeć skutek natychmiastowy na długotrwale prowadzone postępowanie przed sądem powszechnym i spowodować jego niekorzystne dla skarżących umorzenie. Stąd też, dla zapobieżenia wysoce niekorzystnym dla skarżących skutkom, celowe jest udzielenie zabezpieczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny żądań skarżących, poprzez orzeczenie o wstrzymaniu jej wykonalności do czasu prawomocnego orzeczenia w sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że wskazane okoliczności przemawiają za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji, ponieważ wykonanie decyzji spowoduje przywrócenie stanu sprzed dokonania podziału, co może stanowić podstawę do anulowania postanowienia w przedmiocie służebności. Zdaniem Sądu ewentualna szkoda poniesiona przez skarżących wskutek wykonalności zaskarżonej decyzji, wiąże się przede wszystkim z utratą nakładów finansowych poniesionych w związku z postępowaniem dotyczącym ustanowienie służebności gruntowej na rzecz nowowydzielonych działek.
Sąd podkreślił, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ma charakter tymczasowy i nie przesądza o wyniku sprawy.
W związku z powyższym Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Uczestnicy postępowania M. B. i inni wnieśli jednobrzmiące zażalenie na powyższe postanowienie, z wnioskiem o jego uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podnieśli, że w związku z wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nastąpić może niebezpieczeństwo wyrządzenia im znacznej szkody polegającej na nieodwracalnym bezprawnym wywłaszczeniu działek nr 124/1 i 124/11 w zakresie terenu 62 KDX na cele publiczne. Zaskarżone postanowienie wpłynąć może na postanowienie Sądu Okręgowego w zakresie ustanowienia drogi koniecznej na działkach nr 124/1 i 124/11. Sąd pierwszej instancji zaskarżonym postanowieniem naruszył art. 32 Konstytucji RP i art. 140 k.c., statuujący fundamentalną zasadę prawa własności do działek 124/1 i 124/11.
Wstrzymanie wykonania decyzji umożliwia przesądzenie służebności dla drogi wewnętrznej przez Sąd Okręgowy, co może skutkować wywłaszczeniem współwłaścicieli działek 124/1 i 124/11 w sposób niezgodny z k.p.a., ustawą o gospodarce nieruchomościami oraz Konstytucją RP bez prawa wykupu drogi przez gminę Przywidz czy też przyznania stosownego odszkodowania. Władze gminy nie będą miały podstaw prawnych do przeznaczenia środków finansowych na wykup gruntów pod ciąg pieszo-jezdny. Wnoszący zażalenie nie zgodzili się z argumentację Sądu pierwszej instancji, że "wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji... nie przesądza o wyniku sprawy" skoro umożliwia bezprawne wywłaszczenie pomijając k.p.a. Ich zdaniem postanowienie WSA wstrzymujące decyzję SKO może pozbawić ich praw wynikających z k.p.a. oraz ustawy o gosp. gruntami w wyniku ustanowienia drogi koniecznej wg odmiennych zasad kodeksu cywilnego. Reasumując WSA w Gdańsku nie uwzględnił szkód jakie może wyrządzić uczestnikom w wyniku wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji SKO w Gdańsku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie.
Stosownie do treści przepisu art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwane dalej "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Wskazać należy, że zaskarżona do Sądu Wojewódzkiego decyzja wydana w trybie nadzoru dotyczy decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości pod warunkiem ustanowienia odpowiednich służebności drogowych, w przedmiocie których toczy się spór cywilny. Oddziaływanie decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości na prawa rzeczowe czy roszczenia cywilne stron uzasadniało uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego nie wpływa bezpośrednio na prawo własności stron, a zwłaszcza ewentualne wywłaszczenie. Rzeczą natomiast stron w postępowaniu cywilnym jest skorzystanie ze środków procesowych służących odpowiednio ochronie interesu prawnego, niezależnie od działań podejmowanych przez Sąd z urzędu w razie zaistnienia związku pomiędzy postępowaniem cywilnym i administracyjnym.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zażaleniu nie przytoczono okoliczności, które uzasadniałyby odmienną ocenę co do zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.