Postanowienie NSA z 14 lipca 2022 r., I OZ 294/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 14 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 466/19 o odrzuceniu skargi kasacyjnej

Od orzeczenia

od wyroku z dnia 28 stycznia 2020 r.

Skład

Sędzia NSA Elżbieta Kremer przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 466/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną W. P. od wyroku z dnia 28 stycznia 2020 r.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 28 stycznia 2020 r. została oddalona skarga W. P. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości.

Postanowieniem z dnia 29 września 2020 r. odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia ww. wyroku.

W tej sytuacji W. P. pismem z dnia 21 marca 2021 r. wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku oraz zażalenie od postanowienia z dnia 29 września 2020 r. Skarżący wystąpił jednocześnie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.

Sąd postanowieniem z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt I SPP/Wa 86/21 utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 25 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SPP/Wa 86/21 umarzające postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając skargę kasacyjną przytoczył treść m.in. art. 141 § 2 oraz art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." i wskazał, że z powołanych przepisów wynika, że w sprawach, w których skargę oddalono, możliwość wniesienia skargi kasacyjnej powstaje tylko wtedy, gdy strona zażądała w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku, doręczenia jej orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Skarga kasacyjna powinna ponadto być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego.

Sąd zauważył, że W. P. wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 28 stycznia 2020 r. osobiście z pominięciem przymusu adwokacko – radcowskiego, w sytuacji gdy nie zostało sporządzone uzasadnienie kwestionowanego wyroku. Skarga kasacyjna wniesiona więc została z naruszeniem art. 175 § 1 i art. 177 § 1 P.p.s.a., wobec czego jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł W. P., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 175 § 1 w zw. z art. 177 § 1 w zw. z art. 178 P.p.s.a. - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem strona skarżąca nie mogła wywiązać się z dochowania obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej w trybie przymusu adwokacko - radcowskiego z uwagi na stan epidemii związany z rozprzestrzenianiem się COVID-19 na terenie RP.

W uzasadnieniu wnoszący zażalenie podkreślił, że ma świadomość, że niedopuszczalna jest skarga kasacyjna, która nie została sporządzona przez jedną z osób wymienionych w art. 175 P.p.s.a. Skarżący zgodził się również z poglądem, że sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej przez osobę pozbawioną zdolności postulacyjnej (art 175 § 1 P.p.s.a.) jest brakiem nieusuwalnym i co do zasady może skutkować odrzuceniem skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 P.p.s.a. Skarżący podtrzymał jednak stanowisko, że złożenie przez niego skargi kasacyjnej osobiście, bez zachowania przymusu adwokacko - radcowskiego, wynikało po pierwsze z ówcześnie panującej sytuacji związanej z rozprzestrzenieniem się COVID-19 (we wspomnianym okresie miał miejsce szczyt zachorować, zaś skarżący z tych względów nie był w stanie zapewnić sobie pomocy prawnej ze strony adwokata lub radcy prawnego polegającej na wniesieniu w jego imieniu skargi kasacyjnej do właściwego sądu, o czym skarżący informował na bieżąco WSA w Warszawie). Po drugie skarżący niewłaściwie odczytał tryb postępowania związany z wniesieniem skargi kasacyjnej, opisany w pouczenia zawartym w wyroku z dnia 28 stycznia 2020 r. Skarżący był przekonany, że od wyroku oddalającego skargę powinien wnieść skargę kasacyjną w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu skargi. Powyższe spowodowało, że w miejsce złożenia najpierw wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenia odpisu kwestionowanego wyroku wraz jego pisemnym uzasadnieniem, skarżący, będąc niejako w stanie wyższej konieczności, wniósł - do tego osobiście - skargę kasacyjną. Z uwagi na panującą ówcześnie sytuację epidemiczną, skarżący mimo dostrzeżenia błędu, co do nie zachowania przymusu adwokacko - radcowskiego przy wniesieniu skargi kasacyjnej, nie miał możliwości tego błędu z własnej inicjatywy naprawić, mimo iż termin do złożenia skargi kasacyjnej wciąż był otwarty. Skarżący nie był w stanie nawet wtedy pozyskać żadnej osoby posiadającej zdolność postulacyjną, która uzupełniłaby wspomniany brak formalny i podpisała skargę pierwotnie sygnowaną przez skarżącego, względnie, która złożyłaby w imieniu skarżącego "nową" skargę kasacyjną, z zachowaniem wymogów określonych przepisie art. 175 § 1 P.p.s.a.

Z uwagi na powyższe W. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 175 § 1 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3. Stosownie natomiast do treści art. 175 § 2 P.p.s.a. przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, a w myśl § 2a, przepisu § nie stosuje się także wtedy, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a także wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto, w art. 175 § 3 P.p.s.a. dopuszczona została możliwość, by skarga kasacyjna została sporządzona przez doradcę podatkowego – w sprawach obowiązków podatkowych oraz rzecznika patentowego – w sprawach własności przemysłowej.

Podkreślić przy tym należy, że obowiązek ustanowiony w art. 175 § 1-3 P.p.s.a. ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia skargi kasacyjnej. Ponadto, niesporządzenie jej z zachowaniem wymogu adwokacko-radcowskiego jest nieusuwalnym brakiem, co znaczy, że nie podlega on konwalidacji w trybie art. 49 P.p.s.a. (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 175).

W rozpoznawanej sprawie W. P. sporządził osobiście skargę kasacyjną od wyroku z dnia 28 stycznia 2020 r., przy czym nie należy on do kręgu osób wymienionych w art. 175 § 1 i 2 P.p.s.a. Skarżący nie miał zatem wymaganej ustawowo zdolności postulacyjnej do sporządzenia wniesionej w przedmiotowej sprawie skargi kasacyjnej. Z tej przyczyny właściwie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 178 P.p.s.a.

Na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia nie mają wpływu podnoszone w zażaleniu argumenty związane z rozprzestrzenianiem się w dacie złożenia skargi kasacyjnej pandemii choroby COVID-19 czy też niewłaściwie odczytany tryb postępowania związany z wniesieniem skargi kasacyjnej, opisany w pouczeniu zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2020 r. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że skargę kasacyjną sporządził skarżący osobiście, a jak już wspomniano we wcześniejszych rozważaniach nie posiadał on kwalifikacji koniecznych do sporządzenia tego rodzaju środka odwoławczego.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.