Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt II SO/Ol 38/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wymierzył Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Bartoszycach grzywnę w kwocie 50 złotych (pięćdziesiąt) za nieprzekazanie w terminie Sądowi skargi na bezczynność organu w przedmiocie wydania zaświadczenia o ilości wypracowanych nadgodzin wraz z aktami administracyjnymi.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w dniu 14 października 2009 r. A. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie za pośrednictwem Dyrektora Aresztu Śledczego w Bartoszycach na bezczynność tego organu w rozstrzygnięciu jego wniosku o wydanie zaświadczenia o ilości wypracowanych nadgodzin. Pismem z dnia 26 października 2009 r. Dyrektor Aresztu Śledczego zwrócił skarżącemu skargę bez nadania jej dalszego biegu, uzasadniając, iż nie jest właściwym organem w sprawie.
Sąd I instancji wskazał, że po zwrocie skargi A. Z. w dniu 17 listopada 2009 r. wniósł skargę bezpośrednio do Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie pismem z dnia 19 listopada 2009 r. przesłał skargę organowi pouczając, że zgodnie z art. 54 §1 i §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) organ jest zobowiązany do przekazania skargi Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi sprawy w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. W dniu 8 grudnia 2009 r. organ przekazał skargę na bezczynność Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy.
Wnioskiem z dnia 21 grudnia 2009 r. A. Z. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o wymierzenie Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Bartoszycach grzywny z powodu naruszenia przez organ dyspozycji art. 54 §1 i §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż nie przekazał on w terminie 30 dni skargi na bezczynność w rozpatrzeniu wniosku o wypłatę odsetek ustawowych od uposażenia.
W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Aresztu Śledczego w Bartoszycach wniósł o jego oddalenie, gdyż w terminie 30 dni od otrzymania z Sądu pisma z dnia 19 listopada 2009 r. przekazał Sądowi skargę wraz z aktami sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że skoro skarga A. Z. wpłynęła do organu w dniu 14 października 2009 r., to powinna być przekazana do Sądu w dniu 13 listopada 2009 r. Tymczasem oryginał przedmiotowej skargi został przekazany w dniu 8 grudnia 2009 r. i było to działanie niezgodne z dyspozycją art. 54 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie Sądu I instancji nie ma wątpliwości, że organ nie wykonał w terminie obowiązku wynikającego z art. 54 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd I instancji wskazał, że wysokość wymierzonej grzywny, tj. kwota 50 złotych (pięćdziesiąt) jest współmierna do stwierdzonego przez Sąd uchybienia organu i mieści się w granicach określonych w art. 154 §6 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. Z. Zażalenie oparte zostało na zarzucie naruszenia przepisów:
- art. 54 §2 w zw. z art. 54 §1, art. 53 §1, art. 52 §1, art. 50 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przez przyjęcie, że w świetle zaistniałych w sprawie faktów oraz powołanych przepisów i ich wykładni organ wykonał w całości i w terminie obowiązek wynikający z normy art. 54 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz, iż w dniu orzekania przez ten Sąd nie był i dalej nie jest w zwłoce w realizacji czynności przekazania do WSA w Olsztynie otrzymanej od skarżącego skargi, art. 53 §1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi bowiem w ocenie Sądu I instancji, złożenie przez organ administracji odpowiedzi na skargę wraz z aktami sprawy oraz skargi skarżącego otrzymanej nie od skarżącego, a jedynie za pośrednictwem tego Sądu, wypełnia w działaniach organu w całości ustawowy obowiązek do czynności przekazania skargi z dyspozycji art. 54 §2 w zw. z art. 53 §1 i §3 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;
- art. 154 §6 w zw. z art. 55 §1 w zw. z art. 55 §2 i w zw. z art. 141 §4 w zw. z art. 133 §1 w zw. z art. 135 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez przyjęcie, że wymierzona organowi administracji kwota grzywny, tj. 50 (pięćdziesiąt) złotych jest adekwatna do zaistniałych w sprawie faktów i uchybień organu oraz jest współmierna do górnej granicy wymiaru grzywny, która w roku poprzedzającym rok wymierzenia organowi grzywny wynosiła 31.029,60 złotych oraz analizując zaistniałe fakty sprawy stanowi motywację do należytego działania organu.
Na tej podstawie skarżący wnosił o:
- zmianę zaskarżonego postanowienia w części wymiaru wysokości grzywny i w tym zakresie rozstrzygnięcie przez wymierzenie organowi administracji grzywny w wymiarze wyższym, do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim;
bądź:
- uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie;
- zasądzenie od organu na rzecz skarżącego poniesionych kosztów postępowania niezbędnych dla celowego dochodzenia praw związanych z tą sprawą (w tym także kosztów poniesionych w związku z koniecznością wniesienia zażalenia od ww. postanowienia) według przedłożonego spisu kosztów.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący wywodził, że organ do tej pory nie wykonał spoczywającego na nim ustawowego obowiązku, gdyż nie przesłał do Sądu skargi, a jedynie akta administracyjne i odpowiedź na skargę, realizując zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie.
W odpowiedzi na zażalenie, Dyrektor Aresztu Śledczego w Bartoszycach wnosił o oddalenie zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 54 §1 i §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "§1 Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. §2 Organ, o którym mowa w §1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (...)".
Art. 55 §1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi: "W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 §2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 §6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym".
Z oświadczeń skarżącego i Dyrektora Aresztu Śledczego w Bartoszycach, a także z ustaleń Sądu I instancji wynika, że skarga A. Z. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Bartoszycach, w sprawie wydania zaświadczenia w przedmiocie wypracowanych przez skarżącego nadgodzin, wniesiona została w dniu 14 października 2009 r. za pośrednictwem tego organu. Kwestia ta nie jest sporna, stanowi natomiast o tym, że przewidziany dla organu trzydziestodniowy termin do przekazania skargi do Sądu wraz z aktami administracyjnymi sprawy upłynął w dniu 13 listopada 2009 r., co prawidłowo ustalił Sąd I instancji.
Z oświadczeń stron wynika ponadto, że przesłanie do Sądu przez organ w dniu 8 grudnia 2009 r. akt administracyjnych i odpowiedzi na skargę było realizacją zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 19 listopada 2009 r. Organ przesłał również wcześniej nadesłaną przez Sąd skargę A. Z.. Skarga wniesiona przez skarżącego do organu osobiście została przez ten organ zwrócona skarżącemu w wyniku przeświadczenia organu, iż nie jest on właściwy w sprawie. Tym samym organ nie mógł tej skargi przesłać do Sądu I instancji przy okazji przesłania akt administracyjnych i odpowiedzi na skargę, gdyż nie był w jej faktycznym posiadaniu. Organ przesłał natomiast skargę, którą wcześniej nadesłał Sąd.
Sąd I instancji zasadnie przyjął, że postępowanie organu w niniejszej sprawie wypełnia przesłankę określoną w art. 55 §1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, warunkującą możliwość wymierzenia grzywny, a następnie wymierzył grzywnę w kwocie 50 złotych (pięćdziesiąt). Organ nie wykonał bowiem ustawowego obowiązku przekazania skargi wraz z aktami administracyjnymi w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia.
Podnoszone przez skarżącego w zażaleniu okoliczności, że organ nie przesłał do Sądu skargi wniesionej za jego pośrednictwem przez skarżącego nie budzą wątpliwości. Sąd I instancji przesądził już, że organ nie wykonał spoczywających na nim ustawowych obowiązków i wymierzył grzywnę. Faktem jest, że organ zwrócił skargę skarżącemu i tym samym nie był w stanie przesłać tej skargi do Sądu. Faktem jest również to, że organ w dalszym ciągu nie przesłał skargi do Sądu (wniesionej za pośrednictwem organu przez skarżącego). Nie można jednak wymagać, jak chce tego skarżący, aby organ zrealizował ciążący na nim ustawowy obowiązek i przesłał skargę do Sądu, podczas gdy jej już faktycznie nie posiada. Organ miał jedynie możliwość przesłania akt administracyjnych i odpowiedzi na skargę (skargę nadesłaną przez Sąd), co uczynił. Organ przesłał również do Sądu skargę, którą wcześniej z tego Sądu otrzymał, ustosunkowując się do zarzutów w niej zawartych. Nie jest zatem niemożliwe rozpoznanie sprawy ze skargi skarżącego. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że Sąd I instancji stwierdził w pełni prawidłowo, że organ nie wypełnił ustawowych obowiązków i wymierzył grzywnę. Postępowanie organu zostało zatem skompensowane nałożoną grzywną, zrealizowana została tym samym funkcja represyjna grzywny. Jeśli chodzi o spełnienie funkcji dyscyplinującej, to zaskarżone postanowienie nie mogło jej spełnić, gdyż organ nie posiadał skargi wniesionej za jego pośrednictwem przez skarżącego – nie mógł jej tym samym przesłać. Zadaniem grzywny nie jest jednak tylko pełnienie funkcji dyscyplinującej lecz także represyjnej i prewencyjnej (Uchwała NSA z dnia 03-11-2009 r., sygn. akt II GPS 3/09), a zaskarżone postanowienie o wymierzeniu grzywny realizuje wspomniane funkcję represyjną i prewencyjną w zgodzie z prawem.
Odnosząc się natomiast do zarzutu nieadekwatności wysokości wymierzonej grzywny wskazać należy, że ustalenie jej kwoty następuje w ramach powierzonej Sądowi dyskrecjonalnej władzy. Wymierzając grzywnę Sąd I instancji wziął pod uwagę okoliczności sprawy i przyczyny pozostawania przez organ w zwłoce. Nie bez znaczenia jest również to, że art. 55 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie nakłada na Sąd obligatoryjnego obowiązku wymierzenia grzywny w przypadku zaistnienia przesłanek o których mowa w art. 54 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a jedynie prawo wymierzenia takiej grzywny, prawo z którego Sąd I instancji skorzystał.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, skoro zażalenie nie zawierało usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.