Postanowienie NSA z 24 kwietnia 2015 r., I OZ 286/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 24 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.S.

Od orzeczenia

od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 maja 2014 r. o sygn. akt II SA/Rz 44/14 o odrzuceniu skargi kasacyjnej

Skład

Sędzia NSA Irena Kamińska przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi J.S.

Sentencja

1. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 21 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 44/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: WSA w Rzeszowie) odrzucił skargę J.S., z powodu niespełnienia wymagań formalnych uniemożliwiających ustalenie przedmiotu skargi oraz nieuzupełnienia braków skargi w wyznaczonym terminie. Odpis powyższego postanowienia wraz z pouczeniem o prawie wniesienia skargi kasacyjnej doręczono J.S. w dniu 28 lutego 2014 r.

W dniach 14 i 20 marca 2014 r. skarżący skierował do WSA w Rzeszowie nieczytelne pisma. Zarządzeniem z dnia 25 marca 2014 r. wezwano skarżącego do wyjaśnienia w terminie 7 dni ich charakteru, pod rygorem przyjęcia, że pisma te stanowią skargę kasacyjną. Wezwanie zostało doręczone w dniu 28 marca 2014 r., zatem ostatnim dniem terminu był dzień 4 kwietnia 2014 r. W wyznaczonym terminie skarżący nie sprecyzował jaki charakter noszą jego pisma z dnia 14 i 20 marca 2014 r., zatem przyjęto, że stanowią one skargę kasacyjną na postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 21 lutego 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym postanowieniem odrzucił skargę kasacyjną.

Zgodnie z art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej: "P.p.s.a."), skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, jeżeli nie pochodzi od osób wymienionych w art. 175 § 2 i § 3. Skarga kasacyjna jest zatem kwalifikowanym pismem procesowym, którego sporządzenie przez osobę nieuprawnioną stanowi nieusuwalny, niepodlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 176 i art. 193 P.p.s.a. brak formalny, uniemożliwiający nadanie sprawie prawidłowego biegu.

Stosownie do art. 178 P.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjna wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 178 w związku z art. 175 § 1 – 3 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.

Wyznaczony pełnomocnik skarżącego w zażaleniu na ww. postanowienie zarzucił Sądowi pierwszej instancji obrazę przepisu art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 175 § 1-3 przez naruszenie prawa do Sądu skarżącego, polegające na nieuzasadnionym zawężeniu zakresu wezwania do uzupełnienia braków formalnych pism skarżącego z dnia 14 i 20 marca 2014 r. jedynie do wskazania, czy stanowią one skargę kasacyjną (pod rygorem przyjęcia, że stanowią one skargę kasacyjną), w sytuacji, gdy pisma te uznane zostały przez Sąd za nieczytelne, a co za tym idzie Sąd nie miał pewności, czy pisma te nie zawierały wniosku o przyznanie pomocy prawnej z urzędu, wymagającego wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych w postaci złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie z art. 46 § 1 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać:

1. oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników;
2. oznaczenie rodzaju pisma;
3. osnowę wniosku lub oświadczenia;
4. podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;
5. wymienienie załączników.

Podkreślić należy, że nie jest rolą Sądu domyślanie się czy doszukiwanie w piśmie skarżącego ww. elementów. Jeżeli pismo jest nieczytelne, to tym samym nie zawiera ww. elementów, w szczególności osnowy.

W tym miejscu przypomnieć należy, że nieodzownym elementem sprawnego i rzetelnego przeprowadzenia postępowania jest zasada formalizmu procesowego. Przez zachowanie wymogów formalnych zarówno sąd, jak i uczestnicy postępowania realizują postulat jawnego i o wyraźnych granicach postępowania – poddanego kontroli uczestniczących w nim podmiotów – w którym możliwe jest skupienie materiału procesowego. Mimo że formalizm może ograniczać swobodę co do treści i formy, czy terminów, niemniej jednak brak pewnych obostrzeń w tym zakresie prowadziłby do anarchii i destrukcji wymiaru sprawiedliwości, a przez to czynił z prawa do sądu wartość iluzoryczną (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2008 r., SK 40/07, OTK ZU 2008, seria A, nr 6, poz. 101, pkt 6.5.1; S. Cieślak, Formalizm procesowy w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, w: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego a Kodeks postępowania cywilnego. Materiały Ogólnopolskiego Zjazdu Katedr i Zakładów Postępowania Cywilnego, Serock k. Warszawy, pod red. T. Erecińskiego i K. Weitza, Warszawa 2010, passim; postanowienie NSA z 17 czerwca 2014 r., I OZ 456/14).

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że z woli ustawodawcy obowiązują określone wymogi formalne, a wstępnym warunkiem tego, aby dane pismo mogło przynieść skutek prawny, jest to, aby było ono jasne i czytelne, gdyż tylko wtedy pozwala ustalić stanowisko skarżącego, w szczególności zakres jego żądania.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że nieczytelny charakter pism skarżącego skutkował brakiem w nich elementów koniecznego, tj. osnowy, wskazanej w art. 46 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Zaskarżone postanowienie wymagało jednak uchylenia, gdyż stosownie art. 49 § 1 i 2 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli zaś strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Na zarządzenie przysługuje zażalenie.

Mając na uwadze powyższe, skoro pisma skarżącego są nieczytelne to – jak słusznie wskazał pełnomocnik skarżącego – nie można domniemywać, że stanowią one wadliwą skargę kasacyjną. Pisma te w istocie nie zawierają elementów koniecznych, a jako takie po bezskutecznym wezwaniu skarżącego do ich poprawienia powinny były zostać pozostawione bez rozpoznania. Tym samym Sąd pierwszej instancji przedwcześnie potraktował je jako skargi kasacyjne, w związku z czym zaskarżone postanowienie wymagało uchylenia.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 przywołanej ustawy.