Postanowienie NSA z 26 kwietnia 2012 r., I OZ 280/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 935/10 o odmowie przywrócenia terminu od wniesienia skargi kasacyjnej

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 935/10

Skład

Sędzia NSA Monika Nowicka przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi E. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] czerwca 2010 r., znak [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy postanowienia z dnia 15 listopada 2011 r. oddalił wniosek E. T. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w niniejszej sprawie wyroku z dnia 8 marca 2011 r.

W uzasadnieniu swego postanowienia Sąd Wojewódzki wskazał, że powyższy wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 19 kwietnia 2011 r. W dniu 20 maja 2011 r. skarżąca złożyła wniosek o udzielenie jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej od wskazanego wyżej wyroku, który został uwzględniony na mocy postanowienia z dnia 28 czerwca 2011 r. Informacja o wyznaczeniu adw. J. M. pełnomocnikiem skarżącej, została doręczona adwokatowi w dniu [...] lipca 2011 r.

W dniu [...] lipca 2011 r. strona wnosiła do Sądu Wojewódzkiego skargę kasacyjną wraz wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia.

Uznając powyższy wniosek za nieuzasadniony, Sąd Wojewódzki wywodził, że skarżąca wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej już po upływie trzydziestodniowego terminu do złożenia tego pisma. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono jej bowiem w dniu 19 kwietnia 2011 r., zatem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 19 maja 2011 r. Wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu został natomiast przez skarżącą złożony w dniu 20 maja 2011 r. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej strona nie powołała okoliczności, które uzasadniałyby powyższe opóźnienie. Wskazała zaś wyłącznie, że brak jej winy w uchybieniu terminu wynika z faktu, że uprawniony do wniesienia skargi kasacyjnej pełnomocnik został ustanowiony dopiero z chwilą doręczenia mu postanowienia o przyznaniu prawa pomocy oraz zarządzenia o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącej.

W ocenie Sądu, brak możliwości poniesienia przez stronę kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego, nie usprawiedliwia faktu, że przebieg postępowania w sprawie przyznania jej prawa pomocy spowodował wniesienie skargi kasacyjnej po upływie przewidzianego prawem terminu. Skoro bowiem skarżąca zainicjowała postępowanie w tym przedmiocie już po upływie trzydziestu dni od dnia doręczenia jej wyroku z uzasadnieniem, nie można zasadnie twierdzić, że to niezależne od niej okoliczności (np. leżące po stronie sądu czy też organów samorządu adwokackiego) spowodowały niedotrzymanie terminu. Złożenie wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej już po upływie terminu do jej wniesienia wymagało wskazania we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności uzasadniających to opóźnienie, czego strona nie uczyniła.

W ocenie Sądu, braku winy w niniejszym przypadku nie można było się także doszukać w okoliczności oczekiwania przez skarżącą na rachunek za gaz oraz konieczność jego dołączenia do przesyłanego do sądu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca została także prawidłowo poinformowana o terminie do wniesienia skargi kasacyjnej. W tym też piśmie strona została pouczona o przysługującej jej możliwości zwrócenia się do sądu o przyznanie prawa pomocy. Wskazano w nim jednocześnie, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przerywa biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Z powyższych informacji wynikało zatem, że strona winna była złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy w trzydziestodniowym terminie od daty doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Zdaniem Sądu, pismo z dnia 20 maja 2011 r. potwierdza przy tym, że strona zrozumiała w sposób prawidłowy doręczone jej pouczenie. Błędnie jedynie przyjęła, że ostatnim dniem terminu do złożenia wniosku był dzień 20 maja, podczas gdy w rzeczywistości, przypadał on na 19 maja 2011 r. Nawet jednak przyjęcie, że uchybienie przez skarżącą terminu miało swą przyczynę we wskazanej wyżej omyłce, nie mogło skutkować uznaniem, że nastąpiło ono bez jej winy. Ocena ta jest niezależna od ustalenia, czy omyłka ta wynikała z błędu rachunkowego, czy też była wynikiem przyjęcia wadliwego sposobu obliczania terminów w postępowaniu sądowym.

E. T. w złożonym zażaleniu - uzupełnionym następnie w dniu [...] lutego 2012 r. - zaskarżając powyższe postanowienie w całości i wnosząc o jego uchylenie podnosiła, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożyła z jednodniowym opóźnieniem, gdyż oczekiwała na odpowiedź w sprawie ze skargi na inną decyzję Kolegium (sygn. akt I SA/Kr 1253/11). Czekała także na wszystkie rachunki, żeby przesłać je do sądu, celem rzeczowego wykazania, iż nie dysponuje środkami umożliwiającymi jej samodzielne ustanowienie pełnomocnika. Biorąc przy tym pod uwagę, że wcześniej nie otrzymała prawa pomocy, obecnie chciała w sposób jak najpełniejszy wykazać zasadność swego wniosku. Skarżąca wskazała także, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika z błędnego zrozumienia pouczenia, którego jej udzielono. Nie mając fachowego pełnomocnika, jako osoba starsza, była przeświadczona, że okres miesięczny upływa z dniem 20 maja 2011 r.

Zaznaczyła również, że już w dniu [...] października 2010 r. złożyła wniosek o ustanowienie pełnomocnika, który nie został wówczas rozpatrzony, co oznacza, że postanowienie w tym przedmiocie zostało wydane dopiero w dniu 28 czerwca 2011 r. W tym zatem okresie istniała obiektywna przeszkoda do zachowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 powołanej ustawy).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że strona nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od momentu, w którym w terminie otwartym do wniesienia tego pisma złoży wniosek o przyznania prawa pomocy do momentu, kiedy ustanowiony na jej rzecz pełnomocnik będzie miał realną możliwość wniesienia tego środka zaskarżenia.

Wobec powyższego Sąd Wojewódzki zasadnie uznał, że decydujące znaczenie przy rozpoznawaniu złożonego przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej miały okoliczności uprawdopodobniające brak jej winy w opóźnieniu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, co nastąpiło po upływie trzydziestodniowego terminu, w którym strona mogła skutecznie zaskarżyć wyrok Sądu I instancji.

Wyjaśnić przy tym należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem, charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08 niepubl.). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99 publ. Biuletyn SN 2000/5/12).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione zarówno we wniosku, jak również wniesionym przez skarżącą zażaleniu, argumenty nie uprawdopodobniają braku jej winy w niedochowaniu terminu do dokonania tej czynności. Jej zachowania nie usprawiedliwia oczekiwanie na rachunek za gaz, którego przedstawienie – zgodnie z twierdzeniem strony - miało na celu jak najpełniejsze zobrazowanie jej sytuacji finansowej. Wskazana czynność polega bowiem na przestawieniu aktualnego stanu aktywów i pasywów wnioskodawcy na dzień złożenia wniosku na podstawie dokumentów, które strona ma w tym czasie obiektywną możliwość przedłożenia. Ewentualne w tym zakresie braki strona może także uzupełnić niezwłocznie po ich uzyskaniu, na formularzu zaś określić, jakie w tym zakresie ponosi wydatki oraz zaznaczyć, że z przyczyn od niej niezależnych nie mogła ich dołączyć wcześniej.

Również błędne zrozumienie skierowanego do niej pouczenia nie mogło uzasadniać przedmiotowego wniosku zwłaszcza, że wskazany w nim termin został określony jako 30 dni, a nie jak strona twierdzi - miesiąc. Skarżąca mogła zatem swobodnie obliczyć, kiedy w/w okres upłynie, co wiązało się wyłącznie z dokonaniem operacji matematycznej i nie wymagało specjalistycznej wiedzy.

Nieusprawiedliwionym jest również zarzut dotyczący nierozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] października 2010 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia na jej rzecz pełnomocnika. W istocie bowiem strona wówczas takiego wniosku nie złożyła. Wprawdzie w piśmie z tej daty wskazała, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jednak wezwana do uzupełniania jego braku formalnego, poprzez jego złożenie na formularzu PPF, który de facto stanowił taki wniosek wskazała wyłącznie, iż wnosi o "zwolnienie od kosztów sądowych całkowite", skreślając jednocześnie sformułowania obejmujące wniosek o ustanowienie pełnomocnika. Sąd będąc związany jej wnioskiem (wnioskiem sporządzonym na formularzu) nie mógł dowolnie go uzupełniać lub modyfikować. Wskazany wniosek został rozpoznany, a postępowanie w tym przedmiocie – z uwagi na ponowne rozpoznanie wniosku, który został wcześniej w toku postępowania uwzględniony – na mocy postanowienia z dnia 22 grudnia 2010 r. umorzone. Nie można w związku z tym uznać, że postanowienie z dnia 28 czerwca 2011 r. o ustanowienie pełnomocnika zostało wydane po rozpoznaniu powyższego wniosku. Mogło zatem dotyczyć wyłącznie wniosku strony z dnia 20 maja 2011 r.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych powyżej okoliczności sprawy, stwierdzić należy, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w niniejszej sprawie wyroku i nie uwiarygodniła, że wykazała się należytą dbałością o swoje interesy. Powyższe wykluczało więc możliwość przywrócenia terminu do dokonania przedmiotowej czynności. Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest zatem prawidłowe i odpowiada prawu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - postanowił jak w sentencji.