Postanowienie NSA z 6 kwietnia 2016 r., I OZ 291/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 6 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Po 345/15 o odrzuceniu skargi kasacyjnej

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 345/15

Skład

Sędzia NSA Monika Nowicka przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. [...] lutego 2015 r., Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2015 r., Nr [...].

Skarżący, w dniu 12 sierpnia 2015 r., złożył wniosek sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika.

Postanowieniem z dnia 4 września 2015 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Odpis ww. wyroku z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 8 września 2015 r.

W dniu 4 listopada 2015 r. wskazany przez OIRP w Poznaniu radca prawny został zawiadomiony o wyznaczeniu go w sprawie pełnomocnikiem z urzędu, a także o stanie sprawy, w tym o dacie doręczenia skarżącemu wyroku z uzasadnieniem.

W dniu 24 listopada 2015 r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 12 sierpnia 2015 r. W skardze nie został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia.

Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną wskazując, że termin do jej wniesienia, o którym mowa w art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", w odniesieniu do skarżącego upłynął z dniem 9 października 2015 r., co wynikało z faktu doręczenia stronie odpisu wyroku z uzasadnieniem w dniu 8 września 2015 r. Wniesienie skargi kasacyjnej w dniu 24 listopada 2015 r. nastąpiło zatem z uchybieniem terminu przewidzianego do dokonania tej czynności i skutkowało - wobec niezłożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do jej dokonania - odrzuceniem tego środka odwoławczego.

Sąd Wojewódzki jednocześnie zaznaczył, że ustanowienie na rzecz A. G. pełnomocnika z urzędu po doręczeniu mu odpisu wyroku z uzasadnieniem, nie wpływało na bieg terminu do wniesienia przez skarżącego skargi kasacyjnej. Z uwagi bowiem na fakt, iż niniejsze postępowanie zostało wszczęte w dniu 21 kwietnia 2015 r. w niniejszym przypadku zastosowanie odnajdowały przepisy w brzemieniu obowiązującym przez nowelizacją ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dokonaną ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). W świetle bowiem art. 2 ww. ustawy nowelizującej, zawarty w niej art. 1 pkt 50 (przewidujący, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu) nie ma zastosowania do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed dniem 15 sierpnia 2015 r.

A. G., w zażaleniu złożonym na powyższe postanowienie zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu naruszenie art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 177 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) przez odrzucenie skargi kasacyjnej na skutek niewłaściwego przyjęcia, że skarga kasacyjna została złożona po terminie, podczas gdy środek zaskarżenia złożono w terminie 30 dni od dnia dowiedzenia się przez pełnomocnika o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu dla A. G., a zatem w terminie określonym ustawą w brzmieniu na dzień złożenia skargi kasacyjnej, który znajduje zastosowanie także w niniejszym postępowaniu.

Odpowiedź na zażalenie nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658, dalej: ustawa zmieniająca), dokonano nowelizacji ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej, przepisy p.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Zmiany w p.p.s.a., które zostały dokonane ustawą zmieniającą weszły w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r.

Z powyższej regulacji - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - wynika jednoznacznie, że wolą ustawodawcy było, aby do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej nie stosować przepisów art. 177 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 50 ustawy zmieniającej. Gdyby było inaczej, ustawodawca wskazałby tę zmianę w art. 2 ustawy zmieniającej. Skoro tego nie uczynił to tym samym przyjął, że w zakresie obliczania terminu na wniesienie skargi kasacyjnej od orzeczeń wydanych w postępowaniach wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. stosuje się regulację sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej. Rozwiązanie to, wbrew stanowisku skarżącego nie budzi wątpliwości, które wymagałby przyjęcia stosowania przepisów w nowym brzmieniu.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zgodnie z art. 177 § 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej dla stron wiąże również prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka. Jeżeli jednak orzeczenia nie doręcza się stronie prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka mogą w terminie trzydziestu dni od dnia wydania orzeczenia wystąpić o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i wnieść skargę kasacyjną w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.

Z podanych wyżej przyczyn nie odnajdowały w niniejszej sprawie, jako wszczętej przed dniem 15 sierpnia 2015 r., zastosowania art. 177 § 3-6 p.p.s.a., w tym § 3 zgodnie z którym, w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (zob. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2015 r., II FZ 725/15; postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2015 r., I OZ 1722/15; postanowienie NSA z dnia 23 października 2015 r., I OZ 1343/15; postanowienie NSA z dnia 7 października 2015 r., II OZ 948/15; postanowienie NSA z dnia 16 września 2015 r., I OZ 1073/15; postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2016 r., I OZ 1824/15). Samo przy tym ustalenie czy postępowanie zostało wszczęte przed dniem wejścia omawianej nowelizacji w życie, oceniane jest przez pryzmat daty wniesienia skargi, nie zaś przez pryzmat daty wyznaczenia pełnomocnika w sprawie, czy też zainicjowania postępowania międzyinstancyjnego.

Należy jednocześnie wskazać, wykładnia art. 177 § 1 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też braku możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie wpadkowe o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia zawodowego pełnomocnika nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że przeszkoda w dokonaniu czynności, choćby niezawiniona przez stronę, powodowała przedłużenie terminu o okres jej trwania.

Okoliczności z tym związane, np. wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po upływie tego terminu przez właściwą okręgową radę adwokacką, właściwą okręgową izbę radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, mogą natomiast stanowić przyczynę uzasadniającą złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, komentarz do art. 177, teza 7). Trzeba równocześnie zaznaczyć, iż sama ocena takiego wniosku przez pryzmat stanowiska Trybunału Konstytucyjnego wyrażonego w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 lipca 2013, (sygn. SK 17/12), według którego w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 p.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jest dzień, w którym pełnomocnik ten miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do roli pełnomocnika, powoduje, że stronie korzystającej z pomocy ustanowionego na jej rzecz w ramach prawa pomocy pełnomocnika przysługiwały realnie takie same możliwości sporządzenia i złożenia skargi kasacyjnej, jak osobie, która z takiej pomocy ze strony Państwa nie korzystała.

W takiej sytuacji, aby skarga kasacyjna została rozpoznana, konieczne było złożenie wraz z nią wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wobec braku takiego wniosku złożony przez skarżącego środek odwoławczy należało odrzucić, co też Sąd I instancji zasadnie uczynił.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 184 p.p.s.a.