Postanowienie NSA z 3 września 2021 r., I OZ 282/21

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 3 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 558/20 o odrzuceniu skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi J.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Skład

Sędzia NSA Zygmunt Zgierski przewodniczący

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] lipca 2019 r. utrzymało w mocy decyzję Wojewody [...] z 16 maja 2019 r. uznającą za nienależnie pobrane przez J.J. świadczenia rodzinne, wypłacone za okres od 1 maja 2010 r. do 31 października 2010 r. w łącznej kwocie 2 977,00 zł i zobowiązującą do ich zwrotu łącznie z odsetkami. Decyzja została wysłana na podany przez skarżącą adres zamieszkania w Niemczech i w dniu 24 września 2019 r. wpłynęła do organu jako nieodebrana w terminie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca nadała za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 11 listopada 2020 r.

Postanowieniem z 15 kwietnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił złożoną skargę, jako wniesioną po terminie.

Na powyższe postanowienie skarżąca wywiodła zażalenie, w którym wskazała, że zaskarżona decyzja nie może zostać uznana za doręczoną, gdyż w dacie podjęcia próby jej doręczenia przebywała na urlopie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu. Analiza tego przepisu wskazuje, że termin ten należy liczyć od daty prawidłowego doręczenia zaskarżonego aktu stronie skarżącej. Wymaga to stwierdzenia, iż doręczenie dokonane pod adresem wskazanym przez stronę było prawidłowe. Zabezpieczeniu tej okoliczności służy m.in. nałożony w art. 41 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa, na stronę lub jej przedstawiciela bądź pełnomocnika obowiązek informowania organu o każdej zmianie swojego adresu. Zaniechanie wypełnienia tego obowiązku powoduje, że doręczenie aktu administracyjnego pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Zaznaczyć przy tym należy, że przepis ten nie różnicuje nałożonego obowiązku w zależności od długości trwania okresu zmiany adresu. Oznacza to, że obowiązek ten dotyczy zarówno trwałej zmiany miejsca zamieszkania, jak i krótkotrwałych zmian wynikających z wyjazdów służbowych bądź rekreacyjnych. Ugruntowany jest w orzecznictwie sądowym i doktrynie prawa administracyjnego pogląd, zgodnie z którym zastosowanie art. 41 § 2 K.p.a. jest możliwe jedynie wówczas, gdy strona została prawidłowo pouczona o skutkach wypływających z niedopełnienia obowiązku normowanego w art. 41 § 1. Wynika to z ogólnej zasady określonej w art. 9 K.p.a., stanowiącym, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Niedopełnienie tych obowiązków przez organ stanowi naruszenie prawa. Należy stwierdzić, że obowiązkiem organu jest pouczenie strony przy pierwszym doręczeniu o treści art. 41 K.p.a. W orzecznictwie i doktrynie dominuje bowiem pogląd, że wszczynając postępowanie organ administracji publicznej obowiązany jest ustalić adres do doręczeń oraz pouczyć stronę o obowiązku poinformowania o zmianie adresu i o konsekwencjach prawnych niedochowania takiego obowiązku (por. wyroki NSA: z 7 stycznia 2000 r., V SA 1084/99, LEX nr 49299; z 12 września 2006 r., I OSK 1369/05; z 12 września 2006 r., I OSK 1369/05; z 23 września 2005 r., I OSK 43/05; wyrok WSA w Poznaniu z 29 lutego 2012 r., II SA/Po 1181/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 września 2011 r., II SA/Wa 1330/11; wyrok WSA w Warszawie z 14 października 2010 r., II SA/Wa 943/10; a także J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 249; oraz A. Wróbel: Komentarz aktualizowany do art. 41 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX, G. Łaszczyca: Komentarz aktualizowany do art. 41 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX).

Analiza akt administracyjnych wskazuje, że organy obu instancji prowadzące to postępowanie zaniechały realizacji obowiązku powiadomienia skarżącej o treści art. 41 kpa, w związku z powyższym nie można uznać, że data doręczenia zaskarżonej decyzji wynikająca z adnotacji o podjęciu próby doręczenia korespondencji na wskazany przez skarżąca adres mogła posłużyć do stwierdzenia prawidłowego doręczenia tej decyzji i rozpoczęciu biegu terminu do wniesienia skargi na to rozstrzygnięcie w sytuacji, gdy skarżąca niepoinformowana o ciążącym na niej obowiązku w tym czasie przebywała poza tym adresem. W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi jako wniesionej po upływie terminu okazało się przedwczesne i zasługiwało na uchylenie.

Rozpoznając ponownie sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu powinien ocenić wpływ braku możliwości stwierdzenia prawidłowego doręczenia zaskarżonej decyzji na rozpoczęcie biegu do wniesienia skargi na to rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w postanowieniu.