Postanowienie NSA z 5 kwietnia 2016 r., I OZ 285/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 5 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 495/15 o odmowie przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. 2

Skład

Sędzia NSA Wiesław Morys przewodniczący

Uzasadnienie

A. B. wnioskiem z dnia 26 czerwca 2015 r. (data wpływu), złożonym na urzędowym formularzu, zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

Wniosek powyższy rozpoznany został odmownie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 8 grudnia 2015 r.

W dniu 30 grudnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło pismo stanowiące sprzeciw A. B. reprezentowanej przez ojca S. B. Postanowieniem z dnia 10 lutego 2016 r. Sąd I instancji odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała należycie, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego oraz kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika bowiem z akt sprawy, uznając zawarte w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy informacje za niewystarczające i budzące wątpliwości, pismem z dnia 8 lipca 2015 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do złożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dodatkowych wyjaśnień i dokumentów pozwalających na pełną ocenę jej sytuacji materialnej, a tym samym ustalenie istnienia przesłanek do ewentualnego pozytywnego załatwienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie S. B. oświadczył, że to on posiada dom o powierzchni 120 m kw., a nie córka oraz wyjaśnił, że na bieżące utrzymanie rodziny wydaje środki finansowe według potrzeb. W związku z zawartym w piśmie z dnia 14 lipca 2015 r. oświadczeniem S. B., że nie jest on pełnomocnikiem swojej córki w niniejszym postępowaniu, pismem z dnia 24 lipca 2015 r. ponownie wezwano skarżącą, kierując korespondencję bezpośrednio do niej, do złożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dodatkowych wyjaśnień i dokumentów pozwalających na pełną ocenę jej sytuacji materialnej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie S. B. pismem z dnia 4 sierpnia 2015 r. (data wpływu) oświadczył, że ponowne składanie wyjaśnień w tej sprawie jest według niego zbędne. Natomiast A. B. nie udzieliła osobiście odpowiedzi na wezwanie Sądu. Nie nadesłała również żadnych dokumentów, w tym wyciągów z konta bankowego oraz odcinków emerytur otrzymywanych przez jej rodziców za ostatnie dwa miesiące. Oceniając zatem udostępnione przez stronę informacje, Sąd meriti uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca nie wyjaśniła bowiem nawet podstawowej kwestii, jaką jest wysokość uzyskiwanego przez nią dochodu, który stanowi jej źródło utrzymania. W przypadku zaś braku takich informacji nie jest możliwe ustalenie, czy jej sytuacja finansowa pozwala na poniesienie przez nią kosztów sądowych w sprawie, czy też nie. W tej sytuacji, w oparciu o art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., Sąd I instancji postanowił jak w sentencji zaskarżonego postanowienia.

Zażalenie nań wniosła A. B. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl natomiast § 3 cytowanego artykułu, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W świetle powołanego wyżej przepisu należy przyjąć, że – jak słusznie zauważył Sąd I Instancji - to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Jest on zatem zobligowany przedstawić w sposób czytelny swój stan finansowy, prezentując w niebudzący wątpliwości sposób źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. Podkreślenia przy tym wymaga, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Jest bowiem wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z uwagi na powyższe Sąd I instancji zasadnie uznał oświadczenie A. B. zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy za niewystarczające do ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W sytuacji, gdy wnioskodawczyni stwierdziła jedynie, że jest właścicielem domu o powierzchni 120 m kw. oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 2,02 ha (co jak wynika z pisma jej pełnomocnika – ojca S. B. okazało się nieprawdą, ponieważ jak sam wskazał to on, a nie córka jest właścicielem tych nieruchomości), ponadto nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych, brak jest materiału do oceny zasadności żądania. Nieprzedstawienie przez skarżącą rzetelnie sytuacji finansowej czyniło trafnym wezwanie jej – na podstawie art. 255 P.p.s.a. - do złożenia dodatkowego oświadczenia. Skarżąca, ani jej pełnomocnik, mimo wezwania do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej, nie odpowiedzieli na nie w sposób należyty. Przyszło zatem uznać, że skarżąca nie dopełniła obowiązku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Tym samym naraziła się na negatywne skutki w postaci odmowy przyznania prawa pomocy, bowiem nie wykazała w sposób rzetelny i wiarygodny, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Dlatego też złożony przez nią wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony.

W tym stanie rzeczy zażalenie nie mogło odnieść skutku i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.

----------------------- 3