Postanowienie NSA z 2 kwietnia 2019 r., I OZ 283/19

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 2 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej

Sprawa

sprawy z zażalenia E.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lipca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3053/17 o odrzuceniu skargi E.P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości postanawia zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Borowiec przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E.P., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.

W dniu 23 października 2017 r. E.P., działająca za pośrednictwem pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję. Ponadto złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, uzasadniając go nieprawidłowym doręczeniem przez Pocztę Polską zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 stycznia 2018 r. odmówił E.P. przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu postanowienia podał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione warunki doręczenia zastępczego zaskarżonej decyzji, określone w art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej w skrócie "K.p.a."). Z adnotacji znajdujących się na kopercie zwróconej do organu oraz zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji wynika, że z powodu niemożliwości doręczenia pełnomocnikowi strony przesyłki w dniu 3 sierpnia 2017 r. w oddawczej skrzynce odbiorczej umieszczono zawiadomienie o postawieniu na okres 14 dni przesyłki do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym. Z powodu niepodjęcia przesyłki awizowano ją powtórnie w dniu 11 sierpnia 2017 r. Z uwagi na nieodebranie przesyłki z upływem 14 dnia, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, z dniem 17 sierpnia 2017 r. nastąpiło doręczenie zastępcze decyzji pełnomocnikowi strony. Domniemanie doręczenia polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią. Natomiast odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się domniemanie doręczenia, nie zmienia sutków procesowych zaistniałego domniemania (por. postanowienia NSA z dnia: 16 listopada 2004 r., sygn. akt GZ 103/04, 21 września 2012 r., sygn. akt II FZ 762/12). W realiach tej sprawy decyzja z dnia 27 lipca 2017 r. została zatem doręczona pełnomocnikowi strony prawidłowo w dniu 17 sierpnia 2017 r. w trybie doręczenia zastępczego. W konsekwencji termin do złożenia skargi upłynął z dniem 18 września 2017 r., z uwagi na to, że ostatni dzień terminu, tj. 16 września 2017 r., przypadał na sobotę – art. 83 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."). Pełnomocnik skarżącej wniósł natomiast skargę do Sądu w dniu 23 października 2017 r., a więc po terminie.

Odnosząc się do argumentacji podniesionej we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi podał, że pełnomocnik skarżącej nie wykazał okoliczności potwierdzających brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia odbioru przedmiotowej przesyłki, została ona wysłana przez organ odwoławczy do pełnomocnika skarżącej na prawidłowy adres i z uwagi na jej awizowanie w dniach 3 i 11 sierpnia 2017 r. została ona uznana za skutecznie doręczoną w dniu 17 sierpnia 2017 r. Doręczenie takie było możliwe w świetle art. 44 K.p.a. Dokonanie doręczenia w trybie art. 44 § 4 K.p.a., stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Przedstawione przez pełnomocnika skarżącej okoliczności nie obalają tego domniemania. W kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przeciwdowodu nie może stanowić wyłącznie oświadczenie strony o braku awizo. Zwykłe oświadczenie strony, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło nie jest wystarczające do obalenia domniemania doręczenia przesyłki w trybie awizowania (por. postanowienie NSA z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt II OZ 863/15).

Ponadto, w ocenie Sądu, na uwagę zasługuje stanowisko uczestnika postępowania – [...], który wskazał, że pełnomocnik skarżącej nie powiadomił organu odwoławczego, jak i Sądu, o nowym adresie do doręczeń ([...]), którym pełnomocnik posługiwał się już co najmniej od dnia 20 września 2017 r. (zapoznanie z aktami). Adres ten figuruje na stronie Kancelarii pełnomocnika i w Krajowym Rejestrze Sądowym. Powyższe może świadczyć o tym, że pełnomocnik nie dopełnił obowiązku o którym mowa w art. 41 § 1 K.p.a, a tym samym dopuścił się niedbalstwa. Za powyższym przemawia także fakt, że wezwanie skierowane w dniu 29 listopada 2017 r. do pełnomocnika strony na wskazany w skardze adres zostało po dwukrotnym awizowaniu zwrócone, jako niepodjęte.

Na skutek zażalenia E.P. sprawę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 7 czerwca 2018 r. sygn. akt I OZ 527/18 zażalenie oddalił. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że w niniejszej sprawie zostały spełnione warunki doręczenia zastępczego zaskarżonej decyzji, określone w art. 44 K.p.a. Podkreślił, że przyjęcie argumentacji strony, że do obalenia domniemania z art. 44 § 4 K.p.a. wystarczy oświadczenie, iż listonosz nie doręczył decyzji, prowadziłoby do niemożliwości przyjęcia doręczenia zastępczego, a zatem nieskuteczności w/w przepisu i nie może być zaakceptowane w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt II OZ 863/15). Jednocześnie sam pełnomocnik skarżącej nie zwrócił się do operatora pocztowego o wyjaśnienie sytuacji, przedstawiając negatywne konsekwencje jakie przypisuje zaniechaniu listonosza, co mógł uczynić niezależnie od instytucji reklamacji. Ponadto bezzasadne jest stanowisko pełnomocnika skarżącej, że nie przysługuje mu prawo do reklamacji, bowiem zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo pocztowe w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej prawo wniesienia reklamacji przysługuje adresatowi w przypadku, gdy przesyłka pocztowa zostanie doręczona adresatowi, co w świetle adnotacji operatora miało miejsce. Dodatkowo okoliczności negatywne mogą być niekiedy udowodnione (np. przez monitoring, jeżeli by istniał i obejmował skrzynkę pocztową).

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 lipca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3053/17 odrzucił skargę E.P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.

W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skargę wniesioną po upływie tego terminu sąd odrzuca na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego konieczne jest zatem zachowanie 30-dniowego terminu od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia administracyjnego zapadłego w sprawie oraz wniesienie skargi za pośrednictwem właściwego organu administracji. Zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości zawierała prawidłowe pouczenie o możliwości, terminie i sposobie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Biorąc pod uwagę fakt, że skarga została nieskutecznie wniesiona w dniu 23 października 2017 r., a ostatecznie odmówiono skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi, należy stwierdzić, że skarga wniesiona została z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a.

Powyższe postanowienie z dnia 6 kwietnia 2018 r. stało się przedmiotem zażalenia E.P., reprezentowanej przez pełnomocnika, do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzuciła naruszenie art. 53 § 1, art. 54 § 1 i art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarga została wniesiona po upływie terminu oraz błędne zastosowanie art. 44 K.p.a., poprzez uznanie, że doręczenie zastępcze zaskarżonej decyzji było skuteczne, podczas gdy listonosz nie zawiadomił adresata o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym.

W dniu 1 kwietnia 2019 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika E.P., do którego załączył kopię złożonego zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez przedstawicieli Poczty Polskiej S.A. w zakresie poświadczenia nieprawdy dotyczącego daty doręczenia przesyłki zawierającej decyzję z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] oraz oryginał odpisu skróconego aktu zgonu uczestniczki niniejszego postępowania – E.P., który został uzyskany przez pełnomocnika w dniu 28 marca 2019 r. Wskazując na obie powyższe okoliczności, wniósł o zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Postępowanie sądowe podlega zawieszeniu.

Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela, z zastrzeżeniem § 3, w świetle którego nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego.

W okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na śmierć uczestniczki postępowania E.P., stwierdzonej odpisem skróconym aktu zgonu nr [...], sporządzonym przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...], z którego wynika, że wyżej wymieniona zmarła w dniu [...] 2018 r., zachodzą przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego do dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłej albo do dnia ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku (art. 128 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przedmiot rozpoznawanej sprawy, dotyczący odmowy zwrotu nieruchomości, nie odnosi się bowiem wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłej.

Odnosząc się natomiast do kwestii złożonego zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez przedstawicieli Poczty Polskiej S.A. w zakresie poświadczenia nieprawdy dotyczącego daty doręczenia przesyłki zawierającej decyzję z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], wskazać należy, iż prawidłowość doręczenia w/w decyzji została prawomocnie przesądzona przez Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu wpadkowym dotyczącym kwestii przywrócenia terminu do wniesienia skargi (postanowienie z dnia 7 czerwca 2018 r. sygn. akt I OZ 527/18) i nie podlega ona ocenie w niniejszym postępowaniu dotyczącym odrzucenia skargi, gdzie badaniu podlega wyłącznie sam fakt uchybienia terminu do wniesienia skargi i skutki z tym faktem związane.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.