Postanowienie NSA z 23 stycznia 2015 r., I OZ 29/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 23 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Dziekana Wydziału Wychowania Fizycznego [...] na postanowienie zawarte w pkt IV wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Ol 106/14, zasądzające od Dziekana Wydziału Wychowania Fizycznego [...] na rzecz skarżącej E.D. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego

Sprawa

w sprawie ze skargi E.D. na bezczynność Dziekana Wydziału Wychowania Fizycznego [...] w udostępnieniu informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk przewodniczący

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Ol 106/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. D. na bezczynność Dziekana Wydziału Wychowania Fizycznego [...] w udostępnieniu informacji publicznej - I. umorzył postępowanie sądowe w zakresie bezczynności organu; II. stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. nie wymierzył organowi grzywny; IV. zasądził od Dziekana Wydziału Wychowania Fizycznego [...] na rzecz skarżącej E. D. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu odnośnie do punktu IV wyroku Sąd I instancji wskazał, że o kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu na rzecz skarżącej uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł, rozstrzygnięto na zasadzie art. 201 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490). Zgodnie ze wskazanym unormowaniem zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a., a więc gdy organ, którego bezczynność była przedmiotem skargi, uwzględni ją w ramach autokontroli.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Dziekan Wydziału Wychowania Fizycznego [...] zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które polegało na niewłaściwym zastosowaniu art. 54 § 3 p.p.s.a., skutkującym dalej niewłaściwym zastosowaniem w sprawie przepisu art. 201 § 1 p.p.s.a. Organ wskazał, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do bezpodstawnego zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kwoty kosztów zastępstwa procesowego. Zdaniem organu, gdy sąd administracyjny umarza postępowanie sądowe jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt. 3 p.p.s.a, uznaje się to za inne przyczyny umorzenia, niż wskazane w art. 201 p.p.s.a. a w takiej sytuacji brakuje podstawy do zasądzania zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu. Powołał się w tym zakresie na postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 2136/14. W oparciu o te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zawartego w pkt IV (czwartym) wyroku z dnia 2 grudnia 2014 r.

W piśmie z dnia 20 stycznia 2015 r. (data stempla pocztowego) E. D. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w sprawie kosztów w całości i przekazanie sprawy w tym zakresie (zwrotu kosztów) do ponownego rozpoznania WSA w Olsztynie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W sytuacji, gdy organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, do daty orzekania przez sąd administracyjny wyda akt lub podejmie czynność, której domagała się strona, to organ ten przestaje tkwić w bezczynności. Oznacza to, że organ we własnym zakresie usunął istniejące naruszenie prawa, przyznając że pozostawał w bezczynności. Tym samym uznać należy, iż skarga na bezczynność została uwzględniona w trybie tzw. autokontroli organu. Organ administracji publicznej, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, stosowanie do art. 54 p.p.s.a. może bowiem w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. W tej sytuacji Sąd Wojewódzki prawidłowo umorzył postępowanie w zakresie bezczynności na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Powyższe stanowisko zostało również zaprezentowane w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r. (sygn. akt I OPS 6/08, publ. ONSAiWSA 2009/4/63).

W niniejszej sprawie w skardze wniesiono o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej a organ rozpoznał go wydając decyzję, co oznacza że uwzględnił skargę w całości (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Wbrew wywodom zawartym w zażaleniu w skardze nie żądano ustalenia, że bezczynność miała miejsce bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Zatem brak orzeczenia organu w tym zakresie nie stanowi o tym, że skarga na skutek wydania przez organ decyzji została uwzględniona jedynie w części. Wydanie decyzji przed wniesieniem skargi i wydaniem orzeczenia przez Sąd spowodowało, iż Sąd pierwszej instancji z mocy art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowania sądowe jako bezprzedmiotowe. Rozstrzygnięcia Sądu w tym zakresie organ nie zakwestionował, bowiem nie wniósł skargi kasacyjnej. Tak więc organ sam usunął istniejące naruszenie prawa, które w warunkach niniejszej sprawy stanowiła bezczynność organu i dokonując autokontroli swego działania wyszedł z tej bezczynności, którą to jedynie zarzucano w skardze.

W razie umorzenia postępowania z przyczyn określonych w art. 54 § 3 p.p.s.a., skarżący ma możliwość ubiegania się o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, stosownie do art. 201 § 1 p.p.s.a., który mimo że nie dookreśla rodzaju kosztów, których dotyczy, to względy natury systemowej oraz celowościowej przemawiają za przyjęciem, że dotyczy on tak, jak art. 200 p.p.s.a. kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, a nie tylko kosztów sądowych.

Podsumowując powyższe, skoro w niniejszej sprawie miał zastosowanie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 54 § 3 i art. 201 § 3 p.p.s.a. to należy uznać, że Sąd I instancji prawidłowo w pkt IV wyroku z dnia 2 grudnia 2014 r. zasądził od Dziekana Wydziału Wychowania Fizycznego [...] na rzecz skarżącej E. D. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Podobne stanowisko wyraził NSA w postanowieniach z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt I OZ 669/11, z dnia 17 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 200/10, z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt II FZ 525/09 a pośrednio także w uzasadnieniu uchwały z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08.

Jednocześnie NSA w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela poglądu prezentowanego w postanowieniu w sprawie II GSK 2136/14, na który powołano się w zażaleniu, w którym stwierdza się, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie istnieje żaden przepis prawa pozwalający rozliczyć koszty postępowania umorzeniowego (poza zwrotem wpisu). Z takim poglądem nie można się zgodzić w sytuacji gdy, jak wyżej wskazano, takim przepisem jest art. 201 § 1 p.p.s.a. Ponadto rozpoznając skargę kasacyjną w tamtej sprawie NSA zajmował się kwestią zwrotu kosztów postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. a nie w związku z art. 201 § 1 p.p.s.a. Zatem i z tego względu poglądy wyrażone w tym postanowieniu nie mają zastosowania w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a oddalił zażalenie.